సాహిత్య ప్రస్థానం జనవరి 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం జనవరి 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం జనవరి 2018

ఈ సంచికలో ...

  • గత వర్తమానం కథ
  • ఉసురు కథ
  • లిప్‌స్టిక్‌ కథ
  • ఉత్తమ కథ
  • ఘనంగా తెలుగు మహాసభలు- వెలిగేనా భాషాప్రభలు?
  • ఐతిహాసిక రంగస్థలం - బ్రెహ్ట్‌ ప్రయోగాలు
  • దేవిప్రియకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు
  • సామాజిక న్యాయపోరాట కవిత్వం
  • వేమన ఇతర భారతీయ కవులు
  • అద్దేపల్లితో అనుభవాలు, జ్ఞాపకాలు
  • వైజాగ్‌ ఫెస్ట్‌లో సాహితీ సంరంభం
  • పి. సత్యవతి    
  • తెలకపల్లి రవి    
  • దేవిప్రియ

వేదన

మార్ని జానకిరామ్‌ చౌదరి
9440338303


రెప్పచాటు కంటికేం తెలుసు
నేలజారిన నీటి విలువ
గాయపడ్డ గుండెనడుగు
కన్నీటి విలువ
ఉసురు తీసిన కత్తికేం తెలుసు
ఊపిరి విలువ
జన్మనిచ్చిన అమ్మనడుగు
పాశం విలువ

వడ్డించిన విస్తరికేం తెలుసు
ఆకలి విలువ
కాలుతున్న పేగునడుగు
మెతుకు విలువ

ఉసురు

ఇందూరమణ
9951171696

జీవశ్చవంలా పడి కూర్చున్నాడు కిత్తన్న.
చుట్టూ విగతజీవులై చెల్లా చెదురుగా పడిఉన్న దూడల మధ్య ప్రాణంలేని శిలలా కొయ్యబారిపోయి కూర్చున్నాడు.
అప్పటికే గోశాల్లో ఉన్న గోవులు చచ్చిపోయాయన్న వార్త ఊరంతా పొగలా అల్లేసింది...
దేవుడి వార్షిక కళ్యాణోత్సవాలు ఘనంగా జరుగుతున్నాయి
రాష్ట్రం నలుమూలల నుండే కాక ఇతర రాష్ట్రాల భక్తులు కూడా తండోపతండాలుగా దేవుడి కళ్యాణం వీక్షించడానికి తరలివస్తున్నారు. దేవుడికి ముడుపులు కట్టి కట్న కానుకలతోపాటు లేగదూడల్ని కూడా కానుకగా సమర్పించడం దేవాలయంలో ఆనవాయితీ. దేవుడి కళ్యాణానికి వచ్చిన భక్తులు ల్కెకు మించిన దూడలు కానుకగా సమర్పిస్తున్నారు. అవన్నీ పొలోమని కొండ దిగువనున్న గోశాలకు వచ్చి చేరుతున్నాయి.
అప్పటికే అక్కడున్న పాతిక పైచిలుకు దూడలతో పాటు కొత్తగా చేరిన దూడలు కలిసి రెండొందలు దాటిపోయాయి. దేవుడికి కానుకగా వచ్చిన దూడలు వంద వరకూ పోగవగానే వాటిని బహిరంగ వేలం ద్వారా అమ్మేసి అలా వచ్చిన సొమ్ము దేవుడి ఖజానాకి జమచేయడం పరిపాటి. దేవుడికి కానుకగా వచ్చిన దూడలు వారం పదిరోజుల కంటే గోశాల్లో ఉండవు.

