మిషను శబ్దం

వి. వెంకట్రావు
9247235401

''బందరెల్లాలి''
''ఎందుకు? అక్కడెవరున్నారు?''
''ఉందిలే తాతల నాటి పెంకుటిల్లు. ఒకసారెల్లి దాని పని చూడమంటున్నాడు మావాడు. చాలా కాలం నుండి అదేమాట. దాని మాటకేంగానీ... అక్కడికెళ్ళి నా సంగతే చూసుకోవాలి.''
''అంటే కొన్నాళ్ళు వుందామనా?''
''కొన్నాళ్ళేమిటి? వున్నన్నాళ్ళు.''
''వెళతావు సరే.... జరుగుబాటు ఎలా?''
''ఎలాగేమిటి? కష్టపడేవాడికి జరుగుబాటు కేముంది. ఏ అరుగు మీద పాత చిరుగులు కుట్టుకున్నా ఆ మాత్రం దినం తీరకపోతుందా? ఒక్కడి కడుపుకే వుంది నాలుగు మెతుకులు లోనికి వెళ్లకపోతాయా?''
''అంత అవసరమేమొచ్చింది గవర్రాజు. తొందరపడి వెళ్ళకు. ప్రసాద్‌ తో నేను మాట్లాడతాను.''
''ఏం మాట్లాడతావులే. అసలోడికి వుండాలి.'' అని నా మాటైనా వినిపించుకోకుండా వెళ్ళిపోయాడు. అరవైఎనిమిదేళ్ళ వయసులో సైకిలు తొక్కుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు. నాకూ కొట్టు దగ్గర అర్జెంట్‌ పని ఉండడంతో నేనూ వారించకుండా వచ్చేసాను.
కొట్టుకు వెళ్ళానుగానీ... గవర్రాజు ఆలోచనలు వదల్లేదు. నేను జయరాజ్‌ కొట్లో పని నేర్చుకోడానికి వెళ్ళేనాటికే అక్కడ సీనియర్‌ పేంటు మేకరు గవర్రాజు. ఎంత ఓపికని. అబ్బా! అతను పని చెయ్యడం చూస్తే భయం వేసేది. ఇల్లు కాట వీధిలో వుండేది. నేను ఇంటికి వెళ్ళాలంటే, గవర్రాజు ఇంటిని దాటుకునే వెళ్ళాలి. అందుకే అతని గురించి కాస్త ఎక్కువ తెలుసు. సంక్రాంతిలో అయితే... రాత్రి పన్నెండు వరకూ జయరాజ్‌ కొట్లో పనిచేసి, ఇంటికి వెళ్లి మళ్ళీ మిషను ఎక్కేవాడు. ఎంత ఓపిక రా బాబూ! అలా ఎంత వరకూ కుట్టేవాడో తెలీదుగానీ.. మళ్ళీ చీకట్నే కొట్టుకి వచ్చేసేవాడు. అతగాడు ఇంటి దగ్గర పని చేసుకొని వస్తున్నాడని కొట్లో కుర్రోల్లందరికీ తెలుసు. కొంతమంది కొట్లలో పని చేసుకునే టైలర్‌
కుర్రోళ్ళు ఇళ్ళ దగ్గర వేరేగా బట్టలు ఒప్పుకొని కుట్టుకుంటారు. అది అందరికీ తెలిసిందే. కొత్తగా కత్తిరింపులు నేర్చుకునేవాళ్ళు ఆ విధంగా ట్రైనింగ్‌ అవుతుంటారు. పుణ్యం, పరుషార్ధం అన్నట్లు కాస్తో, కూస్తో డబ్బులూ వస్తాయి. కత్తిరింపుల్లో మెళకువలూ తెలుస్తాయి. ఇంటి దగ్గర మిషను పెట్టుకొని కుట్టుకోవడమనేది మామూలు రోజుల్లో అయితే ఎవరికీ ఇబ్బంది వుండదుగానీ... సంక్రాంతి లాంటి సీజన్లో అయితే చాలా ఇబ్బంది.  