విలువైనది జీవితం

- మీనాక్షి శ్రీనివాస్‌  9492837332

ప్రియాతిప్రియమైన మధు లతలకు,

మీ పేర్లు చూడండి ఎంత బాగా కలసిపోయాయో .. అలాగే మీ మనసులూ కలసి పోవాలనే ఆశతో మీ పేర్లను యిలా ఒకటిగానే వ్రాస్తున్నా. నేను చెప్పేది కొంచెం శ్రద్ధగా, ఓపికగా చదవండి పిల్లలూ .. చదువులో, విజ్ఞానంలో చిన్నవాడినే అయినా వయసులో, అనుభవంలో పెద్దవాడినే, మీ మంచి కోరి మీకు చెప్పదగ్గవాడిననే చనువుతో నాలుగు మాటలు మనసుకు తోచినవి చెబుతున్నా ..

జీవితం స్వీట్‌ అండ్‌ షార్ట్‌  .. అవునుకదా , ఈ కొద్దిపాటి జీవితంలో కోపాలకూ, అసహనాలకూ, అపార్ధాలకూ .. విసుగులకూ ఎక్కువ విలువిస్తే మనం పొందేదేముంది చిరాకూ, దుఖం తప్ప. ఎదుటివాళ్ళు ఎలా ఉండాలని మనం ఆశిస్తామో, ఎలా ఉంటే మనం ఇష్టంతో దగ్గరవుతామో మనం కూడా ఇతరులకు అలాగే ఉండాలి కదా. ఎదుట వ్యక్తి ఏ పని చేస్తే మనం బాధపడి వాళ్ళకు దూరం అవుతామో ఆ పని మనం వేరే ఎవరికీ చెయ్యకూడదు కదా.

నా దష్టిలో ప్రేమా, గౌరవం, విలువ అనేవి మన ప్రవర్తన బట్టే వస్తాయి .. ఒకవేళ అవి రాకపోయినా మన ప్రవర్తన, ఆలోచన ప్రశాంతంగా .. ఉండాలి, అవి కేవలం మన కోసం. మనల్ని సరిగా అర్థం చేసుకోక మనల్ని బాధపెట్టి, వాళ్ళు బాధ పడితే అది వాళ్ళ తలనెప్పి. నిజమే మనని ఎవరైనా ఏదైనా అంటే బాధ కలగడం మానవ సహజం కానీ వాటినే వల్లె వేసుకుంటూ, బాధపడుతూ వాళ్ళు చేసిన తప్పులే మనమూ చేస్తే అర్థం ఏముంది.

తప్పులనేవీ, లోపాలనేవీ లేని మనిషే ఉండరు .. మన అనుకున్నప్పుడు వాటితో సహా వాళ్ళను ప్రేమించడమే మనం చెయ్యాల్సిన పని.

మొన్న నేను మాట్లాడినప్పుడు నాకు ఒక విషయం అర్థం అయ్యింది మీకు అందరూ కావాలి, అందరితో ప్రేమగా అభిమానంగా ఉండాలి. అది చాలా మంచి లక్షణం. దానికోసం జరిగినవన్నీ మరచిపోయి నాలుగు మెట్లు దిగి మనమే పలకరించినా తప్పులేదుగా.

ఇదంతా ఉపన్యాసం అనుకోకండి .. నా మనసులో భావాలు మీకు చెబుతున్నా ... పనికొస్తే ఆచరించండి. తప్పనిపించినా, బాధ కలిగినా మరచిపొండి .. సరేనా . మీ ఇప్పటి ప్రవర్తన రేపు మీ పిల్లల వ్యక్తిత్వాలమీద మీద పడుతుంది.. నాకు తెలిసి మీ పిల్లలకు కాస్త జ్ఞానం వచ్చినప్పటి నుండీ మీరిద్దరూ ఎడముఖం, పెడ ముఖంగానూ, ఎడ్డెం అంటే తెడ్డెం గానే ఉన్నారు, మీరిద్దరూ చీటికీ మాటికీ ప్రతి చిన్న విషయానికీ దెబ్బలాడుకుంటూ మీ ఇంటిని నరకం చేసుకుంటూ ఉంటే అది మీకు మాత్రమే కాదు మీ పిల్లలకూ మంచిది కాదు. వాళ్ళకు బలమైన, మంచి వ్యక్తిత్వం స్థానే గయ్యాళితనం, ఒకరకమైన మొండితనం అలవాటు అవుతాయి ఫలితం వాళ్ళూ పెద్దయ్యాకా జీవితానందాన్ని కోల్పోతారు. ప్రతి మనిషికీ జీవితంలో