లిప్‌స్టిక్‌

ఎల్‌. శాంతి
7680086787

(వైజాగ్‌ ఫెస్ట్‌ 2017 పోటీలలో తృతీయ బహుమతి గెలుపొందిన  కథ)
కాలేజీ రిహార్సల్స్‌ రూం నుంచి ప్రగతి నెమ్మదిగా బయటకు వచ్చింది. అక్కడ్నుంచి ఏడ్చుకుంటూ పరుగు పరుగున హాస్టల్‌ రూంకు చేరుకుంది. మంచంపై బోర్లా పడింది. తలగడలో ముఖం దాచుకొని వెక్కివెక్కి ఏడుస్తోంది.
ఏం చేశానని నాకింత అవమానం? నాకేమీ చేతకాదా? నా ముఖాన్ని శరీరాన్ని కూడా నేను అందంగా దిద్దుకోలేనా? పెదవిపై లేచింది ఎంగిలి కురుపా? లెక్చరర్లు, సిబ్బంది, ఫ్రెండ్స్‌, బాయ్స్‌ మొత్తం అందరి ఎదుటా అంతలేసి మాటలా? జరిగిన అవమానం మనసును తొలిచేస్తోంది. దు:ఖం పొంగుకొస్తోంది. గుండె బరువెక్కింది. ధారాపాతంగా కన్నీళ్లు జారుతున్నాయి. అమ్మ గుర్తుకొస్తోంది. అమ్మ ఒడిలో వాలిపోయి బోరున ఏడ్వాలనిపిస్తోంది.
ప్రగతి వైజాగ్‌  సీతమ్స్‌లో ఇంజనీరింగ్‌ చదువుతోంది. చిన్ననాటి నుంచీ చదువులో, ఆటపాటల్లో ముందుండేది. బడిలో పోటీ ఏదైనా గెలుపు తనదే! మాస్టార్ల ప్రోత్సాహమూ ఉండేది. స్కూల్లో ఏ కార్యక్రమం జరిగినా ప్రగతి నోట వేమన శతకాలూ, జాషువా పద్యాలూ, దేశభక్తి గీతాలూ మారుమోగుతూ ఉండేవి. అమ్మ శారద చదువుకున్న గృహిణి. తండ్రి చిన్ననాడే చనిపోతే అన్నీ తానై ప్రగతిని సాకింది. అభ్యుదయ భావాలు గల ఇంట్లో పుట్టిన శారద డిగ్రీ వరకూ చదువుకొంది. ఊళ్లో బంధువుల మధ్య ఉన్నా, జరుగుబాటుకు లోటు లేకున్నా బిడ్డను హంగూ ఆర్భాటాలకు దూరంగా పెంచింది. ఊళ్లోని పిల్లలందరికీ ఉచితంగా ట్యూషను చెప్పేది. ప్రగతిని ఎప్పుడూ పదిమంది పిల్లలతో కలిపి సందడి వాతావరణంలో ఉంచేది.

వనమాలి

డా|| కె. సుధేరా
9701347080


తివ్వ దుంపల కోసమై కొయ్యబొరుగులై చరియల్ని చెలుకుతుంటే
తీవ్రవాదుల ముద్ర వేసేస్తోంది
గంజికాసుకొనేందుకు కసిన్నిగింజలకై కల్లం అడుగు గంటి కంకులు నూర్చుకొంటుంటే
గంజాయి రవాణాదారులని నేరం మోపేస్తోంది
కడుపుకాలి కందమూలాలకై వేళ్ళ మొదళ్ళని కుళ్ళగించుకుంటుంటే
గంధపుచెట్టుపై గొడ్డలి గురిపెట్టారంటోంది
కొండ దిగి వస్తే చాలు వాడిని బంగారుకొండని చేస్తానన్న పాలకుల వాగ్ధానం
ఏలినవారి ఏలకుల తోటలో వెర్రిదిష్టిబొమ్మని చేసేసింది
పెంపడు జంతువులా వాడి చుట్టూ తిరుగుతూ - ఇంకా నమ్మించాలనే చూస్తోంది చట్టం;
కౌపీనమై పిరుదులకి చుట్టుకొన్న పేదరికాన్ని కాఫీవనంగా మార్చేస్తానని,
ఆకులో - అలములో తినితేర్చే పూటగడవని ఆకలిపేగుల్ని ఆపిలుతోటలు చేసేస్తానని!

