రష్యన్‌ కాల్పనిక సాహిత్యపతాక - పుష్కిన్‌

డా|| యస్‌. జతిన్‌కుమార్‌  - 9849806281

ప్రపంచ ప్రఖ్యాత రచయిత, రష్యన్‌ కాల్పనిక సాహిత్యవేత్త, తన కాలపు సాహిత్య చరిత్రను నిర్దేశించిన సాహితీవేత్త అలెగ్జాండర్‌ సెర్ఫియోలిచ్‌ పుష్కిన్‌. రష్యా సాహిత్యపు మహాకవిగా ప్రశంసలు మూటగట్టుకొన్న పుష్కిన్‌ 1799 జూన్‌ 6న (పాతకాలెండరు మే 26) మాస్కో, నగరంలో జన్మించాడు. 46 సంవత్సరాలకే (10-2-1837న) తనువు చాలించినా ఇప్పటికీ ఆయన చిరయశసి కాయుడై జీవిస్తున్నాడు. ఆయన జీవించిన జారు రాజరికపు రాజ్యం పోయింది. 1917లో సోవియట్ల రాజ్యస్థాపన జరిగింది. 1991లో తద్విరుద్ధమైన మరో వ్యవస్థ ఉనికిలోనికి వచ్చింది. కానీ పుష్కిన్‌ గౌరవ మర్యాదలకు ఏనాడూ లోటు రాలేదు. కవితా శిఖరంగా ఆయన స్థానం చెక్కు చెదరలేదు. ఆయన సాహిత్యాన్ని, జ్ఞాపకాలను పదిలంగా కాపాడు కుంటున్నారు రష్యా ప్రజలు. ఆయన పేరిట మాస్కోలో రెండు పెద్ద మ్యూజియంలు, ఆయన మరణించిన సెయింట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌ నగరంలో ఒక మ్యూజియం, నిర్వహిస్తున్నారు. ఆయన నివసించిన గృహాలను స్మృతి చిహ్నాలుగా గౌరవిస్తున్నారు. ఆ దేశంలో దొరికిన అరుదైన వజ్రానికి పుష్కిన్‌ పేరుపెట్టారు. రష్యన్‌ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు కనుగొన్న నూతన గ్రహానికి ఆయన పేరు పెట్టారు. ఆయన తిరుగాడిన ఊళ్ళు, ప్రాంతాలు దర్శనీయ స్థలాలుగా చేశారు. అనేక చోట్ల ఆయన శిలావిగ్రహాలు నెలకొల్పారు. మాస్కోలో ఆయన నివసించి, తిరుగాడిన ఆర్బట్‌ వీధిలోని ఇంటి సమీపంలో పుష్కిన్‌, అతని భార్య నటాల్యా విగ్రహాలను నెలకొల్పి గౌరవ మర్యాదలు ప్రకటిస్తున్నారు. 2 శతాబ్దాల తరువాత కూడా ఒక కవికి ఇంతటి ఆదరం అబ్బురమనిపించటం లేదా? 2018 జూన్‌ 1-8 వరకు మాస్కో, సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌ నగరాలను, పుష్కిన్‌ పేరిట వున్న బ్రహ్మాండమయిన లలిత కళల (చిత్రాలు, శిల్పాల) మ్యూజియంను నేను, ప్రత్యక్షంగా చూసి తెలుసుకున్న వివరాలు ఇవి. ప్రేమ కవిత్వం, భావ కవిత్వం రాసిన రొమాంటిక్‌ యుగపు కవులెందరో ఉండగా, తన సమకాలికుల నుండి నేటివరకు మన్ననలందుకొంటున్న పుష్కిన్‌ కవితా జీవధార ఎంతటి సుధారస ప్రపూర్ణమో!

18, 19వ శతాబ్దాల కాలంలో యూరప్‌ ప్రాంతాల

ఉద్భవించి, కళలు, సంగీతం, సాహిత్యాలను ఒక కొత్తమలుపు తిప్పిన ధోరణి కాల్పనిక వాదం (=ూవీూచీుIజIూవీ) అప్పటి వరకు అనూచానంగా వస్తున్న సంప్రదాయ కళలను - మతాధీనమైన, ప్రచారాత్మక కళలకు భిన్నంగా తలఎత్తి పరిఢవిల్లినది కాల్పనికవాదం.  కాల్పనికత అంటే కల్పితమనీ, అవాస్తమనీ అర్థంకాదు. గాఢమైన అనుభూతులు, ఊహాశబలత, ప్రకృతికి దగ్గరగా సంచరించటం అనేవి ముఖ్య లక్షణాలు ఒక వస్తువును, సంఘటనను, మామూలు కంటికి కనిపిస్తున్న రీతిలో కాక' దానికి ఏవో విలువలు ఆపాదించి, తీవ్రమయిన భావోద్వేగంతో కళాసృజన చేయటం వీరి లక్షణం. హేతుబద్ధత, క్రమపద్ధతి. ఆలోచనా పరిపక్వత అనేవి వీరిని అంతగా కట్టివేయలేదు. అయితే 19వ శతాబ్దపు ఆఖరి రోజుల నుండి 20వ శతాబ్దమంతా ఈ మూడు లక్షణాలు వాస్తవికత (రియలిజం)పేరిట పట్టం కట్టుకున్నాయి. పెట్టుబడిదారీ