 సర్దుబాటు తత్వం అవసరం, మన ఆత్మగౌరవం దెబ్బతిననంత వరకూ సర్దుకుపోవడం అనేది నాకు తెలిసి మంచి లక్షణమే కానీ అదేమీ కూడనిదో, అగౌరవమో కాదు. ఒకవేళ ఎదుటివాళ్ళు చెప్పేది తప్పయినా, మీకు నచ్చకపోయినా వాళ్ళకు అర్థం అయ్యేలా నచ్చచెప్పాలే కానీ గొడవపడకూడదు. గొడవపడడం వలన మనసులు దూరం అవుతాయే కానీ సమస్యలు పరిష్కారమవవు.

లతా నువ్వు ఇన్ని సంవత్సరాలుగా నీ మనసు ఎంత కష్టపెట్టుకుని బాధపడ్డావో నీ మాటల వలన అర్థం అయ్యింది, అలాగే నువ్వు మీ అత్తమామలతో కలివిడిగా ప్రేమగా

ఉండాలనుకోవడం వాళ్ళూ మీతో మీ పిల్లలతో అలా

ఉండాలనుకోవడం నిజంగా నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించింది.  మధు మాట తీరో లేకపోతే వాడు నీతో ప్రవర్తించిన తీరో నిన్ను బాధపెట్టి ఉంటాయి. కానీ వాడికి నీ మీద ఎంతో ఇష్టం, ప్రేమా, నువ్వు మంచిదానివనే నమ్మకం, గౌరవం ఉన్నాయి. ఉద్యోగ నిర్వహణలో విసుగో, నిన్నూ వాళ్ళ తల్లితండ్రినీ కలపలేకపోతున్నాననే నిరాశో , చక్కగా చెప్పే నేర్పు లేకో ఏవో ఏవో అలా జరిగిపోయాయి. ఇప్పుడవన్నీ ఇద్దరూ మరచిపోయి ఇకనుంచీ ఒకరినొకరు ఇంకా బాగా అర్థం చేసుకుంటూ .. ఒకరికి కోపం వస్తే ఇంకొకరు మౌనం వహిస్తే చాలా మటుకు సమస్యలుండవు.

మధు ..  నువ్వు కూడా సాధ్యమైనంత వరకూ టెన్షన్‌, అసహనం తగ్గించుకో మళ్ళీ మళ్ళీ చెబుతున్నా మీ ఇప్పటి ప్రవర్తన రేపు మీ పిల్లల వ్యక్తిత్వాలమీద రిఫ్లెక్ట్‌ అవుతుంది. జీవితం ఎంతో చిన్నది. ఎవరం ఈ భూమి మీద అలా ఉండిపోము. ఈ కాస్త సమయంలోనే ఈ కోపాలూ, అహాలూ, దుఃఖాలూ అవసరమా?.

మీ అమ్మా నాన్నలూ, అత్తామామలూ పెద్దవాళ్ళయి పోతున్నారు .. మీరు ఏమీలేనిదానికి, గోరంతలు కొండంతలు చేసికొని మీరు బాధపడుతూ ఉంటే వాళ్ళుమాత్రం ఏం సంతోషంగా ఆనందంగా ఉండగలరు .. మేమూ, మాతో బాటు మీరూ అంతా పెద్దవాళ్ళమైపోతున్నాం .. కాలం ఎవరికోసమూ ఆగదు. వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే మన జీవితాల్లో ఏ ఆనందమూ, అర్థమూ కనబడదు. ఇదంతా మిమ్మల్ని విసిగించడానికి చెప్పడంలేదు. అర్థం చేసుకుంటారని, ఆలోచిస్తారని చెబుతున్నా.