ఇంటర్వ్యూలు - తెలకపల్లి రవి, పి. సత్యవతి, దేవిప్రియ

భాషా  వైవిధ్యాలు వైరుధ్యాలు కావు
- తెలకపల్లి రవి


తిరుపతిలో 2012లో తెలుగు మహాసభలు జరిగాయి. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌లో జరగబోతున్నాయి.. ఇలాంటి మహాసభలు మన మాతృభాషాభివృద్ధికి ఏ విధంగా దోహదం చేస్తాయంటారు..?
మన భాషను, సాహిత్యాన్ని స్మరించుకోవటానికి.. తద్వారా మనలో ఉత్సాహం నింపుకోవటానికి, భాషా కోవిదులు, సాహితీవేత్తలు ఒక దగ్గర కలుసుకోవటానికి ఇవి తప్పకుండా  ఉపయోగపడతాయి. భాషా స్ఫూర్తిని రగిలించటానికి అవి దోహదపడతాయనటంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. గతంలోని ఘనకీర్తిని, తెలుగు భాషా వైభవాన్ని నెమరు వేసుకోవటానికి కూడా ఇవి ఉపయోగపడతాయి. ఇదే సమయంలో అధికార భాషకు సంబంధించిన ఉత్తర్వులు పూర్తిగా అమలు కానప్పుడు ఒకట్రెండుమార్లు నిర్వహించే సభల వల్ల తెలుగు పరిస్థితి మారుతుందని ఆశించలేం.
అభ్యుదయ సాహిత్యంపట్ల అసహనం కొనసాగుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో మహాసభల పాత్ర ఎలా ఉండాలంటారు..?
పురోగామి దృష్టితో జనాన్ని చైతన్యపరిచే ప్రజాసాహిత్యానికి పట్టం కట్టినప్పుడే ఎలాంటి సభలైనా సార్థకం అవుతాయి. అంతేగాని గత వైభవాన్ని కీర్తించి వదిలేసినప్పుడో, వ్యక్తిగత భుజకీర్తులవల్లో సమాజానికి ఉపయోగం ఉండబోదు. తెలంగాణ సాంస్కృతిక సారధుల్లో ప్రముఖులైన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి.. ఈ కమ్యూనిస్టుల్లో ఏ ఇంద్రజాలమున్నదోగాని 'బానిసోణ్ని దొరా..' అన్న ప్రజల్లో కూడా పోరు చైతన్యం కలిగించారంటూ అభినందించారు. తెలంగాణ పోరాటం అంటే ఒక కర్ర, ఒక బుర్ర అంటూ ఆయన అభివర్ణించారు. మరోవైపు పెద్ద బాలశిక్ష ఫెయిల్‌, ప్రజాశక్తి పాస్‌ అంటూ సామాన్య ప్రజలు చేసిన సాహిత్య సృష్టిని అధికార ఆశ్రితులు అపహాస్యం చేశారు. ఇలాంటి చీకటి కోణాల నుంచి అలాంటి ఘట్టాలను వెలికి తీయాలి. ఇప్పటికైనా అలాంటి ఆలోచనా ధోరణిని తోసిపుచ్చాలి. రాజకీయాల్లో కోరుకునే ప్రజాస్వామ్యం.. భాషా, సాహిత్య రంగాల్లో కూడా రావాలన్నది గురజాడ సూక్తి. దేశంలో ప్రస్తుతం పునరుద్ధరణవాదం కొనసాగాలని చాలా మంది భావిస్తున్నారు. అభ్యుదయ భావాలపట్ల అసహనం, భావ స్వేచ్ఛను అణచివేయటంలాంటి దుష్ఫరిణామాలు కొనసాగుతున్నాయి. మహాసభల్లో పాల్గొనే సాహితీ మిత్రులు.. ఇలాంటి వర్తమాన వాస్తవ పరిస్థితులన్నింటినీ గమనించాలని కోరుతున్నా.

పురస్కారం - దేవిప్రియకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు

ప్రముఖ రచయిత దేవిప్రియ రచించిన 'గాలి రంగు' కవితా సంపుటి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ 2017 అవార్డుకు ఎంపికైంది. అనువాదం తెలుగు విభాగంలో వెన్నా వల్లభరావు రచించిన 'విరామమెరుగని పయనం' ఎంపికైంది. డిసెంబర్‌ 21న ఢిల్లీలో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ కార్యదర్శి శ్రీనివాసరావు ఈ వివరాలు వెల్లడించారు. దేశవ్యాప్తంగా 24 భాషలకు 24 మందిని ఎంపిక చేశారు.  సాహిత్య అకాడమీ అధ్యక్షుడు విశ్వనాథ ప్రసాద్‌ తివారి అధ్యక్షతన సాగిన కార్యనిర్వాహక బోర్డు సమావేశంలో జ్యూరీ సభ్యులు ఇచ్చిన సిఫార్సు మేరకు ఈ ఎంపిక జరిగిందన్నారు. అవార్డుకు ఎంపికైన వారిని ఫిబ్రవరి 12న నిర్వహించే కార్యక్రమంలో రూ.లక్ష నగదు, తామ్రపత్రం, శాలువాతో సత్కరిస్తామన్నారు. అనువాద విభాగంలో ఎంపికైన వారిని రూ.50వేల నగదు, తామ్రపత్రంతో మరో కార్యక్రమంలో సత్కరిస్తామని శ్రీనివాసరావు వివరించారు.
 ప్రముఖ కవి, సీనియర్‌ జర్నలిస్టు, సాహితీవేత్తగా పేరుగాంచిన దేవిప్రియ అసలు పేరు ఖాజా హుస్సేన్‌. గుంటూరుకి చెందిన ఆయన ఐదు దశాబ్దాలుగా హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడ్డారు. పలుపత్రికల్లో రన్నింగ్‌ కామెంట్రీ పేరుతో ఆయన చేసిన రచనలు ఎందరికో సుపరిచితం. 'నిరంతరం/ ప్రజల మేలు కోరుకున్న సుందరయ్య/ నీలాగ నిప్పులాంటి నేతలు మాకెందరయ్య/ సోషలిజం ఈ దేశపు బిడ్డల తల నిమిరినపుడు/ ఎర్రబడిన ఏ మబ్బుల తేరు మీదో వచ్చిచూడు'' అన్న ప్రసిద్ధ చరణాలు సుందరయ్య గారు చనిపోయినప్పుడు ఉదయం దినపత్రికలో రన్నింగ్‌ కామెంటరీలో రాసినవే. పలు సినిమాలకు స్క్రిప్ట్‌ రచయితగానూ దేవిప్రియ పనిచేశారు. బాల్యం నుంచే ఆయన కవితలు, గేయాలు, పద్యాలు రచించేవారు. 1951 ఆగస్టు 15న గుంటూరులో పుట్టిన ఆయన గత అయిదు దశాబ్దాలుగా హైదరాబాద్‌లోనే స్థిరపడి పలు ప్రక్రియల్లో రచనలు చేసి లబ్ధ్దప్రతిష్టులయ్యారు. ఆయన అమ్మచెట్టు, గరీబు గీతాలు, నీటిపుట్ట, అరణ్య పురాణం మొదలైన 12 పుస్తకాలు రచించారు. దిగంబర కవిత్వంలోని అశ్లీలతను వ్యతిరేకిస్తూ పైగంబర కవిత్వం రాశారు.  2011లో 'గాలిరంగు' వెలువరించారు.

