సాహిత్య ప్రస్థానం సెప్టెంబర్ 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం

సాహిత్య ప్రస్థానం సెప్టెంబర్ 2018

ఈ సంచికలో ...

  • తులసి మొక్కలు
  • చదువుల పంజరం
  • నానీలు
  • గర్భశోకం
  • జ్ఞాపకాలు
  • బ్రతుకు ఎజెండా
  • దండయాత్ర
  • మాయగాలి
  • ఎంతో కొంత జీవితం
  • మేరా భారత్ మహాన్
  • స్వీకారం
  • సాగర తీరాన సాహితీ  ప్రస్థానం

 

తులసి మొక్కలు

- శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి

''ఇక్కడ మునగడమూ గుండువారి రేవులో తేలడమూనూ; అక్కడికి ముందెవరు వెడితే వాడికి తక్కిన వాళ్లు వందరూపాయలివ్వడం. ఏమంటారు?'' అని ప్రకాశము నిక్కచ్చిగా నడుగగా 'నేనంటే నేనూ నూ' అని నలుగురైదుగురు విద్యార్థులు సిద్ధపడిరి; గాని యందొకడు ''రూపాయల పందెం యేమిటిరా! ఓడి పోయినవాళ్లు పోతగట్టుమీద యెక్కడా నుంచోకుండా మైలుదూరం పరుగెత్తడం. ఏం చెబుతావు?'' అని యడిగి తక్కినవారు అంగీకరింపకపోగా నేను తగ్గేను.

మొత్తము నలుగురు ముందుకు వచ్చిరి. ''సంయే'' అంటే ''సంయే'' అనుకున్న తరువాత పైవారిలో నొకడు చప్పటులు చరువగా ఆ నలుగురును ఒక్కసారి బుడుంగున మునిగిరి.  తక్కినవారందరును ఒడ్డెక్కి గుండువారిరేవు నకు పరుగెత్తుకొనిపోయిరి. పదిబారలలో నొకడు తేలి ''నావాటా ముప్పయి మూడు రూపాయలవుతాయి. పారేస్తాను'' అని పలుకుచు నొడ్డెక్కెను. మరి పది బారలలో నింకొక్కడును, అరఫర్లాంగులో మరియొక్కడును తేరి ఒడ్డెక్కిరి.

అది మాఘమాసము. నాడు ఆదివారము మార్కండేయస్వామిని సేవింపవచ్చి అనేక జాతుల స్త్రీలు గుండువారిరేవులో స్నానములు చేయుచుండిరి. నీటి కాసు బ్రాహ్మణులపని చాలా తొరీ త్రొక్కుడుగా నుండెను.

భారతీయ సాంస్కృతిక వైవిధ్యం - సవాళ్ళు

- తెలకపల్లి రవి

భారతదేశంలో సాంస్కృతిక వైవిధ్యం - సవాళ్ళు- ఈ   రెండూ చాలా విస్తృతమైనవి. భారతదేశంలో ఉన్న సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని, భిన్నత్వాన్ని చెప్పాలంటే వింధ్య హిమాచల యమునా గంగా ఉత్సల జలధితరంగ పంజాబ సింధు, గుజరాత, మరాఠ, ద్రావిడ, ఉత్కళవంగ ఇన్ని భాషలున్న ఈ దేశానికి ఒక్క బెంగాలి గీతాన్ని జాతీయ గీతంగా పెట్టుకోవడంలోనే ఈ దేశం యొక్క సాంస్కృతిక ఔన్నత్యం, వైవిధ్యం కనపడుతుంది మనకు. అనుకోకుండా బెంగాలి కవి వ్రాసిన గీతాన్నే బంగ్లాదేశ్‌కు కూడా వారు జాతీయ గీతంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రపంచంలో రెండు దేశాలకు జాతీయ గీతాన్ని రాసిన ఒకే ఒక కవి భారతదేశంలో ఉండటం కూడా యాదృశ్చికం కాదు. అందుకనే భారతదేశం ఒక దేశం కాదిది ఒక ఉపఖండం అన్నారు. ఆ సేతు హిమాచలం అంటే అపారమైన వైవిధ్యానికిది నిలయం. భారతదేశమనేది భిన్నత్వంలో ఏకత్వంగా మనం చూస్తా ఉన్నాం. ఏకత్వంలో భిన్నత్వం మనం చూస్తామా అనేది ఇక్కడ ప్రశ్న. భిన్నత్వంలో ఏకత్వం అనే మాటకి ప్రాధాన్యత ఇచ్చేట్లయితే అన్ని కలిసిపోయే దానికి మనం ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. ఏకత్వంలో భిన్నత్వం అంటే అది ఇంకొకటి. నా దేశం భగవద్గీత, నా దేశం అగ్ని పునీత సీత, నా దేశం కరుణాంతరంగ, నా దేశం తరంగరంగ గంగా అని నారాయణరెడ్డి అన్నారు.

