పాడె మహోత్సవం

కథ

- డా|| వి.ఆర్‌.రాసాని - 9848443610

మార్చిమాసం ... ఎండాకాలం... ఆరంభం. తంబళ్ళపల్లెమండలం... మేకలవారి పల్లె... రాశింటి ముందర... నడి వీధిలో మల్లేశు కుక్కల ఆట...పాట...

ఒక కంచుతట్టలో.... సగం కొట్టేసిన కపాలం ఆకారంలో బొచ్చెం.... పల్లోళ్ళు వేసే బిచ్చం ఆ బొచ్చెంలో వేయించుకుని డమరుకం వాయిస్తూ పాట పాడుతున్న సహస్ర పూర్ణిమలను సందర్శించిన గురువు.. గొరవ బీరప్ప...

నిత్య కరువులతో ఎడారిని తలపింప చేస్తూ, శిథిలమైపోతున్న పురాతన ఖిల్లాలాంటి.. అనంతపురం జిల్లా, కదిరిప్రాంతపు తనకళ్ళు మండలం, ఎద్దుల వారి పల్లె నుంచి వచ్చిన అష్ట సంఖ్యా గొరవయ్యలు... గురవయ్యలు... అండే కురవయ్యలు... మల్లేశు కుక్కలు ఆడిపాడే గొరవ నృత్యం..

అది చూడడానికి గుంపుగా చేరిన పల్లె జనం.. నెత్తిన మూరెడెత్తు భల్లూక చర్మం టోపీ, బ్రాహ్మల జంధ్యం మాదిరి రెండంగుళాల వెడల్పుతో బొజ్జపైన వ్రేలాడుతున్న అద్దాలపట్టీ.... గొర్రెల బొండంతో అల్లిన కంబడితో కుట్టబడి మిడిమెలదాకా వ్రేలాడుతున్న నల్లగౌను జారకుండా నడుముకు బిగించిన గవ్వల పట్టీ....

మిలమిల మెరుస్తున్న అద్దాలపట్టీ, చింతగింజలంత తెల్లటి శంఖాల మాదిరి వున్న గవ్వలమర్చిన.. నల్లటి పట్టీ... చిరుమెరుపులు... కుడిచేతిలో పెద్దడమరుకం... ఒగ్గు.. శివయ్యభక్తికే వారిమొగ్గు.. ఎడమచేతిలో నిలువు పిల్లంగట్టె, కాళ్ళకు గజ్జలు...

ఒగ్గులనుంచీ పుడుతున్న డమడమడమక్కు... డమడమక్క్‌ శబ్దం.. ప్రేక్షకుల గుండెల లబ్‌ డబ్‌..లబ్‌డబ్‌ శబ్దంతో లయిస్తోంది. నిలువు మురళినుంచీ వినిపిస్తున్న కుయ్‌.... కుయ్‌ నాదం.. వసంతకోకిలల కుహూ.. కుహూ రాగాన్ని తలపింపచేస్తోంది... నాటక దరువులకు సరిపడా టింగ్‌ టింగ్‌న పడే తాళంలా గల్‌... గల్‌... గజ్జల సవ్వడి...

లయకారకుడైన శివుడు అష్టవిధ జంగమ రూపాలలో చేస్తున్న తాండవ నృత్యంలా... అక్కడి దృశ్యం...

నేలపైన... కంచు తట్టలో శివునిబొమ్మ, దారిముందర కపిరి.... ఆ తట్ట చుట్టూ భల్లూక పాగాల చింపిరి చింపిరితో వంగుతూ లేస్తూ.... ఒగ్గులు, పిల్లంగట్టెలు వాయిస్తూ... వలయాకారంలో గొరవయ్యల అడుగులు... ముసలిబీరప్ప ఆయాసంతో ''మల్లన్న కొండన వెలసిన ఓ మంజునాథ''... అని పాడుతూంటే... వారినోట శివస్తుతి.... మదినిండా శివభక్తి...

స్తుతి... భక్తి... అదే వారిమతి... నిత్యగతి... శివరాత్రికి నాలుగు నెలల ముందునుంచీ చేస్తున్న శివయాత్రాదీక్ష...వారు వీరశైవభటులు, మైనరు స్వామి భక్తులు, బీరయ్య దేవుని దాసులు... బసవయ్య శివతత్వసార ప్రచారకులు.. మల్లయ్యదారులు...

