సాహిత్య ప్రస్థానం జూలై 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం జూలై 2018

సాహిత్య ప్రస్థానం జూన్‌ 2018

ఈ సంచికలో ...

  • పులిగాడు
  • నరకలోకాన్ని మూసేశారు
  • నేరం ఎవరిది?
  • జయహో
  • కందుకూరి కడపటి రోజులు
  • మానవతావాది తిలక్‌
  • నా బాల్యం ఆకలి, కష్టాల మధ్యనే గడిచింది
  • రష్యన్‌ కాల్పనిక సాహిత్య పతాక - పుష్కిన్‌
  • దగాపడుతున్న గొంతులకు స్వరాన్నిచ్చిన 'వేకువపిట్ట'
  • సినిమాపాటకు కావ్యగంధమద్దిన సినారె
  • మాట్లాడుకోవాల్సిన కవిత్వం 'మైనపు బొమ్మలు'
  • నిజంగా 'నివురు' కప్పని నిప్పే

పులిగాడు

చివుకుల శ్రీలక్ష్మి - 9441957325

సూరిగాడికి ఆకలి వేస్తోంది. ఇంట్లో చూస్తే మంచాన పడ్డ అయ్య. పనితో సతమతమవుతోన్న అమ్మ. తనే పెద్దోడుగా పుట్టడం ఒక శాపంగానే భావిస్తాడు ఎప్పుడూ సూరిగాడు. చక్కగా అందరికంటే చిన్నవాడిగా పుడితే ముద్దుగా చూసుకుంటారు. తెచ్చినదేదైనా చిన్నోడు అంటూ ఇస్తారు. పని ఎవరైనా చెప్పబోతే...... ''ఆడికి చెప్పమాకర్రా! చిన్నోడు'' అంటారు. సూరిగాడు ఆకలి వేస్తున్నా ఎవరినీ ఏమీ అడక్కుండా గడపలో కూర్చుని ఉన్నాడు. తోటివాళ్ళతో సదూకుందారి అంటే చిన్నా సితకా పనులు సెప్పి, అయ్య సీతయ్య ఎంట తోకట్టుకుని తిరిగే పని చెప్పి ఎందుకూ కొరగాని వాడిని చేసారు. ఈ రోజు తాగుడు మహమ్మారికి బలైపోయి, శరీరం కుళ్ళి లేవలేని స్థితిలో మంచాన పడ్ద తండ్రికీ, కూలీ-నాలీ చేసి, పాచిపని చేసి, తల్లి తెచ్చే డబ్బులే ఆధారం. ఉన్ననాడు అన్నం. లేనినాడు గంజే పరమాన్నం.

కందుకూరి కడపటి రోజులు

ధూళిపూడి ఆంజనేయులు

భార్యావిధురుడుగా వీరేశలింగం గడిపిన శేషజీవితాన్ని స్థూలంగా సమీక్షించినా, తన భార్యకు ఆయన ఎంత ఋణపడి ఉన్నాడో ఆమె ఎడబాటు ఆయనకు ఎంత తీరని లోటు కలిగించిందో తెలిసివస్తుంది. ప్రక్కన ఆమె లేకపోవడం వల్ల మానసికంగా ఆయన ఒంటరివాడు కావడమే కాదు. ప్రత్యక్షంగా కూడా ఎన్నో తీవ్రమైన యిబ్బందులను ఆయన ఎదుర్కొనవలసి వచ్చింది. డబ్బుపెట్టి కొనుక్కోగలిగిన స్తోమతులేనివాడు కాకపోయినా, ఆయన సాధారణంగా సంతుష్టి చెందే కనీసపు సౌకర్యాలు కూడా ఆయన సమకూర్చుకోలేకపోయారు. తమ అస్తిత్వానికీ, అభ్యుదయానికీ ఆయనకి ఎంతో ఋణపడి ఉన్న 'సంస్కార కుటుంబాల' సంఖ్య ఎక్కువగానే ఉన్నా, వారు ఆయనకి తోడ్పడే వీలులేక పోవడమో, లేక అందుకు వారు ఇష్టపడక పోవడమో జరిగింది. హితకారిణీ సమాజం ఆవరణలో, ఒక విధంగా చెప్పాలంటే - ఆయన కప్పుకిందనే నివసిస్తున్నవారు ఆ వయస్సులో ఆయనకవసరమైన సంరక్షణ చేయడానికి ముందుకి రాలేదు. ఆయన ఆరోగ్యం క్రమంగా క్షీణించసాగింది : ఆ కాలంలో ఆయన పూర్తిచేయాలని తహతహలాడుతున్న రచనా వ్యాసంగంగానీ, ఇతర వ్యాసంగం గానీ చురుకుగా కొనసాగించలేకపోతున్నారు. తనతోపాటు తన తోట ఇంటిలో ఉండి తన సంరక్షణ చేసేవారికి డబ్బుకూడా ఆయన ఆశ చూపారు. వితంతు శరణాలయంలో ఉన్న ముగ్గురు సభ్యురాళ్ళలో ఆయనకు పెంపుడు కూతురుగా ఉంటూ వచ్చిన మంగమ్మ మాత్రం ఎలాంటి పరిస్థితులోనైనా ఆయనకు సేవచేస్తానని ముందుకు వచ్చింది. అలాంటి పూనికతో ఆమెతో సహకరించే భర్త దొరకడం ఆమె అదృష్టం. మంగమ్మ, ఆమె భర్త సూర్యప్రకాశరావు ఇద్దరూగాని, లేకపోతే కనీసం ఒకరైనాగాని ఆయన బెంగుళూరు, మద్రాసువంటి స్థలాలకు వెళ్ళి ఉండదలచుకున్నప్పుడు ఆయన వెంట వెళ్ళేవారు.

