ఘంటసాల గొంతులో శ్రీశ్రీ పాట

విశ్లేషణ

- సక్కిరి భాస్కర్‌ - 9440171708

శ్రీశ్రీ అభ్యుదయ కవిత్వానికి యుగకర్త మాత్రమే కాదు. కర్త, కర్మ, క్రియ అన్నీనూ. 'పాడవోయి భారతీయుడా' శ్రీశ్రీ సినిమా పాటల సంకలనానికి ముందుమాటలో ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యం రాసిన వాక్యం శ్రీశ్రీపై వచ్చిన గొప్ప వ్యాఖలలో ఒకటి.

శ్రీశ్రీ అభ్యుదయ దృష్టి వ్యాపార పరిధులకు లోబడిన సినిమా పాటల తోటలో సైతం ఎర్రపూలను పూయించింది. ఐతే అవకాశం లేనిచోట మంకెనలకూ మందారాలకూ బదులుగా మల్లెలనూ మొల్లలనూ గుబాళింపజేసి సినిమా పాటల రచనలో వైవిధ్యాన్నీ, ప్రతిభనూ ప్రదర్శించాడు శ్రీశ్రీ. ఘంటసాల వందలాదిగా శ్రీశ్రీ రాసిన పాటలు పాడారు.

శ్రీశ్రీ రాసిన మొత్తం పాటలు 2000 పైగా వుంటే వాటిలో దాదాపుగా సగం వరకు అనువాద గీతాలే. 22.06.1950న విడుదలైన 'ఆహుతి' అనే డబ్బింగ్‌ చిత్రంలో రాసిన 'ప్రేమయే జననమరణ లీల...' అనే పాటను తన మొట్టమొదటి సినిమా పాటగా పేర్కొన్నాడు. తొలిపాట ఘంటసాల గళంలోంచి వెలువడడం విశేషం. ఈ చిత్రం ఆర్థికంగా విజయవంతం కాలేకపోయినా అందులోని పాటలు విశేష ఆదరణ పొందాయి. ఆ పాటలు విన్న హెచ్‌.ఎం.రెడ్డి, అప్పటికి పూర్తికావస్తున్న తమ 'నిర్ధోషి' తమిళ చిత్రానికి శ్రీశ్రీని రచయితగా తీసుకున్నాడు. ఆ తరువాత తెలుగు నిర్ధోషి, తమిళ నిరపరాధి బ్రహ్మాండమైన విజయాలు సాధించడంతో హెచ్‌.ఎం.రెడ్డి రోహిణి స్టూడియో నిర్మించి, నెలకు 300 రూపాయల పారితోషికంతో పర్మనెంట్‌ రచయితగా తీసుకున్నాడు. ఆ విధంగా ఈ మహాకవి సినీ పరిశ్రమలో స్థిరపడ్డాడు.

'గాంధారీ గర్వ భంగం' (25.06.1956)లో 'మనుష్యుడిల మహానుభావుడే చూడగ - మనుష్యుడిల మహానుభావుడే' అనే పల్లవిలో సాగే డబ్బింగ్‌ పాట రాశాడు శ్రీశ్రీ. ఈ సినిమా విడుదలైన తొలిరోజుల్లోనే యూరీ గగారిన్‌ భూమ్యాకర్షణ శక్తిని అధిగమించి గగనతలంలో కాలుమోపడం శ్రీశ్రీ క్రాంతదర్శి అనడానికి నిదర్శనం.

శక్తివంతమైన సినిమా మాధ్యమాన్ని జన చైతన్యానికి వినియోగించాలనే ఆశతో శ్రీశ్రీ బహుళ ప్రజాదరణ పొందిన తన కవితల్ని ఇలా పాటలుగా మలచాడు.

శ్రీశ్రీ విప్లవాత్మక చిత్రాలకు ముందే వ్యాపార చిత్రాలతో సామ్యవాదాన్ని ప్రబోధించే, సామాజిక చైతన్యాన్ని ఉద్దేశించే ఎన్నో గీతాలు రాశాడు. 'తోడికోడళ్ళు' (11.01.1957), 'నలుగురు కలిసి పొరుపులు మరచీ చెయ్యాలి ఉమ్మడి వ్యవసాయం...' అనే శ్రామికగేయంలో సామ్యవాదాన్ని ప్రకటించడం జరిగింది. 'ఇతరుల కష్టం దోచుకు తినడం ఇకపై సాగే పనికాదు' అంటూ పెత్తందారుల గుత్తాధిపత్యాన్ని ఖండించాడు. 'వెలుగు నీడలు' (07.01.1961)లో 'కలకానిది విలువైనది..' పాట చేజేతులా బ్రతుకు పాడుచేసుకునే వాళ్ళకు ధైర్యాన్నిచ్చే గీతం. ఆత్మహత్య చేసుకోబోయిన ఒక వ్యక్తి ఈ పాటను విని ఆ ప్రయత్నాన్ని విరమించుకున్నట్లు శ్రీశ్రీకి స్వయంగా చెప్పాడట. 'అగాధమౌ జలనిధిలోన ఆణిముత్యమున్నటులే శోకాల మరుగున దాగి సుఖమున్నదిలే' అనే పంక్తులు అర్థం చేసుకొనే ఎవ్వరినైనా తట్టిలేపుతాయి. అదే చిత్రంలోని 'ఓ రంగయో పూలరంగయో..' అనే గీతంలో పేదల కష్టాలను వివరిస్తూ 'కలవారలు లేనివారి కష్టాలను తీర్చుదారి కనిపెట్టి మేలు చేయగల'గాలి అని పరిష్కారమార్గాన్ని చూపాడు. వాగ్దానం (05.09.1961)లో 'కాశీపట్నం చూడరబాబు కల్లాకపటం లేని గరీబు...' అనే గీతంలో కూడా పేద గొప్పల తారతమ్యాలను ఎత్తిచూపాడు. సంఘపెద్దలని చెప్పుకునే నాయకుల కుతంత్రాలను వెలికితీసిన చిత్రం 'దేవుడు చేసిన మనుషులు(09.08.1973). ఇందులోని శీర్షికా గీతం (టైటిల్‌ సాంగ్‌) ఎంతో ప్రజాదరణ పొందింది.