ఉద్ధరణతో ఏర్పడిన జీవన సంక్లిష్టత, వారిమధ్య పోటీవల్ల వచ్చిన రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల విధ్వంసం, ఏర్పడిన సంక్షోభంలో సమాజ నిర్మాణం కోసం జరుగుతున్న మానవయత్నాల, ఆశల వికాసంగా వాస్తవికత, సోషలిస్టు వాస్తవికతగా మారింది. అదే సందర్భంలో నిరాశా జీవుల, సంశయాత్మకుల భావప్రకటనా రూపాలలో అధివాస్తవికత, సంక్లిష్టత అయోమయం కూడా రంగప్రవేశం చేశాయి. కలల విజయాలు విషాదంగా కూలిపోతున్న ధ్వనులు మాత్రమే వింటున్నవారు, మానవజాతి సాగిస్తున్న నిర్మాణ బృహత్ప్పయత్నాలను చూడలేనివారు, చరిత్ర గమనానికి ఒక క్రమ పథం వున్నదనే భావన కోల్పోయినవారు, భవిష్యత్తును కాక ప్రస్తుతాన్ని మాత్రమే ప్రధానంగా చూస్తున్నవారు. వాస్తవికతను చిన్నాభిన్నం చేస్తూ ఆధునికానంతర శకలీకరణాలతో సాగుతున్నారు. ఇన్ని పరిణామాల తర్వాత వెనక్కి తిరిగి చూస్తే.. ఇన్నింటిలో ఏ వాదమూ పూర్తిగా నశించి  పోలేదని, అంతో ఇంతో అన్నీ ఇప్పుడు కొనసాగుతూనే వున్నాయని అర్థమవుతుంది. అయితే దశాబ్దాల కాలం ఈ ధోరణులన్నీ ప్రక్కప్రక్కనే నిలచి నడుస్తుండడంతో ఒకదాని ప్రభావం మరొక దానిమీద అనివార్యంగా పడుతుంది. తత్ఫలితంగా ఇవన్నీ కలుపుకున్నా ఒక సామాన్య భావనా స్రవంతి మనిషి కేంద్రకంగా సుడులు తిరుగుతోంది. అందువల్లనే 2 శతాబ్దాల నాటి కవిత్వం కూడా మనిషిని రంజింపజేస్తుంది. మనిషిని సుషుప్తి నుంచి మేలుకొలిపే సాహిత్య చైతన్యం ఒక వొంక, మనోల్లాస ఉద్దీపకంగా మానవ సహజ రసానుభూతిని కల్గించే కవిత్వం మరోవంక మనిషికి అందుతున్నాయి. అనుభూతిలో చైతన్యం లేకపోయినా, చైతన్యంలో అనుభూతి కొరవడినా ఆ సాహిత్యం నిరర్ధకమే. అసలు కవిత్వమంటేనే, కళలంటేనే అనుభూతి సాంద్రత కదా! కారుణ్యాన్నుండి వీరత్వాన్ని ఉద్దీపించటం, అకర్మణ్యత్వం నుండి కార్యోన్ముఖతను సృజించటమే కళాకారుని లక్ష్యం. లక్షణం. ఈనాటి దృష్టితో నిన్నటిని మూల్యాంకనం చేయలేము. అలాగని నిన్నటి దృష్టికే నేటిని కట్టివేయలేము. చరిత్ర గమనంలో ఎన్నో పాదముద్రలు, ఎన్నో చెరిగిపోని సంతకాలు. అలాంటి ఒక మరణం లేని సాహిత్య సంతకం అలెగ్జాండర్‌ పుష్కిన్‌. సంప్రదాయ సాహితీసంద్రంలో నవ్యసంప్రదాయ తరంగాలు ఉరకలెత్తించినవాడు, కాల్పనిక కవితా వారధినధిరోహించి వాస్తవికతా తీరం చేరుకున్నవాడు పుష్కిన్‌. అందుకే అతను అమరం.