ముగ్గు రాళ్ల మిట్ట

- ఆర్‌.సి.కృష్ణస్వామి రాజు      9393662821

''పరదేశన్నా!  పరదేశన్నా!  పాప ముగ్గు రాళ్ల మిట్ట కాడ నిలబడి ఏడస్తావుంది.  పదవ తరగతి పరీక్షలకు రోజూ ఆటోలో పోతుంది కదా!  ఆటో రెండు చక్రాల టైర్లూ పంక్చరై బండి కదలడం లేదంట'' అని అరస్తా చెప్పింది అరవోళ్ల మీన.  రెడ్డోళ్ల బావికాడ గెనాల మీద కంప చెట్లు  దోవకి అడ్డంగా వుండాయని నరకతా వున్నాడు పరదేశి.  విషయం విన్నాక నిమిషం నిలబడలా.  కత్తి, పార, గెనెం మీదనే పడేసి గబగబా దబదబా ఊర్లోకి పరుగులు తీసినాడు.

'ఊరు ఉప్పిలివంక నుంచి పరీక్ష హాలు నెత్తకుప్పంకి పోవాలంటే ఆరుమైళ్లు వుందికదా, ఆటో మిస్సయితే దిక్కులేదాయె.

ఊరికి బస్సు సమయానికి రాదాయె-పోదాయె.  ఇవ్వాళ పాప ప్రమీల పరీక్షకి ఎట్ట పోతుందబ్బా' అనుకొంటూ భయంభయంగా ఊరి బొడ్డున వున్న ముగ్గురాళ్ల మిట్ట కాడికి చేరినాడు.  అప్పటికే పాప పక్కన అంగడి సుగుణ నిలబడి వుండాది.  'పల్లె పాపలు పరీక్షలకు వెళ్లడం, రావడం కూడా ఒక పరీక్షేనమ్మా' అంటూ రాగాలు తీస్తోంది.  నేరేడు చెట్టుకింద నాలగవ తరగతి చదివే జలజ వనజలు తాము ఆడే కచ్చకాయల ఆటని నిలిపేసి ప్రమీలక్క దగ్గరికి చేరినారు.  పరదేశి పెంపుడు కుక్క పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి అబ్బా కూతుళ్ల చుట్టూ నాలుగుసార్లు తిరిగి తోక ఆడిస్తూ పక్కనున్న దిబ్బపైకి పోయి నిలబడింది.

సోవియట్‌ ఆధునిక కవితా తేజస్వి మయకోవస్కీ

- డా|| యస్‌. జతిన్‌కుమార్‌  9849806281

గోర్కీ (అమ్మ), టాల్‌స్టాయి (అన్నా కెరినినా, యుద్ధము-శాంతి), పుష్కిన్‌ (కాల్పనిక కవిత), ఛెహోవ్‌ (కథలు) గొగోల్‌ (ఇన్స్పెక్టర్‌ జనరల్‌ వంటి నాటకాలు), దాస్తయోవస్కీ (నేరము శిక్ష), తుర్గనేవ్‌ (తండ్రులు-కొడుకులు), ఐత్‌మాతోవ్‌ (తల్లీ భూదేవి), వంటి రష్యన్‌ రచయితలు తెలుగు పాఠకులకు ఎంత ఆత్మీయంగా తెలుసో, అంత బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన మరో రష్యన్‌ రచయిత మయకోవస్కీ. శ్రీశ్రీ అనువదించిన లెనిన్‌ కావ్యం మూల రచయితగా మయకోవస్కీ మనందరికీ చిరపరిచితుడే. కవి, చిత్రకారుడు, నటుడు, సినీరచయిత, నాటకకర్త, రాజకీయ కార్యకర్త, సాంస్కృతిక సంస్థల సంచాలకుడు, సాహితీ పత్రికల సంపాదకుడు.. ఇలా బహు ముఖ్యమైన ప్రతిభామూర్తి మయకోవస్కీ.

