ద్వా.నా. శాస్త్రి - పుట్ల హేమలత - ప్రధాన ఆదినారాయణ

నివాళి
ద్వా.నా. శాస్త్రి

ప్రముఖ రచయిత, సాహిత్య విమర్శకులు ద్వా.నా.శాస్త్రిగా ప్రసిద్ధి కెక్కిన ద్వాదసి నాగేశ్వర శాస్త్రి(72) ఫిబ్రవరి 26న హైదరాబాద్‌లో కన్ను మూశారు. ఆయనకు భార్య, కుమారుడు, కుమార్తె ఉన్నారు.  తల్లి లక్ష్మీప్రసన్న. తండ్రి క ష్ణశాస్త్రి.

క ష్ణాజిల్లా లింగాల గ్రామంలో 1948 జూన్‌ 15న జన్మించిన శాస్త్రి ఏలూరు సిఆర్‌రెడ్డి కళాశాలలో బిఎస్సీ, ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయంలో ఎంఎ (తెలుగు) ఉత్తీర్ణులై, నాగర్జున విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎంఫిల్‌, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో డాక్టరేట్‌ పొందారు. 1972 నుంచి 2004 వరకు అమలాపురంలో కొనసీమ భానోజీ కామర్స్‌ కళాశాలలో తెలుగు శాఖలో రీడర్‌గా పనిచేసి పదవీ విరమణ పొందారు. అనంతరం హైదరాబాద్‌ స్థిర నివాసం ఏర్పరుచుకున్నారు. సివిల్‌ సర్వీస్‌, గ్రూప్‌ 1, గ్రూప్‌ 2, జూనియర్‌ లెక్చరర్లు, తెలుగు పండిత్‌ ఉద్యోగులకు తెలుగు భాష, సాహిత్యాలలో శిక్షణ ఇస్తూ వచ్చారు. ద్వానాశాస్త్రి రాసిన తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర పలు ముద్రణలు పొందింది. వచన కవిత్వం, వ్యాసాలు, కవితలు, హాస్య రచనలు తదితర ప్రక్రియలో ఆయన సిద్ధహస్తుడు. సమాధిలో స్వగతాలు వచన కవితా సంపుటి, ద్వాదశి వ్యాస సంకలనం, మన తెలుగు తెలుసుకుందాం, అక్షర చిత్రాలు వంటి పలు పుస్తకాలు వెలువరించారు. పన్నెండు గంటలపాటు తెలుగు భాషా సాహిత్యాలపై ప్రసంగించి ప్రపంచ రికార్డు, శతక సాహిత్యంలో వ్యక్తీత్వ వికాసం అంశంపై 188 నిమిషాల ప్రసంగం, పలకరిస్తే ప్రసంగం పేరుతో నిర్విరామ ప్రసంగం వంటి విశిష్ట ప్రయోగాలతో ద్వానా శాస్త్రీ పేరుగడించారు. ద్వానాశాస్త్రి అక్షర శ్రామికుడు-మానవ ప్రేమికుడని సాహిత్య ప్రస్థానం ప్రధాన సంపాదకులు తెలకపల్లి రవి కొనియాడారు. సాహితీ లోకానికి ఆయన లేని లోటు భర్తీ చేయలేనిదని పేర్కొన్నారు.

 

పుట్ల హేమలత

విహంగ మహిళా సాహిత్య అంతర్జాల పత్రిక వ్యవస్థాపకురాలు ప్రముఖ కవయిత్రి డా|| పుట్ల హేమలత (56) ఫిబ్రవరి 9న తుదిశ్వాస విడిచారు. వీరు ప్రముఖ కవి డా|| ఎండ్లూరి సుధాకర్‌ సతీమణి. రాజమహేంద్రవరంలో పొట్టిశ్రీరాములు విశ్వవిద్యాలయంలో సాహిత్య పీఠంలో ఎం.ఏ. విద్యార్థులకు  కంప్యూటర్‌ విద్యను బోధించేవారు. అంతర్జాలంలో తెలుగు సాహిత్యంపై పరిశోధన చేసారు. తన పరిశోధనను ఇటీవలనే ప్రచురించారు. వందకు పైగా కవితలు, పలు వ్యాసాలు రాసారు. కుసుమ ధర్మన్న జీవిత ప్రస్థానం  పేరుతో వీరు రాసిన కుసుమ ధర్మన్న జీవిత చరిత్రను ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌస్‌ ప్రచురించింది. 40కి పైగా జాతీయ, అంతర్జాతీయ సదస్సులలో పాల్గొన్నారు. దళిత, మైనారిటీ, స్త్రీల సాహిత్యం అధ్యయనం చేయడంతో పాటు దళిత స్త్రీలపై జరుగుతున్న దాడులు, వేధింపులు వెనుక ఉన్న సామాజిక కోణాలపై నిశిత విమర్శ చేసేవారు. వేకువ రాగం కవితా సంపుటి వెలువరించారు. ప్రజాస్వామిక రచయిత్రుల వేదిక ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. తెలుగు సాహిత్య రంగంలో క్రియాశీలంగా కృషిచేస్తున్న డా|| పుట్ల హేమలత మృతి తెలుగు సాహిత్యానికి తీరనిలోటు. వీరి మృతికి సాహితీస్రవంతి, సాహిత్య ప్రస్థానం తరపున నివాళి అర్పిస్తున్నాం. 