ప్రతి అడుక్కు.... డమడమక్కు....ఒగ్గు....

ప్రతి కులుకుకూ.... కుయ్యి.... కుయ్యి... పిల్లంగట్టె....

గొంతునరాల పైకి తేలిపోయే విధంగా పెద్దస్వరంతో బీరప్ప ఆలపిస్తున్న మంజునాథ స్తుతి గేయం... పెంజరి, నాగసర్పం పెనవేసుకుని సరసాలాడుతూ కనువిందు చేసినట్లు కలిసిపోయి కలిగిస్తున్న వీనుల విందు.

సగం భయం... సగం వినోదం....

భయం... వినోదం... కలసి శివభక్తితో కూడిన మల్లేశుకుక్కల చిందు... వారికి పల్లె ఇల్లాండ్రిస్తున్న దినబత్యం... కపిరిబొచ్చెలో గ్రహించి, జోలెలోకి జారవిడుస్తున్న గొరవగురువు బీరప్ప... రెండు నెలలుగా ఖంగుఖంగున దగ్గుతూ, ఆయాసపడుతూనే ఎంతో ప్రయాసతో ...శివగీతం ఆలపిస్తున్నాడు''.

ఊరి ముత్తైదువులిస్తున్న ఉప్పు పప్పు, తంత్రిణీఫలం.... మిరపకాయలు మరో సంచిలో మోస్తూ వారి వెంట నడుస్తున్న పిల్లగొరవడు గొరవనరసింహులు....

ఆ నృత్యంలో వారిది వలయాకారపు కక్ష్య... వారిది ఆరుమాసాల బ్రహ్మ చర్యదీక్ష.. హరుడిపట్ల భయం... భక్తి వారిదీక్ష... ఆ శివదీక్షలో ఆడవారి చేతివంట తాకరు... స్త్రీల చేతినీరు తాగరు... వారి వంట వారిదే... వారి నీరు వారిదే... ఈ కాలంలోనూ ఇలాంటి సంప్రదాయం అరుదే...

అష్టపౌర్ణిమల కాలంనుంచీ పల్లె పల్లె తిరుగుతూ శివరాత్రి నాటికి ఆ పల్లెకి చేరిన అష్టసంఖ్యా గొరవయ్యల శివయాత్ర రామగోవిందస్వామి శవయాత్రతో ముగుస్తుంది.

గొరవయ్యల శివయాత్ర... రామగోవిందస్వామి శవయాత్ర... శివయాత్రా.... శవయాత్ర.... మల్లన్న కొండకు వెళ్ళి శివదర్శనం చేసుకుని తలనీలాలర్పించుకుని సొంతగూళ్ళకు తిరుగుప్రయాణం మేకలవారిపల్లెలో రాశింటి వాడైన నండూరి వారి యింటిముందర నడివీధిలో.... అప్పటికే రామగోవిందస్వామి శవయాత్రకు... పాడెమ¬త్సవం సిద్ధం...

ఇరుగుపొరుగు జిల్లాల్లో వున్న గొరవయ్యలప్పటికే చాలామంది అక్కడికి హాజరు. అందరిదీ అదే వేషం... అదే ఒగ్గు... నిలువు మురళి నాదం... అదే నృత్యం....

ఆ నడివీధి శివుడుండే ఒక శ్మశానంలాగా, గొరవయ్యలే ప్రమదగణంలా అనిపిస్తోంది.

వీధి శ్మశానం.... గొరవయ్యల ప్రమదగణం....

కొత్తవెదురు బొంగుల మధ్య దబ్బలు కట్టి, వాటిపైన వరిగడ్డి పెట్టి.. ఒక వైపున కొత్తచట్టిలో... పొగలు గక్కుతున్న వేడి వేడి పిండాన్నం...

అయిదడుగుల రెప్పాల కొయ్యతో చేసిన దున్నకట్టెను తెచ్చి నేలపైన పెట్టి శవానికి బదులుగా దానికి స్నానం చేయించి పాడెపైన పెట్టారు... అది రామగోవిందస్వామి వాడిన చేతికర్ర... ఇప్పుడతనులేడు.. అతని బదులు ఆ కర్ర.. ''సచ్చినావా బతికినావా జజ్జనకరాజా'' అన్నట్లు మాదిగల భుజాలకు తగిలించుకుని, బొజ్జల పైన పెట్టుకున్న  పలకలపైన చావు దరువులు...