చివరిగా నాదో కోరిక .. లతా మీరు వయసులో చిన్నవాళ్ళు .. అలాగే  ఎంతోకొంత బయట ప్రపంచంతో అవగాహన, ఎన్నో రకాల మనస్థత్వాలతో కలసిమెలసి

ఉండవలసి రావడం అనే ఓ అనుభవం  చదువుల రీత్యా,

ఉద్యోగాల రీత్యా ఉంది .. మీ అత్తగారు పెద్దది, తన ఇల్లు, పిల్లలు అదే ఆవిడ ప్రపంచం .. తెలిసో తెలియకో ఆవిడ చేతలకో, మాటలకో నువ్వు బాధపడ్డావు కానీ ఆమెకు మీరంటే ప్రేమలేక కాదురా తల్లీ .. కొంతమంది మాట తీరు మెత్తగా ఉంటే కొంతమంది మాట తీరు మరోలా ఉండి మనకు నచ్చక పోవచ్చు. మళ్ళీ నువ్వు మరి అందరితో అలా ఉండరుగా అంటూ వాదనకు దిగడమో, గతాన్ని తవ్వుకోవడమో చెయ్యకు .. నీవలన, నీ మాట తీరు వలన నీలాగే ఆవిడా మనసు కష్టపెట్టుకుందిగా మరి .. కనుక ఎవరిది తప్పు, ఎవరిది ఒప్పు అని ఆలోచించే కంటే .. ఇద్దరి తప్పూ ఉంది, జరిగిందేదో జరిగిపోయింది, నిండుమనసుతో మరచిపోదాం ఒకళ్ళకొకళ్ళు దగ్గరవుదాం అని ఆలోచించడం తెలివైన వాళ్ళు చేసే, చెయ్యాల్సిన పని. అర్థం అయిందనే అనుకుంటున్నాను. మనకు మన అమ్మా నాన్నల మీద కూడా అప్పుడప్పుడు కోపం వస్తుంది, వాళ్ళ మాటలు విసుగనిపిస్తాయి అంత మాత్రాన వాళ్ళతో మన బంధం తెంచుకోము కదా, ఇదీ అంతే అత్తనూ అమ్మనుకో గలిగితే ఇది చాలా సులభం.

ఈ వయసులో మిమ్మల్నీ, మీ పిల్లల్నీ దూరం చేసుకోవడం వాళ్ళకీ నరకమే, తాతా నానమ్మల ప్రేమ నీ పిల్లలకూ, పెద్దవాళ్ళ ఆదరణ అభిమానం మీకూ దూరం కావడం కూడా బాధాకరమే. నలుగురూ నాలుగు రకాలుగా వెర్రెక్కిస్తారు, చెప్పుడు మాటలు చెప్పే వాళ్ళది కాదు తప్పు వినేవాళ్ళదే. సరే ఇప్పటికే సుదీర్ఘ సుత్తితో మిమ్మల్ని విసిగించాను.

చివరిగా మీ మంచికోరే మీ ఆత్మీయుడిగా ఒక్క మాట .. మీ ఇద్దరూ మాట్లాడుకుని , మనస్పూర్తిగా ఇష్టం అయితే, ఒరే నానీ, లతను ఆలోచించుకోనీ, బలవంత పెట్టద్దు. కానీ ఎటువంటి పరిస్తితుల్లోనూ అప్పుడలాగా, ఇప్పుడిలాగా అంటూ గతాన్ని తవ్వుకోవద్దు, అలా చెయ్యగలిగితే .. ఉగాది నాడు మీ అమ్మానాన్నలతో ఫోన్‌ చేసి ఇద్దరూ మాట్లాడండి..అస్సలు బలవంత పెట్టద్దు, ఈ విషయమై మీ ఇద్దరూ తగవులాడుకోవద్దు సరేనా. ఇది  నాకూ, మీ అమ్మా నాన్నలకూ మీరిచ్చే అతి విలువైన ఉగాది బహుమతి.. మీకూ, పిల్లలకూ ఉగాది

శుభాకాంక్షలూ, శుభాశ్శీసులతో.

ఏదైనా పరిథి దాటి మాట్లాడితే మన్నించి మరచిపోండి. సదా మీ మంచి కోరుకునే మీ .. . మామయ్య.

