కవితా సప్తమి ఈ ఏడవ రుతువు

విశ్లేషణ

''అప్పుడు నాలో నేను అక్షరమై ప్రవహిస్తాను/ కాగితం నిండా అక్షరాలు/ కావ్య నక్షత్రాలై కురుస్తాయి/ కావ్యాన్ని రచించింది నేననుకుంటావు కానీ/ ... / కావ్యకర్తవు నీవైతే/ ప్రాణం ప్రణవం అక్షరాలదే''

జీవితాన్ని అక్షరాలలోకి అనువదించగలిగినప్పుడు సజీవమైన సాహిత్యంగా మారుతుంది. అక్షరాలా అక్షరాల్లోకి మలచడం గురించే వైష్ణవిశ్రీ ఇక్కడ చెబుతున్నది.అరుంధతీ రాయ్‌ ఒకచోట అంటారు. రచయితలు తాము ఇతివృత్తాలు ఎంచుకున్నామనుకుంటారు గాని నిజానికి ఆ అంశమే రచయితలను ఎంచుకుంటుంది అని. రాయడం కోసం రాసేవాళ్లు ఒకరకమైతే రాయకుండా వుండలేనితనంతో రచించే వాళ్లు వేరు. వారు జీవితంలోంచి మనసు లోతుల్లోంచి . ఆనంద విషాద భరితమైన అనుభవపు పొరల్లోంచి ఆవేదనాగర్భం లోంచి రాస్తారు. వైష్టవిశ్రీ ఈ కోవకు చెందిన కవయిత్రి అని ఇందులోని చాలా కవితలు మనకు చాటిచెబుతాయి. వాటన్నిటా  కవయిత్రి ముద్ర గోచరిస్తుంది.  జీవితపు ఘర్షణలో సామాజిక వేదనలో నలిగిన మనసు రాతలు అక్షరాలై సాక్షాత్కరిస్తాయి. ఏ కవితనూ తేలిగ్గా తీసేయలేం. తిప్పేయలేం.

''జీవితమంటే ../ జ్ఞాపకాల గాళ్ల సందుల్లోంచి నడిచే/ అనుభూతుల నడక/ ఎర్రగా విచ్చిన మందారపు గాయాల మద్య/ నలిగే క్షణం/ జీవితమంటే/ నిర్వేద నైరాశ్యాల మధ్యనో గెలుపు/ హర్షాతిరేకాల మధ్యలో ఆడే వూగిసలాట/ పొత్తిళ్ల నుంచి మృత్యుకుహరం దాకా/బతకు నీడ్చే మెలోడ్రామా''

జీవితం గురించి ఇప్పటికే వున్న నిర్వచనాలకు ఇవన్నీ చేర్చుకోకుండా వుండలేం.

''కొన్ని జీవితాలంతే/ చిగురించనూ లేవు/ మరణించనూ లేవు/ గెలవనూ లేవు/ ఓడిపోనూ లేవు/ శూన్యానికి మిథ్యకూ మధ్య / జీవచ్చవంలా వేళ్లాడుతుంటాయి''

శూన్యం, మిథ్య రెండు పదాలు ఒక్కలా కనిపించినా ఒక్కటి కావు. ఒకటి ఏమీ లేకపోవడం. రెండోది ఏదో వుందని భ్రమపడటం. దీని ఫలితం ఏమిటి?

''నడకలు నిద్రపోతాయి/ కలతలు విడవనంటాయి/ స్వప్నాలు నడవనంటాయి/ వూహలు జనించనంటాయి''

ఈ సంపుటిలోని చాలా కవితల్లో ఇలాటి బలమైన వేదన దర్శనమిస్తుంటే కవయిత్రి భావ సాంద్రత తెలుస్తుంటుంది.

''ఒంటరిపక్షిలా/ గతమొక గాయమై/ రాకాసి నీడల ఆక్రమణ/ వదలించుకోలేని/ శిశిరం జీవితాన్ని ఆహ్వానించిన ప్రతిసారీ/ వేదన చర్విత చరణం''

గాయపడిన కవి గుండెల్లో రాయబడని కావ్యాలెన్నొ అని దాశరథి అన్నారు గాని ఈమె రాసిన మేరకు చూస్తేనే గుండె బరువెక్కుతుంది. నిస్సందేహంగా అన్నిటికన్నా పురుషాహంకారం ఆధిక్యతను ఆక్షేపించే కవితలు చాలా చూస్తాం. ఆవేదన ఆగ్రహాక్షర రూపం దాల్చడం గమనిస్తాం.