రష్యన్‌ కులీన వర్గానికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించాడు. తల్లి (నాద్యా) తరపు ముత్తాత మధ్య ఆఫ్రికా మూలాలు ఉన్నవాడు. నాద్యాతండ్రి 'పారిస్‌'లో విద్యాభ్యాసం చేసి రష్యా ప్రభుత్వంలో జనరల్‌ ఇన్‌ చీఫ్‌ ఇంజనీయరుగా పనిచేశాడు. అలా ఉన్నత కుటుంబం నుండి వచ్చిన పుష్కిన్‌ పై కొన్ని మిశ్రమ సంస్కృతుల ప్రభావంవుంది. మాస్కో, సెయింట్‌ బర్గ్‌ నగరాలలోని ప్రఖ్యాత విద్యాసంస్థలలో శిక్షణ పొందాడు. 15 సం||ల వయసులోనే తొలి కవిత ప్రచురించి సంచలనం కలిగించాడు. విద్య పూర్తికాగానే యువ

సాహిత్య కారుల సాంగత్యంలో తన ప్రతిభను ప్రదర్శించ సాగాడు. 1820లోనే రష్యన్‌-లుద్మిలా' అనే దీర్ఘ కవితను ప్రచురించాడు. ఆ కవితా శైలి, విషయమూ రెండూ వివాదాస్పద మయ్యాయి. క్రమంగా పుష్కిన్‌ సాహిత్యంలో రాడికల్స్‌ వాణీగా ఎదిగి పోసాగాడు. సాంఘిక సంస్కరణల కోసం

ఉదారభావాల వ్యాప్తి కోసం ఎలుగెత్తాడు. దాంతో మాస్కో వొదిలి పోవలసిందిగా ప్రభుత్వం అజ్ఞాపించింది. ఆయన గ్రీసుదేశంలో ఒటోమాన్‌ సామ్రాజ్యాన్ని కూల్చి స్వతంత్ర రాజ్యస్థాపనకు కృషి చేస్తున్న ఒక రహస్య సంస్థలో చేరిపోయాడు. రాచరికానికి వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న గ్రీకు యుద్ధంతో ఆయన ఎంతో స్ఫూర్తిని పొందాడు. కాకసస్‌, న్నిమియా ప్రాంతాలలో నివశించే వాడాయన. అప్పుడే కాల్పనిక ధోరణిలో కవితలు రాయడం మొదలయ్యింది. పేరు ప్రతిష్టలు పెరిగి పోతున్నాయి. అక్కడి నుంచి ఆయన 1823లో ఒడెస్సా ప్రాంతానికి వెళ్ళాడు. మరోసారి ప్రభువర్గంతో తలపడ్డాడు. తత్ఫలితంగా ప్రవాస (రహస్య) జీవితం గడప వలసి వచ్చింది. తన తల్లిగారి వూళ్ళల్లో(మిఖలోవ్‌స్కయో) తిరగసాగాడు. అప్పుడు అనేక ప్రేమగీతాలు, రాశాడు. ఆ తరువాత చాలా ప్రఖ్యాతి పొందిన దీర్ఘకావ్యం 'యుజిని ఒనిజన్‌'కి అక్కడే బీజావాపనం జరిగింది. ఆయన రాసిన ప్రేమగీతాలు ఎవరిని ఉద్దేశించి రాయబడుతున్నాయో అనే ఆసక్తికరమయిన చర్చలు బాగా జరిగేవి. మహారాణి ఎలెజీవత్‌ కోసమని కొందరు, బానిస యువతి వోల్గా కలిష్నికొవ్‌ కోసమని కొందరు, వివాహిత అయిన తన ప్రియురాలు అన్నా పెట్రోవ్నా కోసమని కొందరు వాదిస్తూ వుండేవారు. ఆయన మీద వున్న ఆంక్షలు ఎత్తి వేయించాలనీ, ఆయనను మాస్కో రప్పించాలనీ ఉన్నత స్థానాల్లో వున్న బంధువులు, రాచరికపు ప్రాపులో వున్న మిత్రులు ప్రయత్నిస్తూ వుండేవారు. ఈలోగా 1825 డిసెంబరు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఉద్యమకారుల దగ్గర ''స్వాతంత్య్రం కోసం పోరాడుతున్న మీ కోసం'' అంటూ పుష్కిన్‌ రాసిన కవిత్వ ఫారాలు దొరికాయంటూ ఆయనను మాస్కో పిలిపించారు. విచారించారు. కుటుంబ ప్రాపకం వల్ల జారు చక్రవర్తి నికొలాస్‌ 1 పుష్కిన్‌ను ఒక ప్రాచీన పత్రాల భాండాగారంలో ఉద్యోగిగా నియమించాడు. అయితే పుష్కిన్‌లోని ఉదారభావాలు, రాజకీయ ఉద్యమాల సాంగత్యం, రాచరికపు వ్యతిరేక ధోరణుల వల్ల నిత్యం పోలీసు నిఘా వుండేది. స్వేచ్ఛగా ఎక్కడికీ  ప్రయాణం చేయకూడదన్నారు. ఆయన రాతలు కూడా ఎన్నో కత్తిరింపులకు గురయ్యేవి. సాధారణంగా ప్రచురించడానికి అనుమతి దొరికేది కాదు. 1825లోనే 'బోలిస్‌ గుడ్‌నోవ్‌' అనే ప్రసిద్ధ డ్రామా రచన ఆరంభించాడు. ఐదు సంవత్సరాల తర్వాత మాత్రమే చాలా సెన్సారు అయిన రచన ప్రచురించాడు (2007లో కాని పూర్తి రచన ప్రదర్శించబడలేదు). ఇలా వున్నా 1829లో పుష్కిన్‌ రష్యా, టర్కీ యుద్ధంలో పాల్గొంటున్న తన మిత్రులను కలవటానికి వెళ్ళాడు. 1830లో విదేశీ యాత్రకోసం అనుమతి కోరితే ప్రభుత్వం త్రోసిపుచ్చింది.