సాధారణంగా విప్లవ శంఖం, రక్త జ్వాలలు, ఉక్కు పిడికిలి, ఖబడ్దార్‌, ఉష్ణరక్త కాసారం లాంటి ఘాటు పదాలు పలికే శ్రీశ్రీ కలం భక్తి రసాన్ని కూడా ఒలికించింది. 'జయభేరి' (09.04.1959)లో అధికులు, అధములు అనే తారతమ్యాలను సామ్యవాద దృష్టితోనే మొదలుపెట్టి భక్తిమార్గంలోకి నడిపించే గీతం 'నందుని చరితము వినుమా..', ఆనాటి జనజీవనంలో భాగమైపోయిన హరికథలు, బుర్రకథలు తెలుగు సినిమాల్లో అడపాదడపా దర్శనమిస్తుండేవి. కథా ప్రాధాన్యత గల సినిమా పాటలపై హరికథల ప్రభావం బాగా కనబడేది. ఆ సమయంలో శ్రీశ్రీ రాసిన 'వాగ్ధానం'లోని శ్రీ నగజా తనయం సహృదయం...' హరికథ ఇటు సినిమా అభిమానులను అటు భక్తులను సమానంగా ఆకట్టుకుంది. ఈ హరికథను 'కరుణశ్రీ' రాసిన 'హృదయశ్రీ' అనే కావ్యంలో ఉన్న 'ధనుర్భంగము' అనే ఖండిక నుంచి యథాతదంగా తీసుకోగా చివరన వచ్చే 'భూతల నాథుడు...' అనే కందపద్యాన్ని పోతన భాగవతం నుండి తీసుకోవడం జరిగింది.

పెనుచీకటాయే లోకంన.... (మాంగల్య బలం - 07.01.1959), పయనించే మన వలపుల బంగరు నావ...(బావా మరదళ్ళు- 11.02.1961), బొమ్మను చేసి ప్రాణము పోసి... (దేవత - 24.07.1965), మనసున మనసై...(డాక్టర్‌ చక్రవర్తి - 10.07.1964), చీకటిలో కారుచీకటిలో... (మనుషులు మారాలి - 02.10.1969) మొదలైన విషాదగీతాలు శ్రీశ్రీ రాయగా ఘంటసాల గానం చేశాడు.

సినిమా వ్యాపారకళ కాబట్టి సినిమా పాట రాయడం రచయిత ఇష్టాలకు పూర్తిగా లోబడి వుండదు. చాలామందిలాగే బతకడం కోసం సినిమారచన చేపట్టిన శ్రీశ్రీ సామాజిక ప్రయోజనం గల పాటలతో పాటు అన్ని రకాల పాటలనూ రాశాడు. ఇంకా చెప్పాలంటే అవసరమైన చోట వేరే రచయితల కంటే ఉదారంగా తన 'ముద్ర' నుండి తప్పుకొని మరీ రాశాడు. అలా రాసిన పాటలే ప్రేమపాటలు. 'నీలోన నన్నే నిలిపేవు నేడే...' (గుడిగంటలు - 14.01.1964), 'ఓ...సజీవ శిల్పసుందరీ...ఎవరివో నీవెవరివో...' (పునర్జన్మ - 29.08.1963) 'ఆకాశవీధిలో అందాల జాబిలి..' (మాంగల్య బలం - 07.01.1959), 'ఎవ్వరి కోసం ఈ మందహాసం...' (నర్తనశాల - 11.10.1963), 'ఎందుకో సిగ్గెందుకో..' (సిరి సంపదలు - 19.09.1962), 'జోరుగా హుషారుగా షికారుపోదమా...' (భార్యాభర్తలు - 31.03.1961) లాంటి ప్రేమగీతాలు రాశాడు శ్రీశ్రీ.

ఛందో బందోబస్తులను ఛట్‌పట్‌ చెయ్యమన్న శ్రీశ్రీ - సినిమాలలో పద్యాలను రాయడమే కాక పద్య రచనలో అనేక ప్రయోగాలు కూడా చేశాడు. శ్రీనాథుని 'సొగసు కీల్డజదాన' అనే సీసపద్యాన్ని కొంత మార్పుచేసి శృంగారాన్ని పండించాడు.

శ్రీశ్రీ కలం నుండి జాలువారిన పద్యాల్లోని, పాటల్లోని ఉద్వేగాలు, మధుర భావాలు ఘంటసాల గళంద్వారా వెలువడ్డాయి. అవి ప్రేక్షక శ్రోతల మనోఫలకాలపై చెరగని ముద్ర వేశాయి.

శ్రీశ్రీ సినిమా పాటలను సాకల్యంగా పరిశీలిస్తే ఆ మహాకవి ఎర్రపాటల వేగుచుక్కగా మాత్రమే కాదు - తన సత్తా పూర్తిగా చూపకుండా, రసజ్ఞుల దాహం పూర్తిగా తీర్చకుండా వెళ్ళిపోయిన ఓ గాలివాటు నీలి మేఘంగా కూడా అనిపిస్తాడు.