 

గజల్‌ గాయకుడు ప్రధాన ఆదినారాయణ

''ప్రజల మాటను పాడలేని పాట గెలిచేనా

పోరు బాటకు దూరమైన జాతి నిలిచేనా''

అంటూ ప్రజల్ని ఉత్తేజపరుస్తూ ప్రజా గజళ్ళతో చైతన్య పతాక ఎగరేసిన ప్రధాన ఆదినారాయణ శ్రీకాకుళంలో ఫిబ్రవరి 12న కన్నుమూశారు.  ప్రజాగజళ్ళు అనగానే గుర్తుకొచ్చే ప్రధాన ఆదినారాయణ డిసెంబర్‌ 27, 1940న శ్రీకాకుళం జిల్లా సంతబొమ్మాళి మండలంలోని కొత్తూరు గ్రామంలో జన్మించారు. తల్లి లక్ష్మమ్మ, తండ్రి రామన్నలు. 1959లో పంచాయతీరాజ్‌ శాఖలో రికార్డు అసిస్టెంటుగా ఉద్యోగంలో చేరి జిల్లా పంచాయతీ అధికారిగా పదవీ విరమణ చేశారు. మచ్చలేని ముక్కుసూటి అధికారిగా పేరు గడించారు.  సుబ్బారావు పాణిగ్రాహి జముకు పాటద్వారా ప్రజాజీవితాన్ని ప్రతిబింబింపజేయగలగడం  ఆదినారాయణను ఆకర్షించింది. అక్కడ నుండి ప్రజా సమస్యల్ని ప్రతిబింబించే జానపద గీతాలను, బుర్రకథ, ఒగ్గు కథ వంటి కళారూపాల్ని గానం చేసేవారు. సినారె, అద్దేపల్లి, పెన్నా, సిరా వంటి ప్రముఖుల గజళ్ళను అనేక వేదికలపై ఆలపించి ప్రజల మన్ననలు పొందారు. ప్రధాన ఆదినారాయణ కేవలం గాయకుడు మాత్రమే కాదు నటుడు కూడా. భక్తప్రహ్లాద, ఉద్యోగ విజయాలు వంటి పౌరాణిక నాటకాలే కాకుండా అల్లూరి సీతారామరాజు, రైతుబిడ్డ, మాభూమి, ప్రేమ తరంగాలు వంటి సాంఘిక నాటకాల్లో, సిరా రాసిన 'అమానుషం' టెలిఫిల్మ్‌, నరబలి నాటికల్లోనూ ముఖ్య పాత్రలు పోషించి మెప్పించారు. సాహితీ స్రవంతి శ్రీకాకుళం శాఖకు ప్రస్తుతం అధ్యక్షులుగా కొనసాగుతూ కన్నుమూసిన ఆయన శ్రీకాకుళం రంగస్థల కళాకారుల సమాఖ్య, శ్రీకాకుళ సాహితి, గరిమెళ్ళ అధ్యయన వేదిక, వివేకానంద భావ ప్రచార సమితి, కథానిలయం, సాంస్క ృతిక సమాఖ్య, ఐరిక్‌ క్రియేషన్స్‌ వంటి అనేక సాహితీ, కళా రంగాల సంస్థలలో ముఖ్యభూమిక పోషిస్తూ ముందుకు నడిపించారు. ప్రజా గజల్స్‌, బాలశ్రీ గజల్స్‌, అద్దేపల్లి గజల్స్‌, గోపి నానీలు, భావశ్రీ గజల్స్‌ మంచి పేరు తీసుకొచ్చాయి. 'సిక్కోలు నానీలు' అనే సంకలనం తీసుకొచ్చారు. శ్రీకాకుళం సాహితీస్రవంతి వెలువరించిన 'కవన జ్వాల' శతాధిక కవుల సంకలనానికి సిరా, డి.ఆర్‌.కె. నాయుడుతో పాటు ప్రధాన ఆదినారాయణ కూడా  సంపాదకులుగా ఉన్నారు. తుదిశ్వాస వరకూ ప్రజాగళం వినిపించిన ప్రజాకవి, గాయకుడు ప్రధాన ఆదినారాయణకు జోహార్లు.

- సిరా