మధ్య మధ్యలో ఉరుములు ఉరిమినట్లు 'ర' ఆకారపు కంచు కొమ్మల శబ్ధాలు.

మరోవైపు... ''అన్న రావణ ఆలకించుము విన్న వించద నాయకా...ముక్కు చెవులు తెగిన శూర్పణఖ.. సౌమిత్రి దౌర్జన్యాన్ని రావణుడికి విన్నవించే కోలాటపాట...

యింకోవైపు....''ఏమమ్మా సీతమ్మ పిలిచిన పలుకవు... పిలచిన పలుకవు కన్నెత్తి చూడవు'' అంటూ అశోకవనంలో సీతను చూసిన హనుమంతుని సందేశపు ఘట్టంతో సాగే చెక్కభజన...

వారికవతల గజం పొడవుతో పిల్లంగట్టెలకు వ్రేలాడదీసిన నెమలీకల కుచ్చులతో... మధ్య వెడల్పాటి తాళాలు వాయిస్తూ.. '' సింతలోళ్ళపల్లి చిన్నప్ప రెడ్డప్ప పిల్లోళ్ళో కొట్టేది న్యాయామా... నేనుగాదు కొట్టింది. నాచేతులకొట్టాయి రెడ్డితో చెప్పేది న్యాయమా'' అంటూ పిల్లంకట్టెలపైన పలికిస్తూ పిల్లంగట్టెల నృత్యం....

''రంగరారా.... పండరినాధారారా....'' అంటూ పాండురంగ భజనకారుల కీర్తనా అక్కడే...

''మహాత్ముడివయ్యా.... రామగోవిందస్వామి... నండూరి వంశాన ఆణిముత్యమా.... రామగోవిందస్వామి'' అంటూ పాడెముందర చనిపోయిన వారి చరిత్రను గానం చేసే చలమ్రాల చిందులాట...

భజనలు... చిందులు...

ఉరుములు - ఉద్వేగగీతాలు...

ఒకవైపు చావుదరువులు... మరోవైపు భజన గేయ లఘువులు. ఇటు విషాదఛాయలు... అటు వినోద కళాకారులు...

అక్కడే విషాదం.. అక్కడే వినోదం..

ఒకేసారి.. ఒకే చోట సుఖం.. దుఃఖం..

అదే పాడె... అదే ఉత్సవం.. వినోద పాడోత్సవం..

ఉత్సవం..? మెరవణి..?

శవాన్ని మోసుకెళ్ళే పాడెకు ఉత్సవం ఏమిటి?

టపాసులు కాల్చడం... ఈలలు... డప్పుల కనుగుణంగా అడుగులేయడం... తారాజువ్వలొదలడం....

అది చూసి తరించడానికి చుట్టుపక్కల నుంచీ వేలమంది జనం...

వీధివంకలో తేలిన జనప్రవాహం...

ఆ ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతున్న... పాడెమ¬త్సవం.. పాడెపైన కదులుతున్న రెప్పాల దున్నికట్టె... దాని ముందర వీధిపొడవునా... జానపద దృశ్యకళారూపాల ప్రదర్శనలే...

ఆ ఉత్సవం చూడడానికి రెండు కళ్ళు చాలడం లేదు.

అనారోగ్యంతో ఆయాసపడుతూనే... తూలుతూ నిస్సత్తువగా వున్నా... గొరవయ్యలు వలయంలో నిలబడి

'వెలసినావు నండూరి వంశంలో రామగోవిందస్వామి..

నారపరెడ్డి పేరు మార్చావు రామగోవిందస్వామి''

అని పాడుతూనే వున్నాడు బీరప్ప.

పీకలదాకా తాగి ఊగిపోతూ మాదిగల కొడుతున్న పలకలపై తాండవమాడుతున్న చావు దరువు.

కళాకారుల చేతివ్రేళ్ళ మధ్యం కోడిగుడ్డు ఆకారంతో కదులుతున్న చెలమ్రాల్యబడే పెద్ద గగ్గిరెట్టల (మువ్వల) గల్లు గల్లు శబ్దం..

కోలాటంలో కోలలు కొట్టే చప్పుడు..

