పెద్దమ్మ గారి కల్లం

కథ

- వి. వెంకట్రావు - 9247235401

హలో....! ఒరే ! భాస్కర్‌ ! భోగాపురంలో చిన్న బేంక్‌ పని వుంది వస్తావా? ఈ వాళ శెలవు పెట్టినట్లున్నావు?'' అన్నాడు రమణ.

కాసేపు ఆలోచించి.. ''సరే!'' అన్నాను. పుట్టిందీ, పెరిగిందీ, చదువుకున్నదీ అంతా విజయనగరమే. ఉద్యోగం కూడా ఇక్కడే. కానీ, తరవాత కాలంలో బదిలీ మీద గుంటూరు వెళ్ళిపోవలసి వచ్చింది. అక్కడా, ఆ చుట్టుప్రక్కల దాదాపు ఇరవై ఏళ్ళు గడచిపోయాయి. మళ్ళీ ఇక్కడకు వచ్చి, ఆరుమాసాలయ్యింది. వచ్చిన దగ్గరనుండీ భోగాపురం వెళదామనే వుంది. నా భార్య లక్ష్మితో కూడా రెండు, మూడుసార్లు అన్నాను కూడా. భోగాపురంలో మా పెద్దమ్మ కుటుంబం వుండేది. అక్కడే, రెండో, మూడో ఎకరాల పొలం. మా అమ్మమ్మ ఊరు కూడా అదే కావడం వలన, ఆ ఊరుని వదలడం ఇష్టం లేక, కాకినాడలో వున్న మా మావయ్య దగ్గరకు కూడా వెళ్ళేది కాదు మా అమ్మమ్మ.  పెద్ద కూతురుని వున్న ఊర్లోనే ఇచ్చి, తను కూడా అక్కడే వుండేది. నా చిన్నతనంలో సెలవుల్లో భోగాపురం  వెళ్ళడం, అక్కడే వారం పది రోజులుండడం, ఆ వీధులూ, కల్లాలు అన్నీ తిరగడం గొప్ప అనుభూతి. ఎంత వెళ్ళాలని వున్నా, ఏవేవో పనుల వలన కుదరడంలేదు. అందుకే, రమణ ఫోన్లో భోగాపురం వెళ్దాం అనే సరికి ''సరే'' అన్నాను. నేనూ, కాలూరి రమణా, వంగవోలశంకర్రావు చిన్నప్పటి స్నేహితులం. రమణ ఇదే వూర్లో వ్యాపారం చేసుకుంటున్నాడు. నేను ఆలోచనల్లో వుండగా, రమణ వచ్చాడు. నేను బైక్‌ వెనకాల కూర్చున్నాను. భోగాపురం అనే సరికి మా ఫ్రెండ్‌ వంగవోల శంకర్రావు మాటలు గుర్తుకు వచ్చి, గతంలోకి జారిపోయాను.

'మా విజీనగరానికి భోగాపురం ఇరవై మైల్లుంటుదేమో? వుంటే, గింటే రెండు మూడు మైల్లు ఎక్కువుంటే ఉండొచ్చు. ''ఒస్‌ ఈ మాత్రం దానికేనేటి పెద్ద కెంపేల్లినట్లు తెగ ఇదైపోతున్నావు.'' అననీవోడు మా వంగావోల శంకర్రావు.

''మరి మా భోగాపురం అంటే ఏటనుకున్నారు'' అనీ వోన్ని.

ఎండాకాలం వొచ్చిందంటే సాలు. నేనూ, మా సెల్లీ భోగాపురం ఎల్లివొలిమి. పదేసి రోజులు వుండేవోలిమి. మా బొంకుల దిబ్బకాడికి బస్సోచ్చింది. బొంకుల దిబ్బంటే మీకు తెల్దుగానీ, కన్యాశుల్కం సూసేరా? నా పిచ్చిగానీ, కన్యాశుల్కం సదవకపోవచ్చుగానీ, నాటకవో, సినిమానో సుడని తెలుగోల్లు ఎవరుంటారండీ? అందులో మొదటి సీన్నేదండీ...? అదేనండి. గిరీశం సుట్ట కాల్చే సీను. అదేనండి బొంకుల దిబ్బంటే. భోగాపురం ఎల్లాలంటే ఇప్పుడు లాగా ఆటోలు లేవు. రోజు మొత్తానికి ఒకటే బస్సుండిది. అదీ... నారీ లాగా మూతి ముందు కొచ్చిసి వుండీది. భోగాపురానికి సార్జీ ఎంతో గేపకం నేదు. రూపాయో, అర్ధరూపాయో అనుకుంటాను. బట్టలన్నీ పెట్టుకోడానికి బేగులుండియి కావు. బట్టలన్నీ గుడ్డ సంచిలో కూరిసుకొని వోట్టుకేల్లిపోయివోలిమి. బస్సులో కిటికీ దగ్గరే కూకుండివోడిని. అసలు అంతకు ముందు భోగాపురానికి నడుసుకుని ఎల్లెవోరట. డెంకాడ పక్క నుండి, బంటుపల్లి మీద నుండి, అడ్డుతోవ ఉండేదట. మా మామ్మ సేప్పేది. బస్సులో ఎల్తే, బంటుపల్లి తగ్గల్దు.

