వేమన రూపకం

తెలకపల్లి రవి
పాట
   వేమన మన వేమన 
   ఘన వేమన  వినవేమన
   ఒకే ఒక్క వేమన్న
   వేగుచుక్క లెక్కన్నా
1. చీకట్లను దునుమాడిన 
    అగ్నికణం  వేమన
    చాందసాల  చీకట్లను 
    పెకిలించిన  వేమన   ||వేమన||

2. అధికారానికి లొంగని
    ఆత్మనిరతి వేమన్న
    అహంభావ పండితులకు 
    అసలు దెబ్బ వేమన ||వేమన||
3. తెలుగు జనం అమర స్వరం 
   పద్యంపాడే  వేమన 
   కాలాలే దాటేసిన
   జ్ఞానకాంతి  వేమన             ||వేమన|| 
4. వేమన చెప్పని నీతి
   ఒకటైనా చూపించు 
   వేమన పేరే తెలియని
   తెలుగువాణ్ని రప్పించు                ||వేమన|| 
5. సాటిలేని వేమన సత్యకాంతి వేమన
మహాగళం వేమన భావి స్వరం వేమన ||వేమన|| 
రూపకం 
వేదాలను మించినట్టి  వేమనకవి వాక్కురా
కపటాలను కడిగేసే మానవాళి హక్కురా    
(వేమన రంగస్థలంపై ప్రత్యక్షమవుతాడు)
పిండాలు తినే కాకి పితృదేవుడైతే
కావు కావుమంటేనే తరిమేస్తారెందుకురా?
(ఇక్కడ పద్యాలు- పిండములు చేసి పితరులకు పెట్టంగ)
( ఇటు వైపు కాకులొస్తే తరిమేస్తుంటారు. అటు మంత్రాలు    చదివి పిండాలు పెట్టి కాకి కోసం చూస్తుంటారు)
నా తప్పులు చెప్పనీక గొప్పగ వచ్చావుగాని
నీ తప్పులు నీకెరుకా చొప్పదంటు పండితుడా
పద్యం: తప్పులెన్నువారు తండోపతండంబులు
(కామెడీగా ఎవరైనా పండితుడి తప్పును చూపిస్తూ    పామరుడు పాడతాడు)
గుడిలోన దేవుళ్లకు గోపురాలు కడతావే
చలిలో మగ్గే మనిషికి కాస్త కాపు కాయవే
పద్యం: రాతిబొమ్మకేల రంగైన వలువలు)
(పెద్ద పెద్ద నాయకులు గొప్పగా కానులు కిరీటాలు     ఇస్తుంటే బయిట పేదలు)
మనసుమరో చోట పెట్టి వుత్తి పూజలెందుకు?
మలినం లోలోన దాచి  మాయమాటలెందుకు?
(ఆత్మశుద్ధిలేని ఆచారమదియేల)
(గుళ్లలో విడ్డూరాలూ, వికృతాలూ చూపించొచ్చు)
పిరికి తనం మురికి తనం పిసినిగొట్టు లేకి తనం
చూడచూడ దారుణం తెలిసిపోవు మరుక్షణం 
(మేడిపండు చూడ మేలిమై వుండు)
కోతలు కోసే వాళ్లు, అప్పులు ఎగేసే విజయ్‌మాల్యా లాటి    వాళ్లు)
అమ్మనాన్న బరువంటున్నావ్‌ అరే నువ్వు మనిషివా
పుట్టిచచ్చి ఫలమే లేని పురుగుకన్న హీనం నీవు 
(పద్యం:తల్లిదండ్రులందు దయలేని పుత్రుడు)
(అమ్మానాన్నలను తరిమేస్తున్న సంతానాన్ని     వృద్ధాశ్రమాలను చూపించొచ్చు)
 అనుకున్నది కాలేదని ఆత్మహత్యలెందుకు?
 అహరహమూ పనిచేస్తే పలితమే దక్కునుగా
(పద్యం- అనగనగ రాగమతిశయిల్లుచు నుండు,     పట్టుపట్టరాదు పద్యాలు)
(ర్యాంకుల వేటలు, టీవీ పాటల పోటీలు కూడా    చూపించొచ్చు)
ప్రజలకింత ఫలమేలేని ప్రచారాలెందుకు?
వాస్తవాలు చూస్తుంటే వట్టి మోతలెందుకు?