రెండు చోట్లా పని చెయ్యాలంటే మనుషులా? యంత్రాలా? అలా ఒకదగ్గర పని చేస్తూ, ఎంత చెయ్యగలమో అంతా గురువు దగ్గరే చెయ్యాలి గానీ... ఇలా ఇంటిదగ్గర పని చెయ్యడం అవినీతే గానీ... అవినీతి అనే పదంలో నీతి వున్నట్లు ఆ చర్యలో కూడా నీతి అంతర్లీనంగా దాగి వుంది. ఆ నీతికే మరొకపేరు పరిస్థితులు. గవర్రాజు ఓపిక గురించి అందరూ చెప్పుకునేవారు. ఇలా పనిచేస్తే ఎన్నాళ్ళో బతకడని ఒకరూ, తిండిలేకపోయినా  బతకొచ్చుగానీ... నిద్రలేకపోతే బతకలేం అని మరొకరూ, అసలు గవర్రాజు మనిషా? యంత్రమా అని వేరొకరూ అనుకునేవారు. ఇలా రకరకాలుగా.
నేను రోజూ గవర్రాజు ఇల్లు దాటుకునే వెళ్ళడం వలన అతని సంగతులన్నీ నాకు బాగా తెలుసు. వాళ్ళ అమ్మ నాలుగిళ్లలో పాచి పని చేసేది. వాళ్ళ ఇళ్ళల్లో మిగిలిన అన్నం, కూరలూ తెచ్చేది. అందుకని ఇంటి ఖర్చు పెద్దగా ఉండదని, వచ్చిన దంతా రాబడేనని అనుకునేవారు. కొట్టుకి వెళ్ళేటప్పుడూ, వచ్చేటప్పుడు సాధారణంగా ఎప్పుడూ మిషనుమీదే కనిపించేవాడు. పక్క వీధిలో నుండి వెళ్ళినా సరే... మిషను శబ్దం వినిపించేది. గవర్రాజు మిషను గురించీ,  మిషను శబ్దం గురించి కొంత చెప్పాలి. అబ్బా! ఏం శబ్దం రా బాబూ ! పిండి మిల్లులాగా వుండేది. ఆ శబ్దాన్ని రాత్రుళ్ళూ, పగలూ భరిస్తున్న ఆ వీధి వాళ్ళకు సన్మానం చెయ్యాలి. ''శబ్దం తగ్గడానికి మరమ్మత్తు చేయించుకోవచ్చు కదా గవర్రాజు'' అన్నాను ఒకసారి.
''రెండు, మూడు సార్లు చేయించాను. తగ్గలేదు. పైగా తిబ్బి(కుట్టు) తేడా వచ్చింది. మరింకెందుకని వదిలేసాను.''
''నిజమేలే... తిబ్బి తేడా వస్తే కుట్టు అందంగా వుండదూ. పట్టూ వుండదు. మరేం చేస్తావులే'' అన్నాను. ఆ పక్కవీధిలో నుండి ఎప్పుడు వెళ్ళినా ఆ శబ్దం వినిపించేది. అలా కష్టపడే తాతల నాటి పెంకుటిల్లు శ్లాబు వేయించాడు. ఆ ఇల్లు కట్టేటప్పుడు ఎంత కష్టపడ్డాడో ప్రత్యక్షంగా చూసిన నాకు తెలుసు. అతనేనా వాళ్ళ అమ్మకూడాను. ఇద్దరు మనుషుల కూలి డబ్బులు మిగులుతాయని తల్లీ కొడుకులు ఇద్దరూ ఇటికలూ, పిక్కా మోసేవాళ్ళు. అప్పటికి ప్రసాదు చిన్నపిల్లాడు. గవర్రాజు భార్య మాత్రం వంటపనిలో వుండేది. ప్రసాదుకి ఈ విషయాలు ఎంత వరకూ తెలుసన్నది సందేహమే.