భోగాపురంలో మొత్తం మూడు జాగాల్లో బస్సు ఆపుతారు. మేము మూడో జాగాలో, సత్తెం కిల్లి కొట్టు దగ్గర దిగివోలిమి. అక్కడ నుండి కుడి వైపు పల్లంలోకి దిగీ, రోడ్డంట ఊర్లోకి ఎల్లాలి. ఊర్లో బొల్లిదిలో వుండిది మా పెద్దమ్మ ఇల్లు. ఆ సుట్టు పక్కలందరూ వింతగా సూసీవోరు. మా పెద్దమ్మ కొడుకు వరాల్లన్నయ్యని... వుండివోడు. 'విజీనగరం నుండోచ్చారు. మా పిన్ని కొడుకూ, కూతురు'' అని అందరికీ సేప్పేవోడు. మా అమ్మని అక్కడ అందరికీ బాగా తెలుసు. ''యశోదమ్మగారి బొట్టుడివా'' అని వోరు.

ఆ రోజు ఊరుకుని, మరసటి రోజు కల్లానికి ఎల్లీవోలిమి. పొద్దున్నే కంచుగిన్నెతో, చద్దన్నం, తెలగపిండోడిం నంచుకుని తినివోల్లం. రోజు వరన్నం వుండీది కాదు. ఒక్కోరోజైతే సోడిపిండంబలి. ఇప్పుడంటే సోడిపిండంబలి టౌన్లంట పేసనుగా తాగుతారట. అప్పుడదేం లేదు. కడుపునిండా తినీసి, ఎల్లివోల్లం. మాతో మా పెద్దమ్మ రెండో కొడుకు రాజు, ఆడూ, నాఈడోడే. అందుకే పేరు పెట్టి పిలిసీ వోన్ని.

కల్లానికి ఎల్లాలంటే, మేం మొదట బస్‌ దిగిన సత్తెం కిల్లి కొట్టు దగ్గర నుండి యెల్లాల. ఎగువకి ఒక పర్లాంగు దూరం ఎల్లీ, ఎడమ వైపు పల్లంలోకి దిగీ మట్టి రోడ్డంట లోపలి కంటూ యెల్లాల. ఆ రోడ్డంట అలా అలా ఎగువకి ఎల్లిపోతే, మద్రాసు వస్తదట. దిగువకి ఎల్తే, కలకత్తా వొస్తదట. మా రాజుగాడు సెప్పేడు. కొంచెం ముందు కెల్లనిచ్చి, పల్లంలోకి దిగీవోలిమి. రెండు వైపులా తాటి దుబ్బులు. మద్దిన రెండెడ్ల బండి ఏల్లెంత జాగా. లోనికి కొద్ది దూరం యెల్లాల.

మద్ది తోవలో యాతంతో నీరు తోడుతుంటే, కాసేపు అక్కడే ఆగి సూసి ఎల్లివోల్లిమి. అక్కడ మిరపసేనూ, సెనగసేను ఉండేవి. ఒక పక్క దిబ్బలాగ వుండేది. పక్కన సపోటా సెట్టు, సెట్టునిండా కాయలుండీయి గానీ, ముగ్గబెట్టాలి. ఇప్పుడు తిండానికి పనికిరావు. ఒక పక్కగా గుడిసె. అక్కడ మా వరలన్నయ్య వుంటాడు. రాత్రంతా అక్కడే వుండివోడో, సీకట్నే వచ్చివోడో తెల్దుగానీ, మేం ఎల్లిసరికి అక్కడే వుండీవోడు. ఆ గుడిసెలోకి ఎల్లడానికి సిన్నం కన్నం లాగా వుండిది. లోపలంతా చీకటి, కింద మట్టి. ఎలాగుంటారో అనుండివోన్ని. ఒకసారి బయటకే అనేసాను. ''ఇక్కడ మనం కాపరం వుండలేంట్రా. కాసేపు నడుంవాల్చడానికి ఈ మాత్రం సాల్దా?'' అని వోడు.

