దగాపడుతున్న గొంతులకు స్వరాన్నిచ్చిన 'వేకువ పిట్ట'

బెందాళం క్రిష్ణారావు - 9493043888

''ఈ దేశంలో శ్రమ విభజనే కాదు..శ్రామికుల విభజన కూడా ఉంది'' అని స్పష్టం చేశారు డాక్టర్‌ బి ఆర్‌ అంబేద్కర్‌. ఏడు దశాబ్దాల స్వాతంత్య్ర భారతంలో కూడా ఆర్ధిక స్వాతంత్య్రం పెట్టుబడిదారీ, కార్పొరేట్‌ వర్గాల చేతుల్లోకి వెళ్లిపోగా వారి చేతుల్లో కీలుబొమ్మలైన పాలకులు ఈ దేశంలో ప్రజలు సామాజికంగా కులాల కుతంత్రాల్లో అణిగిమణిగి ఉండాలని పరోక్షంగా మనుస్మృతిని తమ ఎజెండాగా మార్చుకుని పాలనసాగిస్తున్నారు. నిచ్చెన మెట్ల సామాజిక వ్యవస్థలో దళితులు చివరి మెట్టు మీదే ఉండగా, దళిత, ఆదివాసీ, ముస్లిం మహిళలు ఆ మెట్టుకూడా ఎక్కలేని నిస్సహాయ స్థితిలో ఇంకా నేల మీదే కునారిల్లుతున్నారన్నది ఈ దేశ ముఖచిత్రంలో ప్రస్ఫుటంగా కన్పిస్తున్న విషయం. ఇది ఎవరూ కాదనలేని వాస్తవం. పీడితుల చేతుల్లో ఇంకా పీడితులుగా, బ్రాహ్మణీయ పితృస్వామ్యం, అది కల్పిస్తున్న భ్రమలు, బానిస భావజాలం చేత కాంతిరేఖలే లేని కారుచీకట్లో దేవులాడుతూ స్త్రీ, పురుష సమానత్వం మాట అటుంచి సహజమైన మానవహక్కుల నిరాకరణకు కూడా గురౌతున్నారు. దేశంలో అధికంగా అత్యాచారాలకు, హత్యలకు, దౌర్జన్యాలకూ గురౌతున్నది దళిత, ఆదివాసీ, ముస్లిం బాలికలు, మహిళలే. ఎక్కడ ఏకారణంగా ఎలాంటి హింసాకాండ చెలరేగినా వీరినే మొదటి లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు జరుగుతున్నాయి. తెలుగు సాహిత్యంలో స్త్రీవాదం ఉద్యమంగా వచ్చినప్పుడు అందులో దళిత మహిళకు చోటేదీ ఆని నిలదీసి, నినదించిన గొంతుక డాక్టర్‌ చల్లపల్లి స్వరూపరాణిది. ఆమె తాజాగా తీసుకొచ్చిన కవితా సంపుటే ఈ 'వేకువ పిట్ట'.

దళిత స్త్రీవాద రచయిత్రుల్లో ముందువరుసలో నిలిచే స్వరూపరాణి 2005లోనే స్త్రీ వాదులు నిర్లక్ష్యం చేసిన దళిత మహిళల సమస్యలు, వారి అంతరంగ స్వరాలను విన్పిస్తూ 'మంకెనపువ్వు' అనే పేరుతో తన తొలి కవితాపంపుటిని వెలువరించారు. ఆ తర్వాత కొన్ని కథలు, ఎన్నో వ్యాసాలు రాశారు. వ్యాసాల్లో కొన్నింటిని ఎంపిక చేసి 2012లో 'అస్తిత్వగానం' శీర్షికతో సంపుటిగా అందించారు. గత పదేళ్లలో పాలకులు ప్రత్యేక ఆర్థికమండళ్లు, ఆపరేషన్‌గ్రీన్‌ హంట్‌ వంటి రకరకాలపేర్లతో దళితులను, ఆదివాసీలను నిరాశ్రయులుగా మార్చడం. వారు ఇలాంటి వాటిపై ప్రశ్నించి వ్యతిరేకించిన సందర్భాలలో దారుణంగా అణిచివేస్తుండడం హత్యలు, అత్యాచారాలు నిత్యకృత్యాలైన సందర్భాలు ఎన్నెన్నో. ఖైర్లాంజిలో దళిత కుటుంబంపై అత్యాచారం, హత్యలు, శ్రీకాకుళం జిల్లా లక్షింపేటలో దళితులపై హత్యాకాండ వంటి అమానుష పరిణామాలు జరిగాయి. గత నాలుగేళ్లుగా దేశవ్యాప్తంగా భావప్రకటనా స్వేచ్ఛపై కూడా దాడులు పెరిగాయి. మహిళలపై, బాలికలపై అత్యాచారాలు, హత్యలు, లైంగిక దౌర్జన్యాలు కూడా ఎక్కువైనాయి. మెజారిటీ మతత్వం దేశంలోని ప్రజాస్వామ్యాన్నే సవాలు చేసే స్థాయికి ఎదిగిపోయింది. రోహిత్‌ వేముల ఆత్మహత్యతో మతోన్మాదం, కులోన్మాదం జమిలిగా విద్యాలయాల్లో మర్రిమానులా పాతుకుపోయి వెర్రితలలు వేస్తోందని దేశమంతటా ఆలోచనలు రేకెత్తించింది.  ఈ పరిణామాలను విశ్లేషిస్తూ సామాజిక చింతన, సాహిత్య అభినివేశం, అధ్యాపకతత్వం గల స్వరూపరాణి ఆయా సందర్భాలకు అనుగుణంగా స్పందిస్తూ రాసిన కవితలు ఈ 'వేకువ పిట్ట'లో ఆడుగడుగునా పదునైన అక్షర శరాలై పాఠకుల గుండెల్లోకి దూసుకెళ్తాయి.       

ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్శిటీలో బుద్ధిస్ట్‌ స్టడీస్‌ విభాగానికి అధిపతిగా భాద్యతలు నిర్వర్తిస్తున్న స్వరూపరాణి గౌతమ బుద్ధుడు, జ్యోతిరావు పూలే, బాబాసాహెబ్‌ డాక్టర్‌ బి ఆర్‌ ఆంబేద్కర్‌లను కొన్ని దశాబ్దాల నుంచీ అధ్యయనం చేస్తున్నారు. తన మార్గం బహుజన మార్గమేనని స్పష్టంగా నిర్వచించుకున్నారు. ఆమె భావాలు డొంక తిరుగుడు లేకుండా, కపట మర్యాదలు నటించకుండా స్పష్టమైన దృక్కోణంలో చదువరుల ఆలోచనలను వెలిగించడంలో ముందుంటాయనడానికి ఈ కవితా సంపుటే నిదర్శనం. ఇందులో ముప్పయ్యారు కవితల్లో ఆమె వ్యక్తీకరించిన పదచిత్రాలు, అక్షరీకరించిన ఆవేదనలూ, అల్లుకున్న అక్షర సంవేదనలూ అపూర్వమైవే కావు అపురూపమైనవి కూడా...

ఈ సంపుటిలో తొలికవితే 'వేకువ పిట్ట'... ఇందులో...                    

''మాకు అమ్మంటే/ వెన్నెట్లో గోరుముద్ద కాదు/అమ్మంటే    /పట్టు పరికిణీలు పూలజడ కాదు/అమ్మంటే వరి నాటు నుంచి/చీర కొంగున కట్టుకొచ్చిన కొబ్బరి ముక్క! ''

అని చెప్పడంలోనే ఒక వినూత్న ప్రతీక గోచరిస్తుంది. అంతేకాదు.'' నా యేడుపు మొహంలో వెలుతురు నాటే వేకువ పిట్టవి'' అని అమ్మను అభివ్యక్తీకరించడంలో స్వరూపరాణి ప్రతిభ ఏమిటో చదివేవారికి వెంటనే స్పష్టమౌతుంది. మరో కవిత కశ్మీర్‌లో థువానందు చిన్నారి అసీఫాపై జరిగిన అత్యాచారం, దారుణహత్యపై ఆమె స్పందించి రాసినది. అందులో ''ఇప్పుడీ దేశంపేరు కథువా'' అని చెప్పడంలోనే దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న ఇలాంటి దారుణాల పూర్వాపరాలను ఎంతో ధైర్యంతో వివరించిన తీరు కన్పిస్తుంది.

'వొక యెత్నిక్‌ డ్రీమ్‌' కవితలో...                    

'' బహుళజాతి దుకాణంలో /కుండపోతగా డాలర్ల వర్షం/యిప్పుడు అడవంటే /వెదురు వనాలు వన్యమృగాలు/అందమైన పక్షులు కాదు /అడవంటే తూటాల మోత''

అంటూ వర్తమానంలో ఆదివాసీల జీవితాల్లో కల్లోలానికి కారణమెవరో? ఏమిటో? అతి సరళంగా వివరించారు. 'వధ్యశిల' కవితలో రోహిత్‌ వేముల ఆత్మహత్యా నేపథ్యాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూనే...                           

''యిక్కడ కలలు కనమంటారు /కానీ నిద్రపట్టనివ్వరు   /యిక్కడ బడులుంటాయి, గుడులుంటాయి/కానీ జ్ఞానార్జన నిషిద్ధం''

అంటూ విజ్ఞానంతో వికసించాల్సిన విద్యాలయాలు మతభావజాలంతో జ్ఞానార్జనని ఎలా నిషేధిస్తున్నాయో, అందుకు భిన్నంగా మార్గాన్నెంచుకున్న విద్యార్ధుల జీవితాలను ఎలా బలితీసుకుంటున్నాయో స్పష్టం చేశారు.      వర్షాన్ని ప్రకృతి రమణీయకతగా, మనోహర దృశ్యాలకు ప్రతీకలుగా మూసధోరణిలో కవిత్వాన్ని కక్కేసే ఎంతోమంది కవులకు భిన్నంగా స్వరూపరాణి 'వాన'ను తన జీవితానుభవాల్లోంచి అవలోకిస్తూ...