నా బాల్యం ఆకలి, కష్టాల మధ్యనే గడిచింది

గిడ్డి సుబ్బారావు

' మీ బాల్యం, ఆనాటి పరిస్థితులు వివరిస్తారా? నేను దళిత వ్యవసాయ కూలీ కుటుంబం నుంచి వచ్చిన వాడిని  కనుక నా బాల్యం ఆకలి, కష్టాల మధ్యనే గడిచింది. ' మీరు వృత్తిరీత్యా ఉద్యోగం చేశారు. సాహిత్యరంగంలో ఎలా ప్రవేశించారు? నా బాల్యం కష్టాల మధ్య గడిచినా, నా తండ్రి సత్తెయ్య రంగూన్‌ వెళ్లి వచ్చిన వాడు కావడం వల్ల ఐదారు భాషలు మాట్లాడేవాడు. అంతేకాదు రామాయణ, భారత, భాగవతాది కావ్యాల కథలను నాకు చెబుతూ వుండేవాడు. మా పినతండ్రి శివనాథశాస్త్రి రఘుపతి వెంకటరత్నం గారి శిష్యుడు. బ్రహ్మసమాజ మతావలంబి, ఆయన మాకు కృష్ణశాస్త్రి గారి గేయాలను నేర్పిస్తూ ఉండేవారు. బోయి భీమన్న గారి పాలేరు నాటకం ప్రతి సంవత్సరం మా గ్రామంలో ప్రదర్శిస్తూ  ఉండేవారు. ఆ రకంగా చిన్న నాటనే నాకు సాహిత్యం పట్ల ఆసక్తిని కలిగించింది. ఉద్యోగం విషయానికొస్తే ఉపాధ్యాయుడిగా చేసినప్పుడు ఉపాధ్యాయ పత్రికలు నాకు సాహితీపరంగా మరింత ఆసక్తిని కలిగించాయి. ' ప్రజాకవి అద్దేపల్లి రామమోహనరావుతో సుమారు మూడు దశాబ్దాల స్నేహం. ఆయన ప్రభావమెంత?

నరకలోకాన్ని మూసేశారు

డా|| పి. విజయ్‌కుమార్‌ - 9490099988ó

యమధర్మరాజు దిగాలుగా వున్నాడు. చిత్రగుప్తుడు గమనించాడు. ''ప్రభూ, ఎందుకిలా వున్నారు'' అని అడిగాడు. ''ఏం చెప్పమంటావ్‌ చిత్రగుప్తా, మనసేం బాగాలేదు'' అన్నాడు. ''ఏమైంది ప్రభూ, వివరం చెప్పండి'' అన్నాడు చిత్రగుప్తుడు. ''విను చెబుతాను. నిన్న వైకుంఠంలో అగ్రస్థాయి సమావేశం జరిగింది. విష్ణుమూర్తి అధ్యక్షత వహించాడు. శివుణ్ణి కూడా అగ్రస్థానంలో విష్ణువు సరసన కూర్చోమన్నారు కానీ నిరాకరించాడు. పైన కూర్చుంటే నాకు సౌకర్యంగా ఉండదు. అని ఒక మూలకెళ్ళి డాన్స్‌ ప్రాక్టీస్‌ చేసుకుంటూ వుండిపోయాడు. అసలింతకీ ఎజెండా ఏమిటంటే నరకాన్ని మూసేయాలన్న ప్రతిపాదనపై చర్చ. చర్చ పేరుకే గాని నిర్ణయం ముందే తీసుకుంటారు. నీకు తెలియనిదేముంది?'' ఇంతవరకు చెప్పి ఊపిరి పీల్చుకోవడానికి ఆగాడు యమ. ''ఏమిటీ? యమలోకాన్ని మూసేస్తారా? ఇదేమి ఆలోచన? నమ్మశక్యంగా లేదే'' విస్తుపోయాడు గుప్త. ''అవునయ్యా అవును, నువ్వు సరిగ్గానే విన్నావు. అసలింతకీ ఈ మీటింగుకు నువ్వు లేకుండా నేనొక్కడినే వెళ్లడం ఏమిటి? ప్రతిసారీ ఇలాంటి మీటింగులకు నిన్ను తోడు తీసుకెళతాను కదా. ఈసారి నిన్ను తీసుకురావద్దన్నారు. వెళ్ళాక అర్థమయింది నిన్ను ఎందుకు వద్దన్నారో'' ''అర్థమైంది ప్రభూ, నేనొస్తే ఎక్కడ పుల్ల పెడతానోనని వాళ్ళభయం.