ఎలిపోతున్న యాతోడ్ని కేకేసి 'ఒరే! ఈరయ్యీ! నాలుక్కాయలు కొట్రా. టౌన్‌ నుంచి మా తమ్ముడూ, సెల్లీ వచ్చారు'' అన్నాడు. మా వరాలన్నయ్య సెప్పడవేటి ఆడు సెట్టేక్కిపోయాడు. ఆడు సెట్టేక్కుతుంటే సూసినోడిని నాకు బయం యేసింది. ''అమ్మబాబోయ్‌! అంత మీద నుండి పడితే' అనుకున్నాను. కానీ, ఆల్లకి అలవాటే. రోజు సెట్టెక్కడమే ఆల్లపనంట. మా వరాలన్నయ్య సెప్పేడు. తాటి సెట్టు ఎక్కించి, తాటి కాయలు కొట్టిచ్చివోడు. ఆ సుట్టుపక్కలంత తాటిసేట్లే, కొంచెం కొబ్బరి సెట్లు కూడా ఉండియి. అక్కడ నుండి మేం తాటిసెట్ల దగ్గరికే ఎల్లివోల్లం. తాటిసేట్ల నీడ లోనే కూకొని, లేత తాటిముంజులు తింటుంటే బలే బావుండేది. మొదట్లో నాకు తిండం వచ్చిది కాదు. మా రాజు సూపుడు వేలు ముంజులోకి గుచ్చి, నోటితో జుర్రుకునేవోడు. ఆడ్ని సూసి నేను అలాగే తినేవోన్ని. నన్ను సూసి మా సెల్లి.

అక్కడ నుండి సపోటా సెట్ల దగ్గర కాసేపు ఆడుకునివోలివి. మరి కాసేపటికి కొబ్బర బొండాలు దింపించివోడు మా వరాలన్నయ్య. అప్పటికీ బాగా యెర్రగా ఎండ కాస్తుందేమో ఆ నీడ లోనే అందరం కూచుని కొబ్బరిబొండం ఒక్కోటి కొట్టి ఒక్కోలకి ఇచ్చివోడు. కొబ్బరినీళ్ళు తాగడానికి పుల్లలు అక్కడ ఉండవ్‌ కదా! అందుకని అక్కడ గడ్డి వాము నుండి గడ్డి పుల్ల తీసి లోన పెట్టి ఇచ్చివోడు. బలే ఉపాయం అనిపించేది. ఈ అన్నిటి తోనూ, కడుపు నిండిపోయి సాయంకాలం వరకూ ఆకలి ఏసిది కాదు. కొంచెం సల్లబడనిచ్చి కళ్ళం నుండి ఇంటికి బయల్దేరివోల్లం. పడమటన సూరీడు కొండదిగిపోయినా, వెలుగు మాత్రం నలుదిక్కులా పరచుకునే వుండేది. రోడ్డు పొడవునా ఆవుల మందలూ, మేకల మందలు గుంపులుగా కనిపిన్చీవి. వాటిని తోలుకుంటూ నా వయసు కుర్రవాళ్ళు వెనకనే. ఇంటికి రాబోతప్పటికి బాగా సీకటి పడిపోయేది. అప్పటికి ఇంకా కరెంటు తక్కువ. అన్ని ఇళ్ళలో నుండీ గుడ్డి దీపాలే. సిన్నపాటి యెర్రని ఎలుతురు రోడ్డుమీదకు వచ్చి రానట్టుగా వుండేది. యెర్రని వీధి లైటు మాత్రం బలహీనంగా ఎలుగుతుండేవి. అక్కడే రచ్చబండ. వుదయం నుండీ పొలం పనులు సేసి,, అలసిపోయి వుంటారేమో తీరుబడిగా సేదతీరుతూ వుంటారు. ఆ చిన్నపాటి వెలుతురులో పెద్ద వయసు వాళ్ళంతా కూర్చొని కబుర్లు చెబుతుండే దృశ్యం ఎంతో బాగుండేది.