(పద్యం- అల్పుడెపుడు పల్కు ఆడంబరముగానూ,) 
తరతరాల  తత్వాలు మా జీవన సత్యాలు
మీ హంగూ దర్పాలు మా చెమటల ఫలితాలు
(పద్యం-తనువులోన పుట్టు తత్వంబు..శ్రమము)
పైపైనే చూస్తుంటే అందరు ఒకటనిపిస్తారు
కొంచెం గమనించావా వంచనతో వస్తారు
(పద్యం- ూప్పు కప్పురంబు ఒక్క పోలిక)
3
మళ్లి మళ్లి నీ పద్యం
అందించే చైతన్యం
మా కాలపు విపరీతాలకు 
అది వేమన వైద్యం 
పాతేసిన రోతలన్ని 
పైపైకి తీసుకొచ్చి
పాలకులే పోషకులై 
మూఢత్వం పెంచుతుంటే
వెక్కిరించు వేమన పద్యం  
చక్కదిద్దు వేమన వైద్యం    ||మళ్లి మళ్లి||
వాస్తుపేర మస్తు మాయ 
సంఖ్యలతో ఇంకో గోల
పొద్దున్నే చానల్‌పెడితే 
రుద్దిచంపు సుద్దుల లీల  
విరుగుడొకటె వేమన పద్యం- 
తిరుగబాటె వేమన వైద్యం   ||మళ్లి మళ్లి||
చేతబడుల సీరియళ్లు 
మొక్కుబడుల చిక్కుముళ్లు
బాబాలబండారాలు 
స్వాములంటూ స్కాములజోరు
విప్పిచెప్పు వేమనపద్యం- 
తప్పనిసరి వేమన వైద్యం   ||మళ్లి మళ్లి||
                            4
ఒక సూర్యబింబం
ఒక దీపస్తంభం
ఒక జ్ఞాన సంద్రం
ఒక ధైర్య శిఖరం
వేమన్న పద్యం
వేనోళ్ల గానం ||ఒక దీపస్తంభం||
మూఢత్వహరణం
చైతన్యచరణం
చెడుపైన బాణం
హేతువుకు ప్రాణం  ||ఒక దీపస్తంభం||
ప్రజలకే పట్టం
ప్రగతికే చుట్టం
ప్రశ్నించు తత్వం
ప్రతిఘటన మార్గం  ||ఒక దీపస్తంభం||
చీకట్లు చీల్చి
నవకాంతులిచ్చి
బడుగన్న బాధ
గుండెల్లో పలికి      ||ఒక దీపస్తంభం||
సామెతలు పేర్చి
సూక్తులే  కూర్చి
సామాన్య భాష
సత్యాల శ్వాస      ||ఒక దీపస్తంభం||
                         5
ఎక్కడెపుడు పుట్టావో
ఇప్పటికి మాలో వున్నావ్‌
విశ్వదాభిరామా
వింటున్నాం వేమా    ||విశ్వ||
ఎంత ధైర్యశాలివో
ఇంత తిరుగబడ్డావు
ఎంత ఆత్మస్థయిర్యమో
ఎవరికి లొంగనన్నావ్‌         ||విశ్వ||
ఎంతలోతు చూశావో
అన్నిటిని కవి గట్టావు
ఎంత భాష నేర్చావో
కొత్త శక్తి సమకూర్చావు         ||విశ్వ||
ఎంతగ నువ్వేడ్చావో
ఇంత బాధ పలికించావు
ఎంతగ తపియించావో
తరగని తడి గుండె నింపావ్‌     ||విశ్వ||
ముఖ్య సూచనలు 
వేమనపై రాసిన నాలుగు పాటలలో చరణాలనూ, సమస్యలనూ కలిపి ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు ఈ రూపకం ప్రదర్శించారు.
ఒక దీపస్తంభం అన్న చరణాలతో మొదలవుతుంది. వాటితోనే ముగుస్తుంది. మధ్యలో ఎక్కువ సార్లు వివిధ భంగిమలు, ఆహార్యాలతో, శైలులతో వేమన మన వేమన అన్న పాట పాడుతూంటారు. ఆయా చోట్ల తగు అభినయం,  దృశ్యాలు, ప్లకార్డుల వంటివి ప్రదర్శిస్తారు. కొన్ని సన్నివేశాలుగా వుంటాయి.కొన్ని ప్లకార్డుల ద్వారా తెలుస్తాయి. శ్రమజీవులు, మూఢ నమ్మకాలు, గుళ్లూ గోపురాలు, కుల వివక్ష, వైధవ్యం మూహూర్తాల వంటివి ఘట్టాలుగానే చూపిస్తారు. ూదాహరణకు  ప్రత్యేక హోదా ప్యాకేజీ ( ూప్పుకప్పురంబు ఒక్క పోలిక), పాలసముద్రంలోదేవుడు గొల్లవాళ్ల పాలు కోరడం(రిలయన్స్‌ కూరల అమ్మకం), వృద్ధాశ్రమాలు (తలిదండ్రులందు దయలేని పుత్రుడు),
వేమన వచ్చి  సందర్భోచితమైన పద్యం పాడి పోతుంటాడు.   సంస్కర్తలు ప్రజాకవుల చిత్రాలతో మళ్లీ ఒక దీపస్తంభం చరణాలతో రూపకం ముగుస్తుంది. చరణాలను విరిచి వాడుకోవడం, పద్యాలకు తగిన దృశ్యాలు జోడించడం  ఆలోచనను బట్టి  చేయొచ్చు. కొత్తవి కూడా కలపొచ్చు. కాని ఒక్కటే సాగతీత కాకుండా మద్యలో వేమన మన వేమన పాడిపోతుండాలి. అనంతపురంలో నిర్దిష్టంగా ప్రదర్శించిన స్క్రిప్టు వచ్చే సంచికలో చూద్దాం.