1825లో పుష్కిన్‌ మొదటి సారిగా మాస్కోలో 'నటాలియా' అనే  సొగసరిని కలుసుకున్నాడు. ఆమెను వివాహమాడాలని ప్రతిపాదించాడు. అనేక తటపటాయింపులతో ఆ యువతి, రాజ్యం నుంచి, అధికార వర్గం నుంచి పుష్కిన్‌కు ఎటువంటి ప్రమాదమూ రాబోవటం లేదని నిర్థారించుకొన్న తర్వాత వివాహానికి అంగీకరించింది. ఈలోగా ప్లేగు విజృంభణ మొత్తానికి అవాంతరాలన్ని అధిగమించి పుష్కిన్‌ ఆమెను 1831లో వివాహంచేసుకున్నాడు. వీరికి ఆ తర్వాత 4గురు పిల్లలు కలిగారు. వివాహం తరువాత పుష్కిన్‌ దంపతులు

ఉన్నత వర్గాలలో రాజసభలో సభమర్యాదల ప్రకారం నడుచుకోవలసి వచ్చింది. నటాలియా ఏ ఆటంకం లేకుండా రాజాసభలో, ఆ మందిరాలలో జరిగే డాన్సు కార్యక్రమాలలో పాల్గొనటానికి వీలుగా పుష్కిన్‌కు ఒక చిన్న పాలకహోదా కల్పించారు. ఇది పుష్కిన్‌ చాలా అవమానంగా భావించేవాడు. రాజ వర్గీకులతో తిరగవలసి రావటంతో పుష్కిన్‌కు చాలా ఆర్థిక భారం మీదపడింది. అప్పులు తీర్చటానికి కూడా ఆయన పుంఖాను పుంఖాలుగా రాయవలసి వచ్చిందని అంటారు. ఆ భేషజాలు, మొహమాటపు మర్యాదలు, కుచ్చితపు పనులు, నటాలియా వాటికనుకూలంగా స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తిస్తుండటంతో కొన్ని అపప్రధలు పుకార్లుగా వ్యాపించాయి. ఆ ప్రతిష్టలను కాపాడుకునే పాకులాటలోనే పుష్కిన్‌ డి.ఆంథస్‌ అనే వ్యక్తితో ద్వంద యుద్ధానికి తలపడవలసి వచ్చింది. ఆ కాలపు పద్ధతులవల్ల తీవ్రంగా గాయాల పాలయిన పుష్కిన్‌ రెండురోజుల తర్వాత సెయింట్‌ పీటర్స్‌బర్గ్‌లోనే 3 ఫిబ్రవరి 1837న ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.