చెక్కభజనల్లో .. చారెడు వెడల్పు చెక్కల చప్పట్లు...

రంగభజనకారుల కాళ్ళ గజ్జల సద్దు....

ఎలుగొడ్లమందలా కనిపించే గొరవయ్యలు ఒగ్గుల డమడమక్కులు.. నిలువు వేణువుల కూనిరాగాల కుయకుయలు...

అక్కడ ప్రధాన ఆకర్షణ గొరవనృత్యమే..

ప్రతి ఇంటి ముందరా చల్లిన కల్యాపునీళ్ళ వాసనలు.. ముంగిట వాలిన ముచ్చటైన ముగ్గులరేఖలు...

ప్రతి ఇంటి గుమ్మానికీ వ్రేలాడుతున్న పచ్చటి ఆమ్రపత్ర తోరణాలు.. వీధిలో పాడెమ¬త్సవ సంబరాలు....

అన్నీ ఒకేచోట.. గందర గోళాలు....

ఈ విషాద....వినోద పాడె విహారానికి.. మోదంతో చేసే పాడెమెరవణి.. దాని ముందర పాడే మెరవణి గద్యలు..

అసలాపాడె మ¬త్సవానికీ, మల్లయ్యదారుల మందకీ సంబంధమేమిటి? వారేమో వీరశైవులు... రామగోవిందస్వామి... పేరులోనే వైష్ణవతత్వం...

ఒకేచోట శైవం.. వైష్ణవం.. మతసామరస్యం...

అసలు పాడేమిటి? ఉత్సవమేమిటి? వినోద విషాదాల కళాప్రదర్శన లేమిటి?

ఆ ప్రశ్నలకు జవాబులు కావాలంటే...

కాలం కార్యాలయంలోకి దూరాల్సిందే...

గతం జోలెలోకి చేయి జారాల్సిందే..

ఆ కార్యాలయంనుంచీ ఓ దస్త్రం తీసి చదవాల్సిందే..

ఆ జోలెనుంచీ తీసిన విబూది వుండను నొసటకు రాసుకోవాల్సిందే..

అలా చేసిన తర్వాత ఆ దస్త్రం పఠిస్తే. తెలిసేది... ఆ దస్త్రం... 170 సంవత్సరాల నాటిది.

ఆనాటి జ్ఞాపకం... ఆ విబూది...

్జ్జ్జ

చిత్తూరు జిల్లా తంబళ్ళ పల్లె మండలం.. మేకల వారిపల్లెలోని పైరు జీవన రైతు నండూరి నరసింహారెడ్డి.. జ్యేష్ఠ పుత్రుడైన నండూరి నారపరెడ్డి జీవిత విశేషాలే మనగా....

1825వ సంవత్సరం.. శివరాత్రినాడు కన్ను తెరచిన నారపరెడ్డి... మల్లన్న కొండన వెలసిన శివుడి వరాన పుట్టినవాడు.. అతని తర్వాత అయిదేండ్లకి.. అతని తమ్ముడు రెడ్డప్పరెడ్డి పుట్టాడు. నారపరెడ్డి బుద్ధి తెలిసినప్పటినుంచీ ధ్యానం, యోగాసనాలు.. తోటి వయసువాళ్ళకు ఆధ్యాత్మిక ఉపన్యాసాలు చేసేవాడు, పదహారేండ్లు వయసులోనే సన్యాసుల్లో కలిసిపోయి రామగోవిందస్వామిగా పేరు మార్చుకున్నాడు. .హిమాలయాలకు వెళ్ళి తపస్సు చేసి కొన్ని మహత్యాలు కూడా సాధించాడు.. కన్యాకుమారినుంచీ హిమాలయాల వరకు తిరిగాడు.