తరువాత రోజుల్లో మేం ఇల్లు మారిపోవడం, జయరాజ్‌ కొట్లో పనిమానేసి, కొట్టు పెట్టుకోవడం వలన గవర్రాజు బోగట్టాలు నాకు పెద్దగా తెలీలేదు. ఒకసారి గవర్రాజు కనిపించి....'' తను పెద్ద జబ్బు పడిపోయానని, దాదాపు పదేళ్ళు మిషను ఎక్కలేదని, కొడుక్కి వుద్యోగం వచ్చిందని, ఇప్పుడు ఇంటి వ్యవహారాలన్నీ కొడుకే చూసుకుంటున్నాడని, భార్య చనిపోయిందని'' చెప్పాడు.
''ప్రసాద్‌ అంత పెద్దయిపోయడా? పోనీలే కష్టపడినన్నాళ్ళూ కష్టపడ్డావు. ఇప్పుడైనా సుఖపడు'' అన్నాను. మా మధ్య ఆ మాటలు నడచిన తర్వాత, మళ్ళీ ఈ రోజు కనిపించడమే. గవర్రాజు ఆలోచనలతోనే కొట్టుకి వచ్చాను. కొట్టుకి వచ్చిన తర్వాత పనిలో పడిపోయాను. కాసేపు పనిలోపడ్డా మరి కాసేపటికి... గవర్రాజు జ్ఞాపకం వచ్చాడు. ప్రసాదుతో మాట్లాడాలనే వుంది. ప్రత్యేకించి ఇంటికి వెళితే... అలా బాగోదు. తండ్రి ఏదో కంప్లైంటూ ఇచ్చినట్లు, తను అడగడానికి వచ్చినట్లు వుంటుంది. అలా కాకుండా త్రోవలో ఎక్కడైనా కనిపిస్తే.... మిగతా విషయాలు అడిగి... ఈ విషయానికి పెద్దగా ప్రాధాన్యత లేనట్లు అడగాలి అనుకున్నాను. ఒకసారి కొట్టు ముందు నుండే వెళ్ళిపోతుంటే, పిలిచాను. ఒంటిమీద రడీమేడ్‌ వుండడం గమనించాను. చాలా చిన్నతనం నుండి తెలియడం వలన కాస్త చనువు వుంది. నేనంటే కాస్త గౌరవం కూడా వుంది.
''రావయ్యా! ఎక్కడా కనిపించడం లేదు?''
''లేదండి... కుదరడం లేదు. ఆఫీసు, ఇల్లూ''
''రడీమేడ్‌ బట్టలు వేసావు. మీనాన్న మిషను ఎక్కడంలేదా? గవర్రాజు జబ్బుపడి పోయాడని తెలుసు.
''మా నాన్న ఇంకేం మిషను ఎక్కుతాడండీ. అయినా చెప్పిన మాట వినడు. అన్నిటికీ బయలుదేరిపోతాడు.''
''అది సరే! మీ నాన్న బందరు వెళ్తానంటున్నాడేమిటి?''
''ఏం చెబుతామండీ... పొయ్యేకాలం. తిని ఉండలేక.. చూసేవాళ్ళు ఏమనుకుంటారంటే.... కొడుకు సరిగ్గా చూడలేదంటారు. ముసలి నా కొడుకులు ఎలా ప్రవర్తించినా పట్టించుకోరు. ఏ మాత్రం తేడా వచ్చినా కొడుకుల్నే అంటారు.'' అంటూ సంబంధం లేని మాటలు మాట్లాడుతున్నాడు.
''అదికాదు ప్రసాదూ ! ఇక్కడ అతనికి బాగుంటే... అంతదూరం వెళ్ళాల్సిన అవసరం ఏమొచ్చింది. అక్కడైతే... ఒంటిగాడు. అదే ఇక్కడైతే మంచికీ... చెడ్డకీ మనం వున్నాం. అక్కడెవరున్నారు?''
''నిజమేనండీ.... ఎవడెల్లమన్నాడు. ఇక్కడేటిలోటు. తిండికి లోటా... గుడ్డకి లోటా... ఉండడానికి లోటా... పది అడిగితే పాతిక ఇస్తాను. పాతిక అడిగితే వందిస్తాను. నా మాట  అబద్ధమైతే ముసిలోడ్ని అడగండి. కనిపించినోల్లందరి తోటి ఇదే మాట. పోతే పొమ్మనండి''