''నమ్మకాన్ని చివరి అంకం వరకూ నరుక్కుంటూ వచ్చావు/ ఇక మిగిలింది చిగురు వేయలేని/ మోడని తెలియక కాదులే/ ఈ మోడును కూడా మట్టిగరిపించగల/ మొగత్వం నీది''

మృగాళ్లు అన్న పదం ఇప్పుడు ఎక్కువగా వాడుతున్నారు గాని మొగత్వం అనడంలో అంతకంటే ఎక్కువ నిరసన గోచరిస్తుంది. సహజత్వమూ వుంది. దాని వల్ల ఆ మొగత్వం కూడా పాముకునేదేముంది?నవమాసాలే కాదు, నా బిడ్డనెప్పుడూ గర్బాన మోస్తా అనడంలో హక్కుల సింహనాదం వుంది. ఇదే  మాతృస్పూర్తి తననూ నడిపించినట్టు చక్కగా చెప్పారామె

''అమ్మచేతి గాజుల అలికిడితో  తడిసిన/ ఆప్యాయతల నక్షత్రాల వాన/ ఇప్పటికీ కురుస్తూనే వుంది నా మనసు తోటంతా!'' అందుకే ఆమె అమ్మపైన అమ్మతనం పైన చాలా కవిత్వమల్లారు.

''రాయలేని గేయాలకు రాచపుండువై గుండెను రగుల్చుతూనే వుంటావు/ ఎండుటాకులో కలసి పొమ్మంటావు /నిలువుటద్దాన్ని పగలగొట్టి నేను బాగున్నానా/అంటే ఏం సమాధానమిస్తుంది/ఎప్పటికీ అతుక్కోలేని ఈ ముక్కల పోగు?''ఇంతకంటే సున్నితంగా స్త్రీ హృదయాన్ని ఆవిష్కరించిన చరణాలున్నాయి

''తలలో తురుముకుంటానికి సరే /ఆప్యాయంగా నా తలనెప్పుడైనా నిమిరావా/ కంటి చివర తడిని స్పృశించావా'' అని అడగాలనిపించింది ఆమెకు!   అతనూ ఆమె ఏమో గాని మనకు కంటతడి వచ్చేస్తుంది.

   ఈ కవిత్వం మొత్తం అక్కడే ఆగిపోలేదు. ఇంతటి ఆవేదన పక్కనే అపారమైన విశ్వాసం చిగురిస్తుంది. త్రివేణీ సంగమంలో కొంతదూరం నదులు, సముద్రాలు వేర్వేరుగా  కనిపించినట్టు వైష్ణవిశ్రీలోని ఈ మూడు నాలుగు పాయలు మనకు గోచరిస్తాయి. వైయక్తిక వేదనలా ధ్వనించే ఇలాటి కవితలతో పాటు ఆమె మహిళల మనోస్థితిని మనుగడను గురించి మరెన్నొ రాశారు. గర్భస్థ శిశు హత్యలు, పేద కుటుంబాల వేదనలు, వ్యభిచార కూపాల్లో శాపగ్రస్త జీవితాలు, అమ్మానాన్నల ఆరాటలు అవి తెలియని శిశువుల కేరింతలు ఒకటేమిటి సామాజిక కౌటుంబిక జీవితం మానవీయ స్పర్శ దర్శింపచేశారు. మరో వైపున మనోహర స్నేహ మధురిమలూ ప్రేమ ప్రేరణలూ అక్షరీకరించారు. ఆ  మేరకు చాలా కవితల్లో అతను అగుపిస్తుంటాడు.

వీటితో పాటే కొన్ని తాత్విక  తరగలు...'చప్పుడు చేయని మరణం/ చెప్పి రాదు/ రాకుండా వుండదన్నది నిజం/ ఏడ్చేవాళ్లు ఎందరుంటేనేం/ బతికిన క్షణాల్లో పలకరించని నిజాలు'' మానవ సంబంధాల ఒడుడుడుకులతోనే ఆగక శ్రమైక జీవనాన్ని ఆవిష్కరించారు  చాలా చోట్ల.

''సముద్రంలో ఏటకెళ్లాక/ తిరిగొస్తరో లేదో ఎరకలేదు/ సునామిలొస్తే హెచ్చరికలు జారీ చేయడం తప్ప/ తమ జీవితాలకో పచ్చజెండా వూపే/ నాయకుడే లేడు/ గడియారంలో ముల్లులా పడవతో పరిగెడుతూ/ చేపలు పడితే చాలు/ ఆలు బిడ్డల కడుపు నిండినంత సంబరం''

మట్టి వీరుడు కవితలో రైతులను గురించి - ''ఆకలంతా పోగేసి

ఆకుమళ్లుపోసి/ మడిమడిని తన చెమట చుక్కతో  తడిపి/ ఏపుగా పెరిగేదాక రెక్కలు ముక్కలు  చేసుకుని/ కంటి చూపును కంచెగా వేసి కాపు కాస్తాడు/ గింజ పుట్టేదాకా గుండెను/ పంట పొలానికి కట్టేసుకుంటాడు/ ఎందరి కడుపునో నింపిన తనకు/ చిత్రంగా ఆకలే బహుమతిగా మిగులుతుంది/ పెట్టుబడిని దిగుబడిని గణించి చూస్తే/ అప్పు ఒక్కటే శేషమై వెక్కిరిస్తుంది.''