దగాపడుతున్న గొంతులకు స్వరాన్నిచ్చిన 'వేకువ పిట్ట'

బెందాళం క్రిష్ణారావు - 9493043888

''ఈ దేశంలో శ్రమ విభజనే కాదు..శ్రామికుల విభజన కూడా ఉంది'' అని స్పష్టం చేశారు డాక్టర్‌ బి ఆర్‌ అంబేద్కర్‌. ఏడు దశాబ్దాల స్వాతంత్య్ర భారతంలో కూడా ఆర్ధిక స్వాతంత్య్రం పెట్టుబడిదారీ, కార్పొరేట్‌ వర్గాల చేతుల్లోకి వెళ్లిపోగా వారి చేతుల్లో కీలుబొమ్మలైన పాలకులు ఈ దేశంలో ప్రజలు సామాజికంగా కులాల కుతంత్రాల్లో అణిగిమణిగి ఉండాలని పరోక్షంగా మనుస్మృతిని తమ ఎజెండాగా మార్చుకుని పాలనసాగిస్తున్నారు. నిచ్చెన మెట్ల సామాజిక వ్యవస్థలో దళితులు చివరి మెట్టు మీదే ఉండగా, దళిత, ఆదివాసీ, ముస్లిం మహిళలు ఆ మెట్టుకూడా ఎక్కలేని నిస్సహాయ స్థితిలో ఇంకా నేల మీదే కునారిల్లుతున్నారన్నది ఈ దేశ ముఖచిత్రంలో ప్రస్ఫుటంగా కన్పిస్తున్న విషయం. ఇది ఎవరూ కాదనలేని వాస్తవం. పీడితుల చేతుల్లో ఇంకా పీడితులుగా, బ్రాహ్మణీయ పితృస్వామ్యం, అది కల్పిస్తున్న భ్రమలు, బానిస భావజాలం చేత కాంతిరేఖలే లేని కారుచీకట్లో దేవులాడుతూ స్త్రీ, పురుష సమానత్వం మాట అటుంచి సహజమైన మానవహక్కుల నిరాకరణకు కూడా గురౌతున్నారు. దేశంలో అధికంగా అత్యాచారాలకు, హత్యలకు, దౌర్జన్యాలకూ గురౌతున్నది దళిత, ఆదివాసీ, ముస్లిం బాలికలు, మహిళలే. ఎక్కడ ఏకారణంగా ఎలాంటి హింసాకాండ చెలరేగినా వీరినే మొదటి లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు జరుగుతున్నాయి. తెలుగు సాహిత్యంలో స్త్రీవాదం ఉద్యమంగా వచ్చినప్పుడు అందులో దళిత మహిళకు చోటేదీ ఆని నిలదీసి, నినదించిన గొంతుక డాక్టర్‌ చల్లపల్లి స్వరూపరాణిది. ఆమె తాజాగా తీసుకొచ్చిన కవితా సంపుటే ఈ 'వేకువ పిట్ట'.

నిజంగా 'నివురు' కప్పని నిప్పే?