మంచుకొండలు.. మహత్యాలు.. తిరుగుడు తిరుగుడు ఒకటే తిరుగుడు. పొద్దుతిరుగుడు పువ్వు సూర్యునివైపు తిరిగినట్లు.. నిర్విరామ తిరుగుళ్ళు.. ఆ తిరుగుడులో కాశీ విశ్వేశ్వరుణ్ణి సేవించి, గంగలో స్నానించి, ప్రయాగలో పడకోనున్న సమయంలో.... కల... ఆ కలలో... శివుడు గొరవయ్య రూపంలో కనిపించి డమరుకం వాయిస్తూ, కుయ్‌ కయ్‌మని నిలువు మురళి వాయిస్తూ.. తాండవం చేస్తున్నట్లు ఎగురుతూ.. 'సర్వం నేనే, నా భక్తులు గొరవయ్యల దళం... మల్లేశు కుక్కలనబడే.. శివదీక్షాతత్పరులు'... వారిమాటల్లో, పాటల్లో వేసే ప్రతి అడుగులో నేనే.. వారి ఒగ్గు శబ్దంలో, పిల్లంగట్టె కూతల్లో.. నేనే ప్రతి అణువులో నేనే నీలో నేనే...నాలో నీవే.. చావులో, మరణంలో నేనే. తిండిసారంలో తిరుగుడు పాదాల్లో... కంటిచూపుల్లో గాలిఊపిర్లలో... అంతటా నేనే వుంటాను. నిదానించి చూడు'' అని చెప్పి అంతర్థానమైపోయాడు. కలలో శివదర్శనం కలిగినందుకు సంతోషపడిపోయి, ఆ లలో శివుడు చెప్పిన మాటల్తోనే అతనికి జ్ఞానోదయం కలిగినట్లు భావించాడు.

కల... కలలో శివుడు... శివుడి మాటల్తో జ్ఞానప్రాప్తి..

ఆ ప్రాప్తితో నారపరెడ్డి మనసుకున్న జిడ్డునార ఏదో తొలిగిపోయినట్లేౖ అతనికున్న అసలుపేరు... పోయి రామగోవిందస్వామి పేరే స్థిరపడిపోయింది. అందుకే మొదటిపేరే మరిచిపోయాడు.. జ్ఞానగోవిందుడయ్యాడు.

ఆ ప్రయాగలో గౌతముడికి జ్ఞానోదయం అయింది. ఆ ప్రయాగలోనే రామగోవిందస్వామికీ శివతత్వ జ్ఞానం కలిగింది. ఇక అప్పటినుంచీ గొరవయ్యలతో ఎక్కువగా తిరిగేవాడు. వారికి తను కనుగొన్న జీవనరహస్యాలు తెలియజేసేవాడు.. ఆ విధంగా శివప్రమదులయిన గొరవలకు... గౌతమ బుద్దుడైనాడు గోవిందస్వామి..

''ఈ మనిషి జీవితం బుద్బుద ప్రాయం.. సూర్యోదయాస్తమయాల వలె చావుపుట్టుకల పునరావృత చక్రభ్రమణం.

చావు.. పుట్టుక.. భ్రమాతి భ్రమణం...పుట్టిన ప్రతిజీవికీ చావు తప్పదు. చచ్చిన ప్రతిజీవీ మళ్ళీ జనించకా తప్పదు. పుట్టుక తొలిసంధ్య... మరణం మలిసంధ్య...

సంధ్య... సంధ్య...

తొలి..మలిసంధ్యలు...

ఈ ద్విసంధ్యల మధ్య ఊగిసలాడే వెలుగు జీవితం... అదే ప్రేమ.. దాన్ని అందరికీ పంచాలి.. ఆదర్శవంతం, ఆధ్యాత్మిక చింతనామయం కావాలి.

జీవి దిశమొలలతో పుడుతుంది... దిశమొలలతోనే వెలుతుంది.'' అని రకరకాలుగా చెప్పేవాడు.

ప్రయాగలో బుద్ధుడిగా మారిన గౌతముడు తను కనుగొన్న జ్ఞానాన్ని ధర్మచక్రరూపంలో అందరికీ తెలియజేస్తూ తన సొంత నగరమైన కపిలవాస్తుకు చేరుకున్నట్లే... ఆ ప్రయాగలోనే... రామగోవింద స్వామిగా జ్ఞానాన్నిపొంది.. గెడ్డం, మీసాలు గోగునారలా మారిన తర్వాత తన ఊరైన మేకల వారి పల్లెకు చేరుకుని.. ''నర జన్మ రహస్యాన్ని జరామరణాల రీతిని తన 'పాడె మ¬త్సవ' రూపంలో తెలియచేయడం ఆరంభించాడు'' రామగోవిందస్వామి.