''ముసురు పట్టిందంటే/ పొయ్యి మీద పిల్లిని లేపటమెట్లా అని/ అమ్మ ఓ దిగులు మేఘమైపోయేది/ పనుల్లేని వానాకాలంలో/ అమ్మ పుట్టింటోళ్ళు యిచ్చిన  /యిత్తడి బిందెలు మాయమై /చల్లటి వాన రాత్రి /వేడి వేడి అన్నంలో యెండు చేపల పులుసుగానో /వేరుసెనగ పచ్చడిగానో మారేవి''

అని చెప్పడం అంతవరకూ వానకు ఎవరూ ఇవ్వని ఇవ్వలేని కొత్త నేపథ్యాన్ని అందించడమే. రోహింగ్యా ముస్లింలపై జరిగిన దారుణాలకు స్పందిస్తూ రాసిన 'తిరస్క ృతుడు' కవితలో  మానవీయ విలువలకు జరిగిన గాయాన్ని ఆమె కరుణామయంగా వివరించారు. 'యజ్ఞం' కవితలో మనువాదం ఇప్పటికీ ఎలా విజృంబిస్తోందో...మానవీయ విలువలైన 'మైత్రి, కరుణ, ప్రజ్ఞ' లను ఏ గుడిగోడల కింద సమాధి అయ్యాయో అని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. 'దేశభక్తి' అనే కవితలో 'గాంధీ కలలుగన్నాడని చెప్పే గ్రామస్వరాజ్యం' భావనలో ఉండే డొల్ల తనాన్ని, ఫ్యూడల్‌ స్వభావాన్ని ఎండగట్టారు.

'నీరు' గ్రామాల్లోని దళితులకు దూరమైన సందర్భంలో జరిగిన 'మహద్‌ పోరాటాన్ని' గుర్తు చేసుకుంటూనే ఇప్పుడు ప్రపంచ పెట్టుబడిదారుల చేతుల్లో బిస్లరీ బాటిల్లోకి వెళ్లిపోయిందని, పెప్సీ సీసాలో దూరిందని, మినరల్‌ వాటర్‌గా పేరుమార్చుకుని మల్టీనేషనల్‌ సరుకుగా మారిపోయిందని 'నీరు' కవితలో వివరించారు. పాఠశాలల్లో దళిత బాలబాలికలకు ఎదురయ్యే వివక్షని 'లోపలి మాట' కవితలో అర్థ్ధవంతంగా ఆవిష్కరించారు. 'ఖైర్లాంజి కాష్టం' కవితలో బాబాసాహెబ్‌కు నివేదిస్తూ రాసిన కవితావాక్యాలు ఎలాంటివారి మనసునైనా తడిచేస్తాయి..మచ్చుకు ఒకటి రెండు ఇలా....

''బాబా!/ వూరి ఆడోళ్ల చూపులు /వో పురుషాంగమై  /నన్ను పరాభవించాయి /కాపాడాల్సిన పోలీసులు /ఆనవాళ్లు చూపించమని /పుండుబడ్డ /దేహంపె ౖ/చొంగకారుస్తున్నారు/బాబా! పోలీసు లాఠీ /వో పురుషాంగమై /నన్ను కలవరపెడుతోంది /న్యాయం కోసం కోర్టు మెట్లెక్కితే  /అలగా ఆడదాన్ని ముట్టుకుని /సవర్ణుడు మైలపడతాడా? అని /జడ్జీగారి తీర్పు....''

బలమైన బహుజన సాహిత్య కోణంలో తిరుగులేని విధంగా పాఠకుల ముందు ఇలాంటి పంక్తులు ఎన్నో చైతన్యపూరితమైన ఆలోచనల్ని సంధిస్తున్నాయి. ఇంకా ఈ కవితా సంపుటిలో 'కులదురహంకార హత్యలపైన' కవితలున్నాయి. అంబేద్కర్‌ ఆలోచనా విధానాన్ని దళితులకు దూరం చేసేపనిలో ఉన్న క్రైస్తవ ఫాదరీలపై 'కపట క్రీస్తు' కవితలోనూ తన భావాలను కుండబద్దలుగొట్టినట్టు చెప్పారు. ఈ సంపుటిలోని మిగిలిన కవితలు కూడా దేనికవే ప్రత్యేకమైనవి.

ఏ రచయితగానీ, కవిగానీ తాను ఎంచుకున్న మార్గంలో ఎలాంటి సంశయాలు లేకుండా భావాలను ఎంతగా పదునెక్కిస్తే అవి అక్షరాల మెరుపులై వెలుగుతాయనడానికి ఈ కవితాసంపుటిలోని ప్రతి పదాన్నీ ఒక సాక్ష్యంగా చూపించొచ్చు.

చిక్కనైన పదాలతో బహుజన తాత్వికతని బలంగా అందించిన ఈ కవితా సంపుటి 'వేకువ పిట్ట' తన పేరుని సార్ధకం చేసుకుందని దీనిని చదివిన ఎవరైనా అంగీకరించక తప్పదు.