మానేపల్లి జీవిత రేఖాచిత్రణ



డా|| ఎస్‌. సత్యనారాయణ
9849416374

1992లో హైదరాబాద్‌ తెలుగు యూనివర్శిటీలో ''శ్రీకాకుళ గిరిజన రైతాంగ పోరాటం ప్రజా సాహిత్యం' అనే అంశంపై సిద్ధాంత  వ్యాసం సమర్పించి పిహెచ్‌.డి.డిగ్రీ పొందారు. విశాఖ జిల్లా యలమంచిలి పట్టణంలో 1974లో 'అవగాహన' పేరుతో ఆధునిక ఆలోచనా వీచిక అనే సాహిత్యోద్యమ సంస్థను స్థాపించి అక్కడే స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్నార
1960 నుండి చివరి వరకు కథా రచనలోనే గాక వివిధ ప్రక్రియల్లో తలమునకలుగా ఉన్న పేరెన్నికగన్న రచయితల్లో డా|| మానేపల్లిని ప్రముఖంగా పేర్కొనవచ్చు. డా|| మానేపల్లిగా పేరుగాంచిన రచయిత పూర్తిపేరు మానేపల్లి సత్యనారాయణ. తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాజమండ్రిలో 1944 మే నాల్గవ తేదీన జన్మించారు. తండ్రి మానేపల్లి గున్నేశ్వరరావు. తల్లి సత్యశ్యామలాంబ. ఏడుగురి సంతానంలో ఈయన మొదటివారు. ఇతనికి రాజమండ్రి ఆర్యపురంలో తొలుత అక్షరాభ్యాసం జరిగింది. ప్రాథమిక విద్య ఒంగోలులోని ప్రభుత్వ బేసిక్‌ ట్రైనింగు స్కూల్లోను, మోడల్స్కూల్లోను, టెక్కలి బోర్డు హైస్కూల్లోను, తరువాత తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాజోలు బోర్డు హైస్కూల్లోను, ఆ తరువాత రాజమండ్రి మున్సిపల్‌ హైస్కూల్లోను, ఎస్‌.ఎస్‌.ఎల్‌.సి. లోనికి వచ్చిన తరువాత తొలి నెలలో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా చింతల పూడి హైస్కూల్లోను, 1958 అక్టోబరు నుండి 1959 మార్చి వరకు శ్రీకాకుళం జిల్లా చీపురుపల్లి బోర్డు హైస్కూల్లోను చదివి ఎస్‌.ఎస్‌.ఎల్‌.సి ద్వితీయ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. తండ్రి వృత్తిరీత్యా బదిలీ కావడంచేత ఇన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రాధమిక విద్య పూర్తి చేయాల్సి వచ్చింది.
అనంతరం కళాశాల విద్య విజయనగరం మహారాజ కళాశాల్లో జరిగింది. అక్కడ పి.యు.సి బి.ఎస్‌.సి పూర్తి చేసి ప్రభుత్వోగ్యంలో చేరారు. 1967లో ఇంగ్లీష్‌, తెలుగు, హిస్టరీ మొదలైన అంశాలతో బి.ఎ డిగ్రీ కూడా పూర్తి చేశారు. ప్రభుత్వోద్యోగంలో ఉండడం వలన 1972 లో ఎం.ఎ. ఇంగ్లీష్‌ ద్వితీయశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. 1977 డిశంబరు చివర్లో గ్రేడ్‌ వన్‌ తెలుగు పండిట్నుండి జూనియర్‌ లెక్చరర్‌గా పదోన్నతి పొందారు. తరువాత 1985 మార్చిలో ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల అధ్యాపకునిగి పదోన్నతి పొంది ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం 1-1-96 నుండి రీడర్‌ స్థాయికి ఎదిగి 31-5-2002 లో శ్రీకాకుళం ప్రభుత్వ మహిళా డిగ్రీ కళాశాల్లో పదవీ విరమణ చేశారు.