ప్రతిఏడూ శివరాత్రినాడు తన శవయాత్ర జరిపించాలనుకున్నాడు. తన పొలంలో గుంతతవ్వుకొని, తాను చనిపోయిన వాడిలాగానే పాడెకట్టించి, ఆ పాడెపైన తను శవంలా పడుకుని, ఆ పాడెను బంధువులచేత మోయిస్తాడు'. మధ్యలో దింపుడు కల్లెం వుండనే వుంటుంది. గుంతదగ్గరకు తీసుకెళ్ళింతర్వాత శవంలాగానే తనను గుంతలో దింపించుకొని, పిడికెడు పాతబియ్యం, చారెడు వాతమన్ను, ఎదపైన చల్లించుకొని పైకిలేచి గట్టుపైకొస్తాడు, అందర్ని చూసి ఇలా అంటాడు.

''ఇదీ నా శవయాత్ర.. మోక్షంపేరుతో శివుడిలో చేరిపోయే యాత్ర.. శివయాత్ర, శివయాత్ర.. శవయాత్ర... ఉత్సవం.. పాడెమ¬త్సవంతో సాగే కడపటి యాత్ర.. చావు పుట్టుకలు తిరిగి రాకుండా చేసే యాత్ర... మనిషి పుట్టడం.. గిట్టడం.. సహజం. బతికున్నన్ని రోజులూ మంచిచేసి, నలుగురికి సాయపడితే... మరోజన్మలేకుండా శివునిలో ఐక్యం కావచ్చు. అది తెలపడానికి ఈ యాత్ర...''

మనిషి చనిపోయిన తరువాత, తొమ్మిదోరోజో, పదకొండోరోజో పెద్ద కర్మచేసి సమారాధన జరిపిస్తారు కదా... అది కూడా ఆయనే జరిపిస్తాడు.. అదీ ఆరోజే జరిపిస్తాడు.. ముందే ఏర్పాటు చేసుకున్న బ్రాహ్మణున్ని పిలిపించి పిండాన్నం పెట్టించడం వంటివన్నీ చేయిస్తాడు.. ఈ సమారాధనకు ముందు పక్కనే తమ మామిడితోపులో ఆడుతున్న బెల్లంగానుగ దగ్గరకు వెళ్ళి పెద్దపెనంలో గబక్‌ గబక్‌ శబ్దంతో కాగుతున్న చెరకు పొలాల్లో చేతులు పెట్టి, బెల్లంపాంను దోసిళ్ళతో మూడుసార్లు పైకి తీసుకుని తాగుతాడు...

పాడెను ఊరేగించేటప్పుడు, బెల్లం పాకం తాగేటప్పుడు మాదిగల డప్పులు, ఆసాదివాళ్ళ పంబళలు, కొమ్ములూదడాలు, చెలమ్రాలనృత్యాలు, కోలాటాలు, భజనలు, గొరవయ్యల చిందులు అన్నీ వుండనే వుంటాయి. అయితే ఈ తంతంతా గొరవయ్యల నిర్వహణలోనే జరగడం విశేషం..

రామగోవిందస్వామి చేతిలో రెప్పాల కొయ్యతో చేసిన ఊతదున్నికర్ర వుంటుంది.... ఆ ''ఊత కర్రను అతను ఎప్పుడూ యామారడు.. పడుకున్నా పక్కనే పెట్టుకుని పడుకుంటాడు..

సహస్ర పౌర్ణిమలు దర్శించిన పండు ముదుసలి వయసులో పాడెమ¬త్సవం చేస్తూ.. గుంతలో దిగగానే .. గొంతులో గాలి ఆగిపోయి తిరిగిలేకుండా శవమై పోయాడు. గొరవయ్యలు అతని పార్థివ శరీరాన్ని అక్కడే పాడేశారు..

విచిత్రంగా ... అతను పుట్టినరోజు శివరాత్రి... తనువు చాలించిందీ శివరాత్రి.. అలా శివరాత్రిరోజే పుట్టడం, గిట్టడం జరగడం కూడా అతని మహత్యంలో ఒక భాగమనుకున్నారు జనం.

ఆ తర్వాత అతని తమ్ముడు నండూరి రెడ్డప్పరెడ్డి అక్కడ సమాధి కట్టించి, అన్న పైనున్న గౌరవంతో... ప్రతిసంవత్సరం... శివరాత్రినాడు... పాడెపైన అన్నవాడిన ఊతకర్ర రెప్పాల దున్నికర్ర నుంచీ పాడెమ¬త్సవం.. జరిపిస్తూ వచ్చాడు. ఆ తర్వాత అదే ఆ వంశానికే గాక, ఆ ఊరికే పాడెమ¬త్సవం... జరపడం ఆనవాయితే అయిపోయి ఆ ఊరి ఉత్సవాలలో ఒకటిగా మారిపోయింది.