1820 నుంచి 1830 వరకు పుష్కిన్‌ చాల గొప్ప కవిత్వం రాశాడు. ఆ తరువాత వచనం, డ్రామాల వైపు దృష్టి సారించాడు. మాస్కోలోని జీవితంలోనే ఆఖరి ఏడు సంవత్సరాలలో ఆయన రచనలు అనేకం నృత్యరూపకాలుగా, సంగీత నాటకాలుగా వచ్చాయి. మాస్కో నగరం పైన సెయింట్‌ పీటర్స్‌ బర్గ్‌పై రాసిన దిబ్రాంజ్‌ హార్స్‌మాన్‌, నాలుగు ట్రాజడీల పేర ప్రసిద్ధమయిన వచన రచనలు, దిక్వీన్‌ ఆఫ్‌ స్పేడ్‌, దిషాట్‌ వంటి చిన్న కథలు ఎంతో పేరు తెచ్చాయి. 1936 నుంచి ఆయన 'సమకాలీనం' అనే సాహిత్య పత్రికను ప్రచురించాడు. మాస్కోలో పరిచయమయిన యువరచయితలను ఎంతో ప్రోత్సహించేవాడు. గొగోల్‌ వంటి రచయితలను అప్పుడే కలుసుకునేవాడు.

రష్యన్‌ జీవితపు సంక్లిష్టతను చిత్రించిన పుష్కిన్‌ రచనలు ఒక పట్టాన అనువాదానికి లొంగేవి కావు. అందుకే వొనిజిన్‌ వంటి నవలలు కూడా ఇంగ్లీష్‌ పాఠకులకు చాలా కాలం అందుబాటులోకి రాలేదు. ఒనిజన్‌, బోరిస్‌ గుడినోవ్‌, ఫీస్ట్‌ ఇన్‌ టైమ్‌ ఆఫ్‌ ప్లేగ్‌ (ప్లేగువల్ల ఆయన వివాహం వాయిదా పడింది) కెప్టెన్స్‌ డాటర్‌, రష్యన్‌ అండ్‌ ల్యుడిమిలా, దిడిజైర్‌ ఆఫ్‌ గ్లోరీ జీప్సీలు వంటి ఎన్నో రచనలు ఆయన ప్రతిభకు తార్కాణంగా నిలబడ్డాయి. ఎన్నో పాటలు, బ్యాలేలు. కళారంగాన్ని ఏలాయి. రొమాంటిసిజం నుండి రియలిజం వరకూ సాగిన కళాయాత్రగా ఆయన జీవితాన్ని అభివర్ణించవచ్చు.

స్లేవియాచర్చి బోధనల, కీర్తనల రూపం, యూరప్‌ (పారిస్‌) నుంచి వచ్చిన ఆధునిక ధోరణులు, వ్యక్తీరణలు, ప్రాంతీయ సొబగులున్న సామాన్యుల వ్యావహారిక భాషను కలిపి ఒక అందమైన రష్యన్‌ సాహిత్య భాషకు పుష్కిన్‌ ప్రాణ ప్రతిష్ట చేసినట్లుగా చెబుతారు. ఆయన వ్రాసిన నవల, భాష ప్రాతిపదిక మీదనే భవిష్యత్‌ రచయితలు ఇవాన్‌ తుర్గనేవ్‌, లియో టాల్‌స్టాయిలు తమ వచనాసౌధాలను నిర్మించారు. టాల్‌స్టాయి అన్నా కెరినినా నవలకు పుష్కిన్‌ రాసిన ఒక స్కెచ్‌ ఆధారమని, పుష్కిన్‌ కూతురు మరియా (1832లో జన్మించింది) జీవితమే అన్నా పాత్రకు భూమిక అని విశ్లేషకులు నిర్థారించారు. పుష్కిన్‌ శిష్యుడు గొగోల్‌ ఆయన రచనల మీద ప్రామాణికమైన సమీక్షలు చేశారు. కాల్పనిక కవిత సృష్టికర్త అయినప్పటికీ పుష్కిన్‌ను ప్రేమగీతాల, భావ గీతాల రొమాంటిక్‌ కవిగా చూడకూడదనీ. రియలిస్టిక్‌ రచయితగానే పరిగణించాలనీ తరువాతి సమీక్షకులు అన్నారు. పుష్కిన్‌ జన్మదినమైన జూన్‌ 6ను రష్యా భాషాదినోత్సవంగా ఐక్య రాజ్యసమితి ప్రకటించింది. ఈ సందర్భంగా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఉత్సవాలు జరుగుతాయి.

ఇంగ్లీషు కవితకు ప్రాచుర్యం తెచ్చిన కీట్సు, షెల్లీల వలెనే రష్యన్‌ కవితను విశ్వవ్యాప్తం చేసిన పుష్కిన్‌ ప్రతిభ చిరఃస్మరణీయం.

(జూన్‌6, 2018న మాస్కోలో వుండటంవల్ల పుష్కిన్‌ కవిత్వం తెలుగు అనువాదం ఆ గాలికి వినిపించగలిగాను. ఈ పరిచయ వ్యాసంలో వికీపీడియా, ఇంటర్నెట్‌ల నుండి సమాచారం విరివిగా వాడుకోబడింది.)