అక్కడున్న వారం పది రోజులు మంచు ముద్ద కలిగిపోయినట్లు యిట్టే గడిసిపోయేవి. సెలవులు అయిపోతున్నాయంటే ఏదో చెప్పలేని దిగులు. తిరిగి విజీనగరం వచ్చే ముందు ఆ సుట్టు పక్కలందరు సంచిలతో సెనక్కాయలు ఇచ్చివోరు. ఆ సంచుల్లో సెనక్కయల్తో పాటు అక్కడ గేపకాలు కూడా మూడ గట్టుకొని ఇంటి దారి పట్టీవోల్లం. ఇంటి కొచ్చిన తర్వాత మల్లీ మాములే. కొత్త తరగతులూ. కొత్త పుస్తకాలూ. అక్కడి నుండి తెచ్చిన సెనక్కాయలు తింటుంటే అక్కడి విషయాలు మదిలో మేదిలేవి.

ఇప్పుడు భోగాపురంలో మా అమ్మమ్మ లేదు. తరం మారింది. మా అమ్మమ్మలాగే, మా పెద్దమ్మ, కూతురు దగ్గర ఉంటోంది. వ్యవసాయాలు లేక ఉన్న కొద్ది పొలాన్ని అమ్మేసుకొని వలసలు ఎల్లిపోయారు. మా వరాలన్నయ్య బెజవాడ వెళ్ళిపోయి కాయగూరల మార్కెట్‌లో పని చేస్తున్నాడు. మా రాజు రాజమండ్రిలో సిల్వర్‌ కంపనీలో పని చేస్తున్నాడు. ఎప్పడయనా, ఏవైనా పెళ్ళిళ్లు అయితే, అలాంటి సందర్భాలలో కలవడం తప్ప అంతకు మించి, కలుసుకోవడం లేదు.

రమణ బైక్‌ నడిపిస్తూనే వున్నాడు. చల్లని గాలి ముఖానికి తగుల్తోంది. ఒక్కసారి బండి ఆపడంతో గతకాలపు జ్ఞాపకాల నుండి బయటపడ్డాను. బ్యాంకు బయట బైక్‌ ఆపి, లోనికి వెళ్ళాడు. అప్పటికి సమయం పదకొండున్నర. పరిసరాలన్నీ గమనిస్తూనే వున్నాను. గతంలో చాలా చిన్న రోడ్డు వుండేది. ఇప్పుడు డబల్‌ రోడ్డు. రెండు రోడ్లనూ విడదీస్తూ మధ్యగా డివైడరు. భోగాపురం వూరు దాటేంత వరకూ ప్లైయ్‌ ఓవర్‌ . ప్లైయ్‌ ఓవర్‌ దాటే వచ్చాం. సత్యం కిళ్ళీకొట్టు ఎక్కడా..? ఆలోచిస్తూ, కళ్ళతో గత కాలపు గుర్తుల్ని వెతుకుతూనే వున్నాను. మెదడులో నిక్షిప్తమైన గత కాలపు దృశ్యాలు, ఇప్పుడు వెతుక్కొనే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. కనిపించడం లేదు. ఎందుకు కనిపిస్తాయి? నా తెలివి తక్కువగాని, ఎవరో కుర్రవాడు బ్యాంకు లోనికి వెళుతున్నాడు.

''బాబూ! ఇక్కడ అటు వైపు రోడ్డులో సత్యం కిళ్ళీకొట్టు వుండేది. పక్కనే పెద్ద బాదం చెట్టు. ఎక్కడా కనిపించడం లేదు.'' అన్నాను.

''ఏమో తెలియదండీ, నేను కూడా వూరికి కొత్త. ఈ మధ్యనే వచ్చాను'' అంటూ నన్ను దాటుకొని బ్యాంకులోకి వెళ్ళిపోయాడు. లాభం లేదు. ఎవరైనా పెద్ద వయసు వాళ్ళని అడగాలి అనుకున్నాను. ఒకవేళ ఇంకా మరికాస్త ముందుకు వెళ్ళాలేమో. సరే! ఈ రమణ గాడు రానియ్‌' వస్తే ఎవరినైనా అడుగుదాం' అని ఆలోచిస్తుండగానే కాస్త పెద్ద వయసు మనిషి వస్తూ కనిపించాడు. ముందు కుర్రవాడిని అడిగిన ప్రశ్నలే ఈ పెద్దాయన్నీ అడిగాను.