విలువైనది జీవితం

- మీనాక్షి శ్రీనివాస్‌  9492837332

ప్రియాతిప్రియమైన మధు లతలకు,

మీ పేర్లు చూడండి ఎంత బాగా కలసిపోయాయో .. అలాగే మీ మనసులూ కలసి పోవాలనే ఆశతో మీ పేర్లను యిలా ఒకటిగానే వ్రాస్తున్నా. నేను చెప్పేది కొంచెం శ్రద్ధగా, ఓపికగా చదవండి పిల్లలూ .. చదువులో, విజ్ఞానంలో చిన్నవాడినే అయినా వయసులో, అనుభవంలో పెద్దవాడినే, మీ మంచి కోరి మీకు చెప్పదగ్గవాడిననే చనువుతో నాలుగు మాటలు మనసుకు తోచినవి చెబుతున్నా ..

జీవితం స్వీట్‌ అండ్‌ షార్ట్‌  .. అవునుకదా , ఈ కొద్దిపాటి జీవితంలో కోపాలకూ, అసహనాలకూ, అపార్ధాలకూ .. విసుగులకూ ఎక్కువ విలువిస్తే మనం పొందేదేముంది చిరాకూ, దుఖం తప్ప. ఎదుటివాళ్ళు ఎలా ఉండాలని మనం ఆశిస్తామో, ఎలా ఉంటే మనం ఇష్టంతో దగ్గరవుతామో మనం కూడా ఇతరులకు అలాగే ఉండాలి కదా. ఎదుట వ్యక్తి ఏ పని చేస్తే మనం బాధపడి వాళ్ళకు దూరం అవుతామో ఆ పని మనం వేరే ఎవరికీ చెయ్యకూడదు కదా.

నా దష్టిలో ప్రేమా, గౌరవం, విలువ అనేవి మన ప్రవర్తన బట్టే వస్తాయి .. ఒకవేళ అవి రాకపోయినా మన ప్రవర్తన, ఆలోచన ప్రశాంతంగా .. ఉండాలి, అవి కేవలం మన కోసం. మనల్ని సరిగా అర్థం చేసుకోక మనల్ని బాధపెట్టి, వాళ్ళు బాధ పడితే అది వాళ్ళ తలనెప్పి. నిజమే మనని ఎవరైనా ఏదైనా అంటే బాధ కలగడం మానవ సహజం కానీ వాటినే వల్లె వేసుకుంటూ, బాధపడుతూ వాళ్ళు చేసిన తప్పులే మనమూ చేస్తే అర్థం ఏముంది.

తప్పులనేవీ, లోపాలనేవీ లేని మనిషే ఉండరు .. మన అనుకున్నప్పుడు వాటితో సహా వాళ్ళను ప్రేమించడమే మనం చెయ్యాల్సిన పని.

మొన్న నేను మాట్లాడినప్పుడు నాకు ఒక విషయం అర్థం అయ్యింది మీకు అందరూ కావాలి, అందరితో ప్రేమగా అభిమానంగా ఉండాలి. అది చాలా మంచి లక్షణం. దానికోసం జరిగినవన్నీ మరచిపోయి నాలుగు మెట్లు దిగి మనమే పలకరించినా తప్పులేదుగా.

ఇదంతా ఉపన్యాసం అనుకోకండి .. నా మనసులో భావాలు మీకు చెబుతున్నా ... పనికొస్తే ఆచరించండి. తప్పనిపించినా, బాధ కలిగినా మరచిపొండి .. సరేనా . మీ ఇప్పటి ప్రవర్తన రేపు మీ పిల్లల వ్యక్తిత్వాలమీద మీద పడుతుంది.. నాకు తెలిసి మీ పిల్లలకు కాస్త జ్ఞానం వచ్చినప్పటి నుండీ మీరిద్దరూ ఎడముఖం, పెడ ముఖంగానూ, ఎడ్డెం అంటే తెడ్డెం గానే ఉన్నారు, మీరిద్దరూ చీటికీ మాటికీ ప్రతి చిన్న విషయానికీ దెబ్బలాడుకుంటూ మీ ఇంటిని నరకం చేసుకుంటూ ఉంటే అది మీకు మాత్రమే కాదు మీ పిల్లలకూ మంచిది కాదు. వాళ్ళకు బలమైన, మంచి వ్యక్తిత్వం స్థానే గయ్యాళితనం, ఒకరకమైన మొండితనం అలవాటు అవుతాయి ఫలితం వాళ్ళూ పెద్దయ్యాకా జీవితానందాన్ని కోల్పోతారు. ప్రతి మనిషికీ జీవితంలో