ప్రక్షాళన కవిత ప్రారంభంలోనే ''ఇప్పుడు గుడీ బడీ  అన్నిటా అకృత్యాలే/ అన్నింటా డేగ చూపులు/ నలుదిక్కులా కామదాడుల నైవేద్యాలతో హాహాకారాలు/ నైతిక విలువలకు తిలోదకాలిచ్చే/ నేపథ్య జీవన దృశ్యాలు''

చాలా చోట్ల వైష్ణవి యువతను దారి తప్పిస్తున్న ఇప్పటి కాలుష్య సంస్కృతిని సూటిగా హత్తుకుపోయేలా రాశారు. ప్రపంచీకరణ దుష్ఫలితాలు అవినీతి ఆధిపత్యాల విలయ తాండవం వంటి అంశాలపైనా రాశారు. విశాఖనూ అక్కడి సముద్రాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రేమించే కవయిత్రి పర్యావరణ విధ్వంసాన్ని కళ్లకు కట్టే కవితలు రాశారు

''పచ్చనోట్లకు ఆశపడి/ పచ్చదనాన్ని నమిలిమింగుతున్నావుగా/ గుండెలు మండుతున్నాయి/ ఎండలూ మండుతున్నాయి/ కాలాలు మండుతాయి/ ఆరు రుతువులూ/ ఏకకాలంలో ఒకే రాగాన్ని వినిపిస్తాయి/ మండే కాలమంటూ!''

గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌కు కవితా చిత్రణ ఇది. ఈ పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని మించిన సామాజిక కాలుష్యం

''మేకతోలు కప్పుకున్న మొహాల వెనక/ అహాల కుంపటి/ కులాల మేళ తాళాలతో/ ఉక్కిరి బిక్కిరవుతున్న మానవత్వం/ ఊకదంపుడు వుపన్యాసాల హోరులో/ ఊడిపడుతున్న నిరుద్యోగం/ నిజానికి నిప్పంటిస్తూ/ నింగికెగిసే అవినీతి ... మన స్వతంత్రం మేడిపండు అన్నట్టు దీని నిజరూపాన్ని చాలా చోట్ల కళ్లకు కట్టారు. దేశాన్ని అతలాకుతలం చేసిన నోట్ల రద్దుపై మంచి కవిత - ''దొంగను పట్టడానికి/ సామాన్యులను ఎరవేసినట్టుంది/ చెల్లని నోటు హల్‌చల్‌ చూస్తుంటే''

కనుక కవయిత్రి కేవలం ఆవేదనకు పరిమితం కాలేదు. అనుభూతుల్లో మునిగిపోలేదు. ఆచరణనూ ఆశయాల ప్రస్థానాన్ని ఆహ్వానిస్తోంది. నిరాశకు విరుగుడు నిజమైన సమరమేనని చాటి చెబుతున్నది. పోరాటంలో ముళ్లూరాళ్లూ వున్నా ఆశయమే నడిపిస్తుంది మరి. దేశాన్ని  ఉత్తేజపర్చిన ముంబాయి కిసాన్‌ మార్చ్‌పై కవిత ఇందుకో మచ్చు తునక - ''ఆశయం ఎర్రబడినప్పుడు/ వేసిన ప్రతి అడుగూ పూలబాటవుతుంది/ ముళ్లన్నీ పువ్వులై పలకరిస్తాయి/ ఎర్రతివాచి పర్చుకున్న ముంబాయి నగరమంతా/ మట్టి గుప్పెట్లో తలవాల్చింది/ లాల్‌ సలామంటూ...'' ఆశయాల వైపు నడకే అమృత సోపానం అన్న మెళకువతో రాసిన కవితలు ఇందులో మూడో వంతు వరకూ వున్నాయి

ఇలాటిదే మరో భావన ''జీవితమంటే రంగు కాగితంతో/ రగిలించుకున్న అహాల బూడిద కాదు/ మానవత్వపు కాగడాతో/ మరో మనిషినైనా వెలిగించాల్సింది'' అలా వెలిగించాలన్న తపనే ఈమెతో ఇన్ని మంచి కవితలు పలికించిందనుకోవాలి.

''సర్వం తానై సకలం తానై/ సత్యం తానై న్యాయం తానై/ వికలమైన మనసులన్నిటినీ ఒకటిగా/ గర్జింపచేయమని నన్ను శాసిస్తోంది''

ఆ శాసనాన్ని పాటించి మరిన్ని ఉత్తేజ దాయకమైన కవితలు వైష్ణవిశ్రీ నుంచి రావాలని ఆశిద్దాం. విశాఖ పట్టణంలో సాహితీ సభలతో సాహితీస్రవంతికి చేరువై  తర్వాత ప్రజాశక్తిలో చేరిన వైష్ణవి జీవిత గమనం ఆమె నిరంతరకవనంలో ప్రతిబింబించడం ఈ సంకల్పాన్ని సఫలం చేసే దోహదకారి అవుతుందనడం నిస్సందేహం. ఈ కవయిత్రికిదే నా అభినందనలు.

(ఏడవ రుతువు కవితా సంపుటికి తెలకపల్లి రవి గారు రాసిన ముందుమాట)