అప్పటికి ఆ ఉత్తరం చదువుకోవడం  ఎన్నో సారో, లేదు .. ఏదీ పరిధి దాటి రాయలేదు .. అయినా వాళ్ళ మంచి కోరుకునే ఓ వ్యక్తిగా యిలా రాయడం తప్పేం కాదు. మధు లతా ప్రేమించి ఒకరినొకరు ఎంతో యిష్టపడి పెళ్ళాడేరు. యిరువైపులా ఏ అభ్యంతరాలూ లేకపోవడంతో చక్కగా ఆకాశమంత పందిరీ, భూదేవంత పీటా అన్నట్లు చాలా గొప్పగా చేసారు. మరి సమస్య ఎక్కడ అనేది పూర్తిగా తెలియక పోయినా పెళ్ళయినప్పడి నుండీ ఒకటే కీచులాటలు. నువ్వెంత అంటే నువ్వెంత అంటూ వీధిన పడడం. పెళ్ళయి పదేళ్ళు అయినా వాళ్ళిదరిలో సయోధ్య కుదరకపోవడం ముఖ్యంగా అత్తా కోడళ్ళ మధ్య సయోధ్య తేలేక ఆ తండ్రీ కొడుకులు నలిగి పోవడం .. వాళ్ళనే కాదు నాకు తెలిసిన ఎన్నో కుటుంబాలు ఆ సంక్షోభం తో విలవిలలాడడం తెలిసిన వానిగా నాకు ఈ లేఖ రాయడం తప్పని సరి అనిపించింది.  ' వడ్ల గింజలో బియ్యపు గింజ ' అంటారే అట్లాటిదే ఈ అత్తా కోడళ్ళ సంవాదం. నా మాటే నెగ్గాలన్న అహం, నే చెప్పిందే కరెక్ట్‌ అన్న అహం, ఎదుటివారు ఏం చెప్పాలనుకుంటున్నారో  విననివ్వని అహం  .. అహం .. అహం రెండక్షరాల ఈ పదం ఒక్క భార్యా భర్తలూ, అత్తా కోడళ్ళూ ఏమిటి ఏ బంధాన్నయినా, ఏ బాంధవ్యాన్ని అయినా చిచ్చుపెట్టి రెచ్చగొట్టి విడదీసే ఆయుధం.                                  ్జ్జ్జ

సుబ్బా రావు నా బాల్య మిత్రుడు. ఎప్పుడూ నవ్వుతూ, నవ్విస్తూ ఉండే వాడు సడన్‌ గా మందకొండిగా, మూగగా ఏదో వేదన అనుభవిస్తున్నట్లు ఉండడం చూసి ఆఫీస్‌ పని మీద వాడి ఊరు వచ్చినట్లు .. వాడి యింట్లో చొరబడి వాడి వేదనకు కనుగొన్న కారణం చూడబోతే యిది. యిలా అన్నానని యిదేదో ఆషామాషీ వ్యవహారం అనుకునేరు.

' యింటిలోని పోరు యింతింత కాదయా విశ్వదాభిరామ వినురవేమా ' అని ఏనాడో చెప్పాడు మహానుభావుడు వేమన. ఆ ఏముందీ ప్రతి యింట్లో ఉండే గోలేగా అనుకుంటాం గానీ అది చెదలాంటిది మనశ్శాంతిని  తినేస్తుంది, ఎంత మందుకొట్టించినా అది ఏదో మూల దాక్కునే ఉంటుంది .. యిదీ అలాంటిదే .. అందుకే దీనిని ప్రేమా, అనుబంధం లాంటివాటితో ప్రతి దినం పటిష్ట పరుస్తూ అహం అనే చెద పట్టకుండా చూసుకోవాలి.