''సత్తెం కిల్లీ కొట్టా ఎక్కడుంది? పోయిందిగా, ఇదిగో రెండేల్ల ముందు రోడ్లు పెద్దవి సేసేరు కదా! బాబూ ! అప్పుడు పోయింది.''

''మరి కాస్త వెనకగా బాదం చెట్టు కూడా వుండేది కదా!''

'అదీ కూడా అప్పుడే పోయింది.''

''మరి సత్యం. అతనెక్కడున్నాడు?''

''అతని పేరు సత్తెం కాదు బాబు! రాజారావు. సత్తెం అంటే ఆల్ల నాన్న. ఆల్ల నాన్న పేరునే సత్తెం కొట్టంటారు. చాలా కాలంగా అదే అలవాటు. అసలు ఈ రాజారావు పేరు ఎవరికీ తెలీదు''

''అంటే చాలా కాలంగా ఆ కొట్టు మీదే బ్రతుకుతున్నారన్నమాట. సరే ! ఇప్పుడేటయ్యాడు? అది సొంత జాగా కదా?''

''కాదు బాబూ! అప్పుడేవరికి కావాలి. ఈమాత్రం జాగాలు. కొట్టు పెట్టుకుని బతుకుతానంటే, సరే అనీ వోల్లు. ఇప్పుడంటే నిలబడ్డానికి జాగా కూడా రేటే. కొట్టు లేకపోవడంతో పిల్లల్ని తీసుకుని బెజవాడ కూలి పనికి ఎల్లిపోయాడు. కాయగూరల మార్కెట్లో పని. ఎప్పుడైనా కనకమ్మ పండక్కి వస్తే కనిపిస్తాడు.''

''ఇంతకీ ఆ కొట్టు ఎక్కడుండీది? పోల్చుకోలేకపోతున్నాను.''

''అదిగో మీరు దాటుకొనే వచ్చారు. అటు వైపు రోడ్డుకి వెళ్ళండి బాబూ!'' అంటూ వెళ్ళిపోయాడు. నేను పెద్దాయన్ని ఆపే ప్రయత్నం చేయలేదు. ''అలాగా'' అన్నాను, అతి నెమ్మదిగా, అంత కన్నా వివరాలు అడగలేదు. రోడ్డు దాటుకొని వెళ్ళడం కూడా కష్టం. డివైడరు చాలా దూరంగా వుంది. ఇంతలో రమణ పని ముగించుకొని వచ్చాడు. ఇద్దరం బైక్‌ ఎక్కి ముందుకు కదిలాం. ''నా బేంక్‌ పని అయిపోయిందిరా! ఇక నీ పనే. చెప్పు ఎక్కడికి వెల్దామో''

''ముందుకి పద'' అన్నాను. సత్యం కిళ్ళీకొట్టు దాటి వచ్చేము అంటే మరొక ఫర్లాంగు దూరం. మనసులో లెక్కవేసుకొన్నాను. రమణ బండి నడుపుతున్నాడు. కానీ, అటు వైపు అన్నీ, ఏవేవో ప్రభుత్వ ఆఫీసులూ, కొట్లూ కనిపిస్తున్నాయి. మేముండే వైపు ఒకటి, రెండు రెస్టారెంట్లూ, పెద్ద, పెద్ద రిసార్ట్స్‌ కనిపిస్తున్నాయి. చాలా చోట్ల కార్లు ఒక పక్కగా పార్క్‌ చేసి వున్నాయి. ఒకటి, రెండు కార్లు లోనికి వెళుతూ కనిపించాయి. ఇంత దూరం రిసార్ట్‌లలో ఎవరుంటారు? వాటి అద్దెలు ఎలా వుంటాయి? అనుకున్నాను గానీ, అంత లోనే కార్లు అక్కడ పార్క్‌ చేసి వుండడం, కార్లు లోనికి వెళ్ళడం గుర్తుకు వచ్చి, ఎవరూ వెళ్ళకపోతే, అక్కడ కార్లు ఎందుకుంటాయి. అనుకున్నాను. నా కళ్ళు మాత్రం నా చిన్ననాటి గుర్తుల్ని వెతుకుతున్నాయి. ఎక్కడా నేను చిన్నప్పుడు చూసిన రెండెడ్ల బండి కాలిబాట కనిపించడంలేదు. మరికాస్త దూరం వెళితే కనిపిస్తుందేమో? ఆశగా వుంది. ఒక్కసారి పెద్దమ్మగారి కల్లం చూడాలి. ఆనాటి చిన్ననాటి రోజుల్ని నెమరువేసుకోవాలి. అసలు నేను వచ్చిందే అందుకు. కనుచూపు మేరలో తాటి చెట్లే కనిపించడం లేదు. రమణ బైక్‌ నడుపుతునే వున్నాడు. మేము వెళుతూనే వున్నాము. ఎక్కడా, రెండెడ్ల బండిబాట కనిపించదే. కొన్ని చోట్ల పెద్ద ఆర్జీలు. వాటిమీద అందంగా వాటి పేర్లు. లోపల మట్టిరోడ్లూ, రోడ్డుకి ఇరువైపులా ఇంటి స్థలాలకి రాళ్లు పాతిపెట్టి వున్నాయి. అప్పటికే చాలా దూరం వచ్చేసాం. దాదాపు పోలిపల్లి వరకూ వచ్చేసాం.