''అది కాదు ప్రసాదూ ! తొందరపడి అంత మాట అనకు. యంతయిన తండ్రి. వయసు మీద పడినపుడు, ఓపికలు తగ్గుతాయి. ఎవరిది తప్పూ, ఎవరిది ఒప్పూ అనరు. ఈ వయసులో వదిలేసాడని నిన్నే అంటారు.''

''నిజమేనండి! తాతల నాటి పాత పెంకుటిల్లు వున్న మాట నిజమే. అది అమ్మేయ్యాలి. అక్కడెవరుంటారు. ఆ సంగతి చూడమని అన్నాను. అంటే ఏకంగా అక్కడికెల్లి వుండిపోతానంటున్నాడు. ఎంతకని చెబుతాను. చెప్పి చెప్పి విసుగెత్తిపోయాను.''

ముసిలోడు.. ముసిలోడు అని అనడం లోనే, ఆ తీరులోనే ఏదో వ్యతిరేకత ధ్వనించింది. ముందు ఏదో అనుకున్నాను గానీ... గవర్రాజుదే తప్పులాగా వుంది. కొడుకు అంత బాగా చూసుకున్నప్పుడు. అడిగినంత డబ్బు ఇస్తున్నప్పుడు.... ఎక్కడికో ఎందుకెళ్ళాలి. ఏదిఏమైనా విషయాలు పూర్తిగా తెలియకుండా మనం ఒక నిర్ణయానికి వచ్చేయకూడదు. కాసేపు వేరే విషయాలు మాట్లాడి వెళ్ళిపోయాడు. ఈసారి గవర్రాజుని అడగాలి. అనుకున్న రెండు మూడు రోజులకే గవర్రాజు కొట్టుకి వచ్చాడు.

''కొట్లో పాతవి వదిలేసిన బట్టలు ఏవైనా ఉన్నాయా? వుంటే ఇద్దూ... బొత్తిగా బట్టలు లేవు. సైజు చేసుకొంటాను.''

''చూస్తానులే... చేతిలో పని అయిపోయాక. అది సరే గానీ... మీ అబ్బాయి నువ్వు అడిగినన్ని డబ్బులు ఇస్తాడా? పది అడిగితే పాతిక ఇస్తాడా?

''అంటే మా వాడు కలిసాడా? అందరితోనూ అలాగే చెబుతున్నాడు.''

''ఏం ? ... ఆ మాటలో అబద్ధం వుందా? ఇవ్వడంలేదా?

''ఇవ్వలేదని ఎవడన్నాడు?''

''మరి ఇంకేం అంత బాగా చూసుకున్నప్పుడు వూరు ఎందుకెళ్ళాలి?''

''బాగా చూసుకోవడమంటే డబ్బులు ఇవ్వడమా? చెప్పు.''

''.............................''

'వాచ్‌మెన్‌కి ఇచ్చిన గది నా కిచ్చాడు. బట్టలు సంగతా? ఇప్పుడు నీ దగ్గరకు పాత బట్టల కోసం వచ్చాను కదా! నీకు అర్థం అయ్యేవుంటుంది. భోజనం సంగతా? డబ్బులు పారేస్తాడు. అది వున్నన్నాళ్ళు ఏదో అదే పడింది. ఏ విషయమూ నాకు తెలీనిచ్చేది కాదు. ఏం? ఆళ్ళు వండుకున్న వంటలో నాకా మాత్రం రెండుముద్దలు పెట్టలేరా? నేనేం నాకు ప్రత్యేకించి అదికావాలీ, ఇది కావాలీ అని అడిగానా? ఆల్లు ఏది వండుకుంటే అదే పెట్టమన్నాను గానీ.. ఇంకేం అడగలేదే. కుటుంబం మనిషిలాగా నన్ను చూడాలి గానీ... బయటోడి లాగా డబ్బులు పారేస్తానంటే... నాకెందుకు.  ఆ మాత్రం నా ఒక్కడికి కడుపుకి ఏం వుంది. జరుగుబాటు లేకుండాపోతుందా?''

ఇప్పుడు విషయం అర్థం అయ్యింది. గానీ.. ఆ మాత్రం దానికి వూరు వదిలి వెళ్లి పోవడమెందుకు? అదే విషయం అడిగాను.

''ఆ పనేదో ఇక్కడే చేసుకోవచ్చు కదా!''

''ఇక్కడెందుకు? యీ వయసు తండ్రితో పని చేయిస్తున్నాడని వాడినే అంటారు.''

''అదేటి గవర్రాజు అలా అంటావు? కొడుకు మీద అంత చెప్పావు. కొడుకు ప్రవర్తన వలన క్షోభపడ్డావు. మళ్ళీ ఆ ప్రేమేమిటి? కొడుకుని ఎవరో ఏదో అంటారని నువ్వు వూరు వదిలి వెళతావా? అంత సిగ్గుపడే వాడు తన ప్రవర్తన మార్చుకొంటాడు. లేదా నీతో గొడవ పడతాడు. అన్నిటికీ సిద్ధపడాలి. అంతే గానీ కొడుకుల మీద ఈగ వాలనివ్వకూడదంటే వాళ్ళెప్పటికి మారతారు. అది బాగాలేదు. ఆలోచించుకో.''

''చూద్దాం'' అనుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు. వారం పది రోజుల తర్వాత అటువైపు వెళుతుంటే... పిండి మిల్లు శబ్దం లాంటి శబ్దంతో మిషను శబ్దం చాలా సార్లు వినిపించింది.