వీరేశలింగం భాషాసేవ

- తాపీ ధర్మారావు

కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు పేరు వినేసరికి ఆంధ్రాభిమానులకు కనబడేది ఒక మహాద్భుత దృశ్యం. యాభయి సంవత్సరాల నిడివిని. ఆంధ్రదేశమంతటి విస్తీర్ణమును కలిగిన వెండి తెరమీద. అనేక రసవంతాలైన సన్నివేశాలతో నిండిన ఒక మనోహర చలనచిత్రము వీరావేశముతో విజృంభించి, అడ్డుతగిలిన శత్రుకోటిని హతమార్చి, విజయపరంపరలను సాధించడం కనబడుతుంది. సాహిత్య రంగములోను, సంఘ రంగములోను పేరుకొనిపోయి వున్న దురాచారములను నిర్మూలన చేసి, ప్రజాసామాన్యానికి విజ్ఞాన వికాసాలు సమకూర్చిన కథనాయకుడి చరిత్ర గోచరిస్తుంది.

వీరేశలింగం పంతులు వ్రాసిన పుస్తకాలు, నడిపిన పత్రికలు, చేసిన వుపన్యాసాలు, పూనుకున్న ప్రయత్నాలు, సాధించిన విజయాలు, అన్నీ ఒక్కసారిగా చూస్తే ఎటువంటి వారికైనా విభ్రాంతి కలగక మానదు. దాదాపు నూటయాభై రచనల జాబితా చూస్తే యేదో పుస్తకాల షాపువారి క్యాటలాగులాగ కనిపిస్తుంది. వివిధ రంగాలలో అతడు సాధించిన విజయాలను గురించి ముచ్చటిస్తే యేవో అతిశయోక్తులు అల్లుతున్నట్లనిపిస్తుంది. నిర్మించిన సంస్థలను గురించి చెప్పాలంటే కేవలం స్తోత్రపాఠంలాగా వుంటుంది. పదిమంది వుత్సాహపూరితులు తమ పది జీవితకాలాలలోను సాధించలేని కార్యాలను ఆ మహానుభావుడు తన ఒక్క జీవితకాలములోనే సాధించాడు.

మట్టిమనిషి అక్షర చెమట చుక్కలు

- నందవరం కేశవరెడ్డి  9885720878

మట్టి మనిషి. మనిషే మట్టి. సమస్తమూ మట్టే. ఆకుపచ్చని లోకానికి మూలం మట్టే. సమస్త ధాతువులకు మూలం మట్టే. మట్టిని పిండి పండించే వాడు మట్టి మనిషి. శ్రమజీవన సౌందర్యంతో పచ్చని వాడు మట్టిమనిషి. అటువంటి మట్టిమనిషి అటు ప్రకృతి, ఇటు పాలకుల వంచనకు బలికావడం అత్యంత విషాదం.

వళ్లంతా మట్టి పరిమళంతో కవిత్వంగా పరిమళించే సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి 'బడి' కవితల సంపుటి తెచ్చారు. ఈ సంపుటి జూన్‌ 2018లో రాగా, ఆగస్టు 2018లో మలిముద్రణ వచ్చింది. దీనితో ఈ సంపుటికి ఎంత పాఠకాదరణ వుందో తెలుస్తూ ఉంది. 

''అదను కావాలన్నా పదను మేఘాలన్నా

అవి రెండూ రెండు ఎద్దులుగా కాడిదున్నే

మెట్ల నేలల సేద్యమన్నా

చెప్పలేనంత ఇష్టం..''  ఉన్నవారు సన్నపురెడ్డి

''వరుణుడు మెయిలు జండా వూపగానే

వేసవి సెలవుపై పోయి

రైతులంతా పొలాల బడుల్లోకి అడుగేస్తారు''

అవిశ్రాంత శ్రమ జీవులయిన రైతులు భూమిని పరవశింపచేసే చదువులో..