చరిత్ర పునరావృతమవుతోందా?

సి.వి.

కందుకూరి వీరేశలింగం, గురజాడ అప్పారావు, రఘుపతి వెంకటరత్నం, తాపీ ధర్మారావు, త్రిపురనేని రామస్వామి, యామినీ పూర్ణ తిలకమ్మ, డాక్టర్‌ ముత్తులక్ష్మిరెడ్డి, గుడిసేవ సుబ్బయ్య, యింకా ఎందరో అజ్ఞాత యువకిశోరాలు వజ్రసంకల్పంతో అహోరాత్రాలూ కృషిచేసి, తెలుగునేల నలుమూలలకీ నూత్న సాంస్క ృతిక పునర్వికాస మహోద్యమ సందేశాన్ని కొనిపోయారు. అంధమత విశ్వాసాలకి, అర్థం చెల్లిన ఆచార వ్యవహారాలకీ వ్యతిరేకంగా వీరు రాజీలేని పోరాటం సాగించారు. నాటి తెలుగు ప్రజల్ని తరతరాలుగా రాచపుళ్లవలె పట్టి పీడించిన సానివాడల్నీ - సాంఘిక దురాచారాల్నీ -  నిర్దాక్షిణ్యంగా వీరు పారదోలారు. అయితే, ఈ అనారోగ్యకర ఫలితాలు క్రమంగా ''నేడు అదృశ్యమవుతున్నాయేమోననే అనుమానం వేస్తోంది. భూమి గుండ్రంగా తిరుగుతున్నట్లు, చరిత్ర పునరావృత మవుతున్నదేమోననే భయం కల్గుతోంది! జాతీయోద్యమం పేరిట పొడిచేస్తాం - కరిచేస్తాం - అని బయలుదేరిన సనాతన కాంగ్రెస్‌ నాయకుల పుణ్యాన, బ్రహ్మసమాజం సామాజికరంగంలో తీసుకొచ్చిన చైతన్యమంతా గంగలో కలిసిపోయింది. ముప్పయేళ్ళ స్వరాజ్యకాలంలో పాలకవర్గాలు ప్రోత్సహించిన రివైవలిజం పుణ్యాన, ఈ సాంఘిక మార్పులన్నీ కాలగర్భంలో కలిసిపోయి మళ్లీ ఆదిశంకరుని ఇండియా నేడు అవతరించింది! అంచేత, మరల పడగవిప్పుతోన్న వేయి తలల హిందూ పునరుజ్జీవన వాదం నాగును ముక్కముక్కల కింద నరికివేయాలి. నూత్న మానవవిలువలతో నిండిన సాంస్క ృతిక పునర్వికాస మహోద్యమం కోసం యావన్మంది ప్రజలూ తిరిగి నడుములు బిగించి తీరాలి.

01.01.1984 (భారతీ జాతీయ పునరుజ్జీవనం - సి.వి. పుస్తకం నుండి )