1992లో హైదరాబాద్‌ తెలుగు యూనివర్శిటీలో ''శ్రీకాకుళ గిరిజన రైతాంగ పోరాటం ప్రజా సాహిత్యం' అనే అంశంపై సిద్ధాంత  వ్యాసం సమర్పించి పిహెచ్‌.డి.డిగ్రీ పొందారు. విశాఖ జిల్లా యలమంచిలి పట్టణంలో 1974లో 'అవగాహన' పేరుతో ఆధునిక ఆలోచనా వీచిక అనే సాహిత్యోద్యమ సంస్థను స్థాపించి అక్కడే స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ''అవగాహన'' గ్రంథాలయం ఎందరో విద్యార్థులకు, పట్టణ పౌరులకు ఉపయోగపడుతుంది. ఈ గ్రంథాలయంలో తెలుగు ఆంగ్ల సాహిత్యంతో పాటు ఎన్నో జర్నల్స్‌ కలిగి, అనేక సాహిత్య కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తూ ఎందరో ప్రముఖుల ప్రశంసలను, మన్ననలను అందుకుంటోంది.
డా|| మానేపల్లి వివిధ ప్రక్రియల్లో రచనలు చేశారు. అవి కవిత్వం, కథ, నవల, అనువాదం, వ్యాసం, సమీక్ష మొదలైనవి. ఇతని తొలిరచన 'కార్డుకథ' అయిన వేషాలు. ఇది 1960లో మద్రాసులోని ''చిత్రగుప్త'' పత్రికలో ప్రచురితమైంది. తొలిగేయం ''డబ్బు విలువ'' ఆంధ్రపత్రికలో ప్రచురితమైంది.
కవితాసంపుటాలు: 'వెలిగించేదీపాలు' (1969-70) రోణంకి అప్పలస్వామి గారికి అంకితం. 'మేనా' (1974) 'రోణంకివారి' ఒక్కమాట'తో. 'విశాఖపట్టం' (నగరకావ్యం) (1975 తొలికూర్పు, 1990 రెండవకూర్పు 2000 మూడవ కూర్పు) చలసాని ప్రసాద్‌ 'ముందుమాట'తో. 'మెదడుమొక్క' (1983) చెరబండ రాజుకు అంకితం. 'యోధుడా కౌగిలించి కోనీ' (1995) వెంపటాపు సత్యం గారికి అంకితం. 'కలలు నేల మీదికి' (2004)
నవలలు: రాజీ, ఆడవాళ్ళు పుట్టరు, మట్టివాసన,  ఆక్రమణ, అమ్మమ్మ ఫొటో, కర్ఫ్యూ 'ఉజ్వల' (2001)  నవలికలు: 'కాంతిరేఖ' (1981) సౌజన్య వారపత్రికల సీరియల్‌ నవల. 'ఆడబ్రతుకు' - మోపాసా ఫ్రెంచి నవలకు అనువాదం 'డా.జివాగో' - నోబుల్‌ బహుమతి పొందిన బోరిస్‌ పాస్తర్నాక్‌ రష్యన్‌ నవలకు అనువాదం 'జీవనహేల' (చుక్కాని), 'సౌందర్యకీల' (ఆంధ్రభూమి), 'ఆదర్శం - ఆచరణ' (జయశ్రీ), 'ఒక్కటేదారి', 'అనివార్యం' మొదలగు నవలలు పుస్తక రూపంలో రావలసి ఉన్నవి.
అనువాదాలు:'జ్యోతిబాఫూలే'(1993), 'భారతదేశ ఆర్థికాభివృద్ధి' (1999) అమర్త్యసేన్‌ పుస్తకానికి అనువాదం. 'రెండోసగం' (సెకెండ్‌ సెక్స్‌) (20000) సైమన్దిబువోకు అనువాదం. 'సామ్రాజ్య వాద ప్రపంచీకరణ' (2001) ఫిడెల్కాష్ట్రో ఉపన్యాసానికి అనువాదం. 'ఒరిస్సాలో బ్రిటీష్‌ వ్యతిరేక పోరాటాలు' (2012).
ఇతర రచనలు: 'ప్రజలమనిషి (1974) ఏకాంకిక, రావి శాస్త్రి 'పోరాటపు మాట'తో. 'పారిస్‌ కమ్యూన్‌ - గుణ పాటాలు' (1995) వ్యాసాలు, విరసం ప్రచురణ.