్జ్జ్జ

రామగోవిందస్వామి జీవిత దస్త్రం.. మళ్ళీ కాలం కార్యాలయంలోకి, అతని జ్ఞాపకాల విబూది వుండ తిరిగి గతం జోలెలోకి జారిపోయాయి.

్జ్జ్జ

పాడె మ¬త్సవానికి హాజరైన పలు ప్రాంతపు గొరవయ్యలు గోవిందస్వామి సమాధి దగ్గర జానెడెత్తు కపిరిపెట్టి, అందులో పాలుపోయించి, దానిచుట్టూ చేరి ఢమరుకాలు వాయిస్తూ.. ఆ పాలను కుక్కల్లా గతుకుతూ.. నాలుకలు చాచి మొరుగుతూ గొరవయ్యలు చిందులేస్తున్నారు.

బీరప్పా.. పాలగతుకుడులో... వంగిలేస్తూ... లేచివంగుతూ అవస్థపడుతున్నాడు. వయసెక్కువ.. అనారోగ్యమూ ఎక్కువే..

'నండూరి వంశాన అవతరించిన నంది దేవుడా

పాడె ఉత్సవంలో హరుని చేరిన - రామగోవిందసామి

శివరాత్రి దినాన... శివుని చేరుకుంటివా

శివుని నెలవైన కైలాసం చేరితివా.. రామగోవిందసామి

తన్మయత్వం.. భక్తి...గొంతుచించుకుని పాడుతున్న అతని పాటలో....

ఆవేశం... ఆయాసం.. అతని మేనిలో...

తట్టుకోలేక తలవంచి, కపిరి పక్కనే, నాలుక చాచి కుక్కలా వంగి, పాలునాకుతున్న భంగిమలోనే... అతను కదలలేదు...మెదలలేదు...ఊపిరీలేదు..ప్రాణం విడిచిన అతని దేహం విగ్రహంలాగా అలాగే ....

అంతవరకు పాడెపై ఊరేగిన రెప్పాల దున్నికట్టె... గోవిందస్వామి పాడెపైన..

సమాధిచుట్టూ... గొర్రెల మందలా వచ్చి చేరివున్న జనం..

రాశింటి నాలుగోతరం మనిషైన నండూరి రాఘవరెడ్డి.... గొరవయ్యల గురువును... పాడెపక్కకు చేర్పించి ''ఇక్కడే సమాధి చేసేద్దాం'' అన్నాడు.

బీరప్ప శిష్యబృందం వప్పుకోలేదు.

''ఊర్లో అయినోళ్ళు, పాలోళ్ళు, కడసారైనా బీరప్ప గురువు ముఖాన్ని చూసుకోవాలగదా'' అన్నారు.

రాఘవరెడ్డి కురబలకోటలో తెలిసిన మిత్రుడికి అంబులెన్స్‌ కావాలంటూ ఫోన్‌ చేశాడు

''శివా!శివా!హర!హరా!'' అన్న గొరవల ఏడుపులతోను,

''గోవింద! గోవిందా'' అన్న జనం అరుపులతోను ఆ కాన ప్రతిధ్వనించింది.

అరగంట తర్వాత వేగంగా వస్తున్న అంబులెన్స్‌ హార్న్‌ శబ్దం గుయ్య్‌గుయ్య్‌ అంటూ దూరం నుంచీ వినిపించసాగింది.

పాడెమ¬త్సవంలో శవంలేని పాడెపక్కనుంచీ, ఎద్దుల వారిపల్లెలో సిద్దమయ్యే పాడెపై చేరడానికి బీరప్ప శవం బయలు దేరింది.

ఇక్కడ ఉత్తుత్తి పాడె.... అక్కడ సిద్ధంకాబోయే నిజమైన పాడె.

్జ్జ్జ

(ఇది మేకలవారి పల్లె దగ్గరున్న రామగోవిందస్వామి సమాధిచరిత్ర ఆధారంగా రాసిన కథ)