''ఒరే ! రమణా! చాలా దూరం వచ్చేసాం. పదవెనక్కి వెల్లిపోదాం. పోల్చుకోలేకపోతున్నాను'' అన్నాను. నా మాటతో డివైడరు చూసి బండి తిప్పి పక్క రోడ్డులోకి పోనిచ్చి, వెనక్కి తిప్పాడు.

''ఇప్పుడెక్కడికి?'' అన్నాడు. భోగాపురం ఊర్లోకి మా పెద్దమ్మని ఒకసారి పలకరించి, వెల్లిపోదాం.'' అన్నాను. కాసేపటికే, ఊర్లోకి వచ్చాం. భోగాపురం చాలా మారిపోయింది. అంతకు ముందు చాలా వరకు కమ్మల ఇళ్లే ఉండేవి. అక్కడక్కడ ఎక్కడో పెంకుటిళ్ళు. మరి ఇప్పుడో, దానికి పూర్తి వ్యతిరేకం. అక్కడక్కడ కమ్మల ఇళ్ళు కనిపిస్తున్నాయి. బండి బొల్లి వీధికి వెళ్ళమని చెప్పాను. పరిసరాలు మారాయిగానీ, రోడ్డు అదే. అక్కడక్కడ చిన్న చిన్న కొట్లు. కాకపోతే అప్పుడు మట్టి రోడ్డు వుండేది. ఇప్పుడు సిమ్మెంటు రోడ్డు అయ్యింది. త్రోవలోనే మిఠాయి కొట్లో ఒక అరకేజీ స్వీట్‌ తీసుకున్నాను. ఆ వీధిలో మారనిది ఒక్క మా పెద్దమ్మ ఇల్లు ఒక్కటే. మరో రెండు మూడిళ్లు. అంతే, మిగతా వీధంతా స్లాబ్‌ ఇళ్ళే. ఇంటి ముందు బైక్‌ స్టాండ్‌ వేసాడు రమణ. మేము వెళ్లేసరికి ఇంటి బయటే నులక మంచం మీద కూర్చొని వుంది. పక్కనే పొడవాటి కర్ర. ఒకప్పుడు అదే మంచంమీద మా అమ్మమ్మ కూర్చొని, అలాంటి కర్రే పట్టుకొని వుండేది. ఇంటి ముందు జొన్నలో, రాగులో ఎండలో ఉండేవి. పక్కన కర్రతో కాకులూ, పిచ్చికలూ రాకుండా కాపలా కాసేది. ఇప్పుడు అలాంటి పనేమీ లేదు. కుక్కల్ని తోలడానికి తప్ప పక్కనున్న కర్రెందుకూ పని చెయ్యదు.

నన్ను దూరం నుండి చూసింది మా పెద్దమ్మ. కళ్ళు సరిగ్గా కనపడవు. ఎండ వెలుతురికి చెయ్యి అడ్డం పెట్టుకొని'' ఎవులూ? అంది.

''నేను పెద్దమ్మా ! భాస్కరరావుని'' అన్నాను.

''నువ్వా! పోల్చుకోలేకపోనాన్రా నాయనా ఎలగున్నావు? అక్కడెక్కడో  గుంటూరు దగ్గరేక్కడో వున్నావన్నారు?

సుబద్రా...'' అని  మా అక్కని కేకేసింది. లోపలి నుండి వచ్చింది మా సుబద్రక్క.