కొండ్రెడ్డి వెంకటేశ్వరరెడ్డి - 9948774243

'నిజం' ఇప్పుడు వో నిష్ఠూరమైన మాట. నిజాన్ని బతకనీయని రోజులు. ఇవాళ నిజం నిజంగా మనిషి వర్తనం నుండి దూరంగా జరిగిపోతూనే వుంది. అవసరం అనుకున్నచోట అదృశ్యమౌతూనే వుంది. నిజం నిప్పులాంటిదే కాని అది నివురు గప్పి నిజస్వరూపాన్ని శక్తిని దాచుకుంటుంది. ఇట్టి పరిస్థితుల్లో కొట్టుమిట్టాడుతున్న నిజాన్ని ''నిజం''గా కలం పేరు చేసుకొని నిజమైన చైతన్యానిచ్చే కవిత్వం రాస్తున్న కవి శ్రీరామమూర్తి. ఈయన కాయం వృద్దాప్యాన్ని లోగొన్నా ఈయన కలం ముత్యం ఉరకలెత్తే యవ్వనాన ఒడిసిపట్టుకొని ఆధునికి భావాలను ..... మానంగా ప్రకాంశింపచేస్తూ నూతన ఒరవడితో పదునైన సరికొత్త అభివృద్ధితో కవితలల్లడం నేటి సాహిత్యరంగం మెచ్చుకోదగిన అంశం. ఈ కవి 'నిజం'గా వో ధిక్కార స్వరం. అన్యాయాలన్నా, ఆధిపత్యాలన్నా, దౌర్జన్యాలన్నా, దుర్మార్గాలన్నా గిట్టని కవీయన. వాటిమీద అక్షరాయుధాల్ని ప్రయోగించి, ఎదురొడ్డి వాటి నడ్డివిరవాలనే ఉబలాటం ఈ కవికుంది. అందుకే ప్రతికవితా వో ముల్లులా దుర్మార్గం గుండెల్లో గుచ్చుకునే విధంగా రెచ్చిపోయి రాశాడీకవి. ఈయన గొప్ప ఆశాజీవి. అందుకే వైఫల్యాలను ఎత్తిచూపుతూ, వైరుధ్యాలను భేరీజు వేసుకుంటూ, వైవిధ్యభరితమైన ఎన్నో సూచనలు మెత్తమెత్తగా హత్తుకునే విధంగా కత్తివాదర కనపడకుండా, ప్రకృతి, సమాజం, వ్యక్తి అభేదాన్ని పాఠకుల ముందుంచుతాడు. ''రాలిన ఆకులను / లెక్కబెట్టు కోదు చెట్టు/... పాలను కొలిచివ్వదు తల్లి / పరిమళానికి ఫీజడగదు పువ్వు / ఉదయాస్తమయాలు / సొమ్మసిల్లవు '' అంటారు.

అనుబంధాలే ఆలంబనన్న ''బందగి''

డా|| మక్కెన శ్రీను - 98852 19712

కవిగా, రచయితగా, నటుడిగా, నాటక రచయితగా ప్రయోక్తగా బహుముఖ ప్రజ్ఞతో సాహితీ యాత్రను కొనసాగిస్తున్న సృజనశీల రచయిత విడుదల సాంబశివరావు. కవితలు, నాటికలు, నవలలు, కథలు ఇలా భిన్న ప్రక్రియలలో రచనలు చేస్తూ సాహితీ ప్రియులను అలరిస్తూ వున్నారు. ఈ మధ్యకాలంలో రచయిత వెలువరించిన ''బందగీ'' పద్దెనిమిది కథల సంపుటి. మానవీయ అంశాలకు, అనుబంధాల విశ్లేషణను, సందేశాత్మకంగా ఆద్యంతం వివరణాత్మకంగా వెలవరించిన పుస్తకం. ఒక్కసారి అవలోకనం చేసుకొందాం. 'ఆత్మబంధం' కథలో తండ్రి మాటను జవదాటకూడదనే కొడుకు, ప్రేమను కాదనుకోలేని ప్రియుడు, ప్రియుని సాంగత్యాన్ని పొందలేకపోతే దేనికైనా వెనుకాడననే ప్రియురాలు, పిల్లల భవిష్యత్తును కాంక్షించే తండ్రులు కనిపిస్తారు. ప్రేమించిన అమ్మాయిని తండ్రి అనుమతి లేకుండా, పెళ్ళిచేసికొని, తండ్రితో వెలివేయబడ్డ కుమారుడిని ఆదరించిన అమ్మమ్మ, తన పెద్దరికాన్ని నిలబెట్టుకొంటూనే అల్లుడికి మారిన పరిస్థితులను నిస్వార్ధ ప్రేమికులను విడదీయవద్దనే ఆకాంక్షను తెలియజేస్తూ, మనవడిని ఆదరించి ప్రేమకు తోడ్పాటుగ నిలిచింది. సుదూర తీరాలలో వున్న మనవడికి అమ్మమ్మ మరణం ఆత్మీయ స్పర్శగ తనని మేల్కొనేట్లు చేసి, అమ్మమ్మ కడచూపుకై బయలు దేరతీసింది. ఆత్మీయానుబంధంలోని స్పర్శను పరిచయంచేసిన కథ. సన్నివేశబలంలో నడిపించిన తీరు అబ్బురపరుస్తుంది.