'ఆదర్శ వివాహాలు - ఆచరణ' (1999) వ్యాస సంకలనం.
'తొందరెందుకు' (నాటిక). ఇలా అనేక ప్రక్రియల్లో రచనలు చేశారు.
1958-63 మధ్య కాలంలో విజయనగరం మహారాజ కళాశాల్లో చదువుతున్న రోజుల్లోనే రోణంకి అప్పలస్వామి  ప్రభావం వీరిపై తీవ్రంగా పడింది. వీరి ద్వారా చాగంటి సోమయాజుల గారితో పరిచయం ఏర్పడింది. వీరిద్దరూ
ఉత్తరాంధ్రలోనే ప్రముఖ సాహిత్యకారులు. డా|| మానేపల్లి గారికి శ్రీశ్రీ, నారాయణబాబు, ఆరుద్ర తదితరులు చిరపరిచితులే. రోణంకి అప్పలస్వామి, చా.సోల ప్రభావం మానేపల్లి మీద దాదాపు 25 ఏళ్ళపాటు కొనసాగింది. అయితే 1970 తరువాత 'వి.ర.సం. ఏర్పడ్డాక మానేపల్లిపై దీని ప్రభావం నేరుగా పడింది. తరువాత క్రమంగా మార్క్సిస్టు భావ జాలంలోకి మళ్ళారు. వరవరరావు, శివారెడ్డి, రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి, కాళీపట్నం రామారావు మొదలైన ప్రముఖులతోనూ వీరికి సన్నిహిత పరిచయం ఏర్పడింది. ఈ పరిచయాల ప్రభావం వల్లనే వీరి రచనల్లో వస్తువు, నిర్వహణ, సంవిధానం, ప్రయోజనాత్మకత మొదలైన అంశాల్లో మరింత పరిణతి ఏర్పడింది. ముఖ్యంగా 'పులుసు తపేలా', 'ఆక్రమణ' మొదలైన కథలన్నీ కాళీపట్నం రామారావుగారే నేరుగా పర్యవేక్షించారని రచయిత పేర్కొన్నారు.
ఊహించి, కృత్రిమమైన పాత్రలను సృష్టించుకొని, కృతకమైన సంఘటనలతో రాసిన కథల్లో జీవం-జవం రెండూ ఉండవు. మానేపల్లి ఏ చిన్న రచన చేసినా, ఏ చిన్న కథ రాసినా అందులో సమకాలీన సాంఘిక  వాతావరణం తప్పక ప్రతిఫలిస్తుంది. తను ప్రయాణం చేస్తున్న జీవితంలో తనకళ్ళ ముందు కనిపించిన పాత్రలనే తన కథల్లో చూపించారు. దీనిని బట్టి మానేపల్లి సృజించిన సాహిత్యం ఏ మేరకు సాంఘిక ప్రయోజనానికి, ప్రజాచైతన్యానికి, విప్లవ ఆచరణకు కట్టుబడి నడిచిందో అర్ధం చేసుకోవచ్చును. నిన్నటి మహాకవి శ్రీశ్రీ మొదలు నేటి విప్లవ  కవి వరవరరావు వరకు అందరితోనూ మానేపల్లిగారికి సన్నిహిత పరిచయం ఉంది. ఉత్తరాంధ్ర కథా రచయితలు రా.వి. శాస్త్రి, కా.రా. మొదలైన వారితోనూ సన్నిహిత పరిచయాలుండుటం మానేపల్లి కథా రచనకు ఒక విధమైన పట్టు, చేవ సమకూరాయని చెప్పవచ్చును. ఈ కారణం చేతనే కథారచనలో మానేపల్లి కృషి విస్తృత స్థాయిలో జరిగి వివిధ కథా సంపుటాలు వెలువడడానికి కారణమయ్యిందని చెప్పవచ్చును.చివరి శ్వాస వరకూ సాహిత్య కృషి చేస్తూనే 25-01-2017న తుది శ్వాస విడిచారు.
(మే 4 మానేపల్లి జయంతి)