''ఏంరా! తమ్ముడూఊఊ! బాగున్నావా? లస్మి ఎలగుంది? గుంటూరు నుండొచ్చావా?''

''లేదక్కా, విజయనగరం ట్రాన్స్‌ఫర్‌ మీద ఒచ్చేసాను. చాలా కాలంగా ప్రయత్నిస్తుంటే, ఇప్పటి కయ్యింది''

''ఏటీ ఇజీనగరం వచ్చిసేవా? మాకు తెల్దు. ఎవులూ అన్లేదు. ఎన్నాల్లయ్యింది వచ్చి?''

'ఈ మధ్దే అక్కా! ఆరుమాసాలు. ఎంతయినా సొంతూరు. కదక్కా''

''నిజమే గాని తమ్మడూ.. వరలన్నయ్య సూడు. సత్తెం తమ్ముడు సూడు. ఇందంట ఉందామనే వుంది. కానీ, జరుగుబాటేది? కడుపు సేత పట్టుకొని, దేశాలు పట్టిపోనారు.'

''ఏ మాత్రం దూరం లే అక్క ! రాజమండ్రి, బెజవాడ''

''మనూరు కానప్పుడు ఏ వూరైతే ఏట్లే?'' అంది మా పెద్దమ్మ నిజమేననిపించింది.

''మావే...వూరోదల్లేక, ఇందంటే దేకుర్లాడుతున్నాం. మీ బావకి ఈ వూరు ఒదల్డాం ఇష్టంనేదు''.

''పోనీలే అక్కా! ఆ మాత్రం మీరుండ బట్టే కదా ! ఇదిగో ఇలాగ వచ్చాం.''

'పోనీలేరా తమ్ముడూ! భోజనం చేసి వెళ్ళండి. ఆ బాబెవరు?''

''మా ఫ్రెండ్‌ రమణ అని. ఇతనిదే బేంకు పనుండి వచ్చాం. ఈసారి వచ్చినపుడు చేస్తాంలే''

''అందుకా? మా దగ్గరికి రాలేదన్నమాట''

''అదేం లేదక్కా! ఇంటికి వెళ్ళాలి. లక్ష్మి చూస్తుంటుంది. అవును గానీ, పెద్దమ్మా ! మన  కల్లం ఎక్కడుంది? ఆ రోడ్డంతా వెతుక్కొని చాలా దూరం వెళ్ళాం. పోల్చుకోలేకపోయాను.''

''మన కల్లం సూడ్డానికెల్లావా? బాస్కరూ...! ఇంకెక్కడి కళ్ళంరా బాబూ! కల్లాలూ, బూవులు ఏనాడోపోనాయి. అక్కడన్నీ ఓటల్లంటా, మేడలంటా... ఏటేటో అంతన్రు. ఒక్కటీ అరదం కాదు.'' అంతలోనే ఇద్దరికీ టీ పట్టుకొని తెచ్చి ఇచ్చింది సుబద్ర. టీ గ్లాసు అందుకొని ''మావే... పోల్చుకాలేకపోతున్నాం. ఇంక నువ్వేటి పోలుస్తావు.'' పెద్దమ్మగారి కల్లం, పెద్దమ్మే పోల్చుకోలేకపోతే ఇక నేనేటి పోలుస్తాను'. అనుకున్నాను మనసులో

''అదేటీ? మీ వూర్లో విమనాలు దిగుతాయంట. నేరుగా ఇంటి ముందే దిగిపోవచ్చట'' అన్నాను నవ్వుతూ.

''దిగుతాయ్‌... దిగుతాయ్‌... తిండి గింజలు పండవలసిన బూవుల్లో, ఇమనాలు దిగితే.. ఏం తినాలి?''

ఏ మాత్రం చదువుకొని, మా పెద్దమ్మ మాటలకు ఏం సమాధానం చెప్పాలో తెలియలేదు. రమణ వైపు ప్రశ్నార్ధకంగా చూసాను. వాడేమైన జవాబు చెబుతాడేమోనని, వాటి నోటి వెంట మాటలేదు. ప్రశ్నించడానికి చదువు అక్కరలేదు. కానీ, జవాబు చెప్పడానికి ఎంతో, కొంత చదువు కావాలి. మా ఇద్దరి దగ్గరా ఎంతో కొంత చదువున్న మాట నిజమే. కానీ... మా దగ్గర మాత్రం జవాబేది?