సుబ్బారావుకు ఓ కూతురూ, ఓ కొడుకూ .. నా అల్లుడు బంగారు తండ్రి, నా కూతురు మాట జవదాటడు, సంపాదన తెచ్చి ఒళ్ళో పోస్తాడు అన్న నోటితోనే నా కొడుకు వాజమ్మ, ఆడారచ్చన్నలా పెళ్ళాం కొంగు పట్టుకు తిరుగుతాడు .. లక్షల ఖర్చుతో యింత చదువు చదివి యింతవాడయి సంపాదనంతా పెళ్ళాం దోసిట్లో పోస్తాడు .. యిక్కడ విషయం ఒకటే కానీ కొడుకు .. కూతురు యిద్దరి దగ్గరా వేరువేరుగా మారిపోతుంది .. యిప్పుడు నాగరికత యింకా పెరిగిపోయి అత్తమామలూ, ఆడపడుచులూ ' డస్టబిన్‌ ' గా రూపాంతరం చెందిపోతున్నారు .. ఇక్కడ అత్తవారింట్లో ఆ పాత్రలే .. మన అన్నదమ్ముల దగ్గరికొచ్చేటప్పటికి మనకూ అదే వర్తిస్తుందన్న కనీస యింగిత జ్ఞానం కొరవడడం ఆశ్చర్యకరం. కనీస వ్యక్తిత్వం నేర్పని తల్లితండ్రుల తప్పా? విలువలు నేర్పని చదువుల తప్పా?

ఎప్పుడో కోడరికం అనుభవించాం కదాని అదే మన కోడళ్ళపై చూపాలనుకోవడం ఎంత మూర్ఖత్వమో, అలాగే ఎప్పుడో అణగదొక్కబడ్డాము కదా యిప్పుడంతకంతా బదులు తీర్చేసుకుందాము అని తిరగబడడమూ అంతే అవివేకం. స్త్రీ .. పురుషులిద్దరూ ప్రక తిలో  భాగాలే , రాత్రీ, పగలూ, వెలుగు .. చీకటీ ఎలా ఒకదాని వెంట మరొకటి విడదీయలేనివిగా ఉంటాయో .. స్త్రీ పురుషులు కూడా అంతే .. స ష్టిలో అవి అవిభాజ్యం  అన్న నిజం తెలుసుకుని అవగాహనతో ఆలూమగలు మసిలితే ఏ సమస్యలూ ఉండవు.' చేతిలో ఉత్తరంతో కూర్చున్న నా ఆలోచనలు అలా సాగిపోతూనే ఉన్నాయి, నా శ్రీమతి పిలుపుతో  చెదిరే వరకూ.

'' ఏమిటీ అంత సుదీర్ఘంగా ఆలోచిస్తున్నారూ? మొన్న మీ స్నేహితులింటినుంచి వచ్చినప్పటి నుండీ చూస్తున్నా .. ఏదైనా సమస్యా? సరే అన్నం తిని తీరుబడిగా ఆలోచిద్దురుగాని కానీ రండి భోజనం చల్లారిపోతోంది.'' లోపలినుంచి తొంగిచూస్తూ పిలిచింది.

లేచి కాళ్ళూ చేతులూ కడుక్కుని లుంగీ తగిలించుకుని భోజనానికి కూర్చున్నా .. ఆలోచనలతో అస్థవ్యస్థంగా ఉన్న మనసుకి ఆకలి తెలియలేదేమో అన్నం కెలుకుతూ కూర్చున్నా.

'' శారదా మన పెళ్ళయి యిన్నేళ్ళయినా నీ ముఖంలో అదే శాంతి, అదే చిరునవ్వు .. ఎప్పుడూ ఏ విషయంలోనూ నీకు అశాంతిగా కానీ, దుఃఖంగా కానీ లేకపోతే నా వలన కానీ, నా వాళ్ళ వలన గానీ ఏ విధమైన చికాకూ కలగలేదా? '' సూటిగా తన ముఖంలోకి చూసే ధైర్యం లేక తలదించుకుని అన్నంలో వేలితో రాస్తూ అడిగాను.