నచ్చిన రచన - వేమన - ఇతర భారతీయ కవులు

''ఈనాడు మతం పేరిట జరిగే మారణహోమం చూస్తుంటే, వేమన, కబీర్‌ల ఆధునిక దృష్టి ఎంతో ఆశ్చర్య మనిపిస్తుంది'' అన్నారు అనంతరావు. మధ్యయుగాల భారతీయ సమాజంలో విలయతాండవం చేస్తున్న కర్మకాండ మీద ఈ ఇద్దరు కవులు దాడి చేశారని ఆయన పేర్కొన్నాడు. వేమన ''తలలు బోడులైన తలపులు బోడులా'', కబీరు ''కేసన కహా బిగారియా, మూండియే జామై విషయ వికార్‌'' (తలవెంట్రుకలకు బదులు మనస్సు కొరిగించితే మంచిది). కబీరు 'దోహా'లను, వేమన ఆటవెలదిని స్వీకరించి దేశీ ఛందస్సుకు పెద్దపీట వేశారని, ఈ ఇద్దరి కవిత్వాలకు జానపద సాన్నిహిత్యం వుందని పేర్కొన్నారు.

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో వేమన మధ్యయుగ కవి. 17వ శతాబ్దంలో వేమన జీవించినట్లుగా చరిత్రకారులు భావించారు. నన్నయ నుండి గోపినాథ వెంకటకవి దాకా వున్న వందల కొలది ప్రాచీన తెలుగు కవులలో వేమన విభిన్నమైన కవి, విశిష్టమైన కవి. ఇంక ఏ కవీ రానంత సమీపంగా సమాజం దగ్గరకు వేమన రావడమే అతని వైశిష్ట్యానికి, విభిన్నత్వానికి కారణం. తన సమకాలీన సామాజిక వాస్తవికతను సామాజిక దృష్టితో, విమర్శనాత్మక దృష్టితో ప్రతిబింబించడం వేమన మిగతా కవుల కన్నా భిన్నంగా కన్పించడానికి కారణం.
వేమన మీద సాహితీ స్రవంతి ఏప్రెల్‌ 30, 2017న అనంతపురములో సదస్సు నిర్వహించిన సందర్భంగా, ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌస్‌ ప్రచురించిన 13 గ్రంథాలలో ''వేమన కవిత్వం - ఇతర భారతీయ కవులు'' అన్నది ఒకటి. వేమనను వేమన వంటి ఇతర భారతీయ కవులతో పోల్చి అధ్యయనం చేయడం కొంత విస్తృతంగానే జరిగింది. విశ్వవిద్యాలయాలలో దాదాపు 10 మంది దాకా పరిశోధకులు వేమనను తులనాత్మకంగా అధ్యయనం చేశారు. విశ్వవిద్యాలయాలకు వెలుపల రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, గుర్రం వెంకటరెడ్డి మొదలైన వాళ్లు వేమన జీవిత సాహిత్యాలను అధ్యయనం చేస్తూ కూడా, తులనాత్మకంగా పరిశీలించారు.