క్షణకాలం నిశ్శబ్దం .. '' ఎందుకుండవు? యిల్లన్నాకా సవాలక్ష సమస్యలుంటాయి .. అయితే ప్రతిచిన్న సమస్యనీ ప్రాణాంతకమైనదన్నంత పెద్దది చేసుకు భూతద్దంలో చూడకూడదు. మీరు నా వాళ్ళు అన్నారు చూడండి .. అది తప్పు యిన్నేళ్ళ తరువాత, యిన్నాళ్ళ మన సాహచర్యంలో మీరు నన్ను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదన్న మాట. పెళ్లయిన మరుక్షణం నుండే నేను, నాది అన్న మాట మరచి ' మన ' అన్నదే గుర్తుపెట్టుకున్నాను, అదే ఆచరణలో చూపాను .. అందుకే ఏ సమస్య వచ్చినా అది నాకుగా నేనే పరిష్కరించుకున్నానే గానీ కనీసం మీదాకా కూడా రానివ్వలేదు. యిప్పుడు చాలా యిళ్ళలో నిప్పులేకుండా పొగ రావడానికి ప్రధాన కారణం కూడా అదే .. ' నేను, నాది ' అనేది చాలా శక్తివంతమైన మిసైల్‌ .. అది మహా విస్ఫోటనం .. విధ్వంసకరం.'' వడ్డన ముగించి తనూ, తేలికైన మనసుతో నేనూ లేచాం.

నేనో చిన్న ఉద్యోగస్తుడిని, ఆస్థిపాస్థులేం లేవు .. నా రెక్కల కష్టంతో నా తల్లితండ్రులనూ, తమ్ముళ్ళనీ, చెల్లినీ .. వాళ్ళ రోగాలూ, రొష్టులూ, చదువులూ, పెళ్ళిళ్ళూ .. నా కొక్కతే కూతురు, అది పెద్దయ్యేసరికి ఒక్కక్క బాధ్యతా తీర్చుకుంటూ దానికి మరీ పెద్ద చదువులేం చెప్పించలేక, ఏదో డిగ్రీ అయిందనిపించి, మంచి సంబంధమే చూసి పెళ్ళి చేసేసా .. దానికి నా తమ్ముళ్ళ సహకారం కూడా ఉందనుకోండి. అయినా ఏ రోజూ యిల్లు పెళ్ళివారిల్లులా కలకలలాడడమే కానీ చిన్నపాటి కీచులాట కానీ, అశాంతి కానీ ఎరగము. యిప్పటికీ ప్రతి సంక్రాంతికీ నా చెల్లెలూ కుటుంబం, తమ్ముళ్ళూ కుటుంబాలూ .. మా అమ్మాయీ అల్లుడూ అందరితో మా యిల్లు శోభాయమానంగా వెలిగిపోతోందీ అంటే దానికి కారణం నూటికి నూరుపాళ్ళూ మా ఆవిడ శారదే. మా పెళ్ళయిన కొత్తలో కొందరు బంధువులే యిటు మా అమ్మకీ, అటు మా ఆవిడకూ మధ్య మంట రగిలించాలని చూసినా .. అటు అమ్మా ' అదీ నా పిల్లలాంటిదే ..తెలియక ఏదైనా తప్పు చేస్తే నే సరిపెట్టుకుని, దానికి సర్దిచెబుతాను .. దయచేసి పనిగట్టుకుని యింకెప్పుడూ యిలాంటి మాటలు చెప్పడానికైతే మా గుమ్మం తొక్కద్దు ..' అంటూ నిష్కర్షగా చెప్పడం నేనెరుగుదును. చెప్పుడు మాటలతో చెదపట్టబోయిన శారద మనసు అమ్మ మాటలు చెవిన బడడంతో ప్రేమ పరీమళాలు చిందే సౌగంధికా పుష్పమే అయిపోయింది. ఆ తరువాత మా యింట్లో ఎప్పుడూ ఒకరికోసం ఒకరం అన్నట్లుగానే బ్రతికామంతా. కాలంతోబాటు అమ్మా , నాన్న ఒకరివెంట ఒకరు వెళ్ళిపోయినా వారు మాకందించిన ప్రేమానురాగాలు, అభిమానాలూ తరగని పెన్నిధి అయ్యాయి. అవును ఏ కుటుంబంలో అయినా తరతరాలకూ అందాల్సిన అసలైన సంపదలవే కదా.

గతించిన కాలపు తియ్యని ఆలోచనలతో ఎప్పుడు తెల్లవారుతుందా, ఎప్పుడా ఉత్తరాన్ని కొరియర్‌ చెయ్యాలా అన్న ఆతురతతో తెల్లవార్లూ జాగారమే. నేను నమ్మిన నిజాలతో  వ్రాసిన ఆ ఉత్తరంలో ప్రతిపదానికీ ప్రత్యక్ష సాక్షి నా శారదే.