కొత్త నీరొచ్చింది...

అంపశయ్య నవీన్‌
9989291299


''పెద్దనోట్ల రద్దు ప్రభావం ఎలా ఉంటుందంటారు?'' నల్లగొండ నుండి సూర్యాపేటకు వెళ్తున్న నన్ను బస్సులో నా పక్క సీట్లోనే కూర్చున్న ఓ ప్రయాణీకుడు అడిగాడు.
    నేనతనివేపు తిరిగి అతణ్ణి పరిశీలనగా చూశాను.
    నాలాగే అతడూ మధ్య వయస్కుడు. తెల్లటి ధోవతి, తెల్లటి చొక్కాతో చాలా ఆకర్షణీయంగానే కనిపించాడు. ఛామనఛాయ, చురుకైన కళ్ళు, అక్కడక్కడ నెరుస్తున్న వెండ్రుకలు... నడిమి పాపట తీసి పైకి దువ్వుకున్నాడు. బహుశా వ్యవసాయదారుడు అయ్యుంటాడు అనుకున్నాను.
''పెద్దనోట్లను రద్దు చేస్తున్నానని మన ప్రధానమంత్రి ప్రకటించినప్పుడు దేశ ప్రజలంతా గొప్ప దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యారు. దేశంలో విపరీతంగా పేరుకుపోయిన నల్లధనాన్ని వెలికితీయటం కోసం ఈ చర్య తీసుకున్నామని, దీనివల్ల అన్నీ సత్ఫలితాలే ఉంటాయని మన ప్రధాని చెప్పారు. నిజమే... దేశంలో హద్దూ అదుపూ లేకుండా పెరిగిపోతున్న నల్లధనాన్ని వెలికితీయటానికి ఈ చర్య తోడ్పడుతుందనటంలో సందేహం లేదు. కానీ...'' నామాట పూర్తి కాకుండానే అతడు ''అసలీ నల్లధనం అంటే యేమిటండి?'' అని అడిగాడతడు.
''ప్రభుత్వ దృష్టికి రాకుండా... ముఖ్యంగా ఆదాయపు పన్ను వసూలు చేసే అధికారుల దృష్టికి రాకుండా చెలామణి అయ్యే డబ్బును నల్లధనం అంటారు. ఉదాహరణకు మీరో వ్యాపారం చేస్తూ లక్షలు సంపాదిస్తున్నా రనుకొండి, మీ సంపాదన 20 లక్షలనుకొండి, కానీ మీరు మీ ఆదాయం 5 లక్షలని చూపించి, ఆ ఐదులక్షలకే ఆదాయపు పన్ను కడ్తారనుకొండి, మిగతా 15 లక్షల్ని ప్రభుత్వం దృష్టికి రాకుండా దాచేసుకుంటారనుకొండి, అప్పుడా 15 లక్షలు నల్లధనం అవుతుంది. ఒక్క ప్రభుత్వోద్యోగుల ఆదాయం తప్ప వ్యాపారస్తులు, డాక్టర్లు, సినిమావాళ్ళు- వీళ్ళ ఆదాయాలు ఎంతో వాళ్ళకు తప్ప వేరేవాళ్ళకు తెలీదు. ఈ వర్గాల వాళ్ళ దగ్గరే నల్లధనం పెద్ద మొత్తంలో ఉంటుంది''
''మరి ఈ నోట్ల రద్దు వల్ల ఈ నల్లధనం ఎలా బయటకు వస్తుందంటారు'' అడిగాడాయన.


    ''మీరా 15 లక్షల్ని 500 రూపాయల నోట్ల రూపంలోనో, వెయ్యి రూపాయల నోట్ల రూపంలోనో దాచేసుకుంటారు కదా! ఇప్పుడవి చెల్లవు కదా! వాటిని మీరు బ్యాంకులకు తీసికెళ్ళి ఇప్పుడు జారీ అవుతున్న కొత్త నోట్లలోకి మార్చుకుంటారు కదా! అప్పుడు ప్రభుత్వానికి మీ దగ్గర ఎంత నల్లధనం ఉందో తెలిసిపోతుంది కదా... అప్పుడు మీ దగ్గరున్న ఆ నల్లధనం మీద పన్ను వేసి వసూలు చేస్తారు''
''అయితే నాదో డౌట్‌... నేనా పదిహేను లక్షల్ని నగదు రూపంలోనే దాచుకుంటానన్న గ్యారంటీ యేమిటి? బంగారం రూపంలోనో, మరే రూపంలోనో దాచుకోవచ్చు కదా...''
''అవును... ఎంత బంగారం రూపంలో దాచుకున్నా యే సమయం ఎలా వస్తుందోనని చాలామంది నగదు రూపంలోనే ఎక్కువగా దాచుకునే అవకాశం ఉంది. పెద్దనోట్లను రద్దు చేస్తున్నారన్న విషయం అకస్మాత్తుగా, ఎవరికీ ముందస్తుగా తెలియకుండా జరుగుతుంది కాబట్టి పూర్తిగా కాకపోయినా చాలావరకు నల్లధనాన్ని బయటకు తీసే అవకాశం కల్గుతుందనే అనుకుంటున్నాను...''
''ఈ పెద్దనోట్ల రద్దు వల్ల వేలవేల కోట్ల ఆస్తులున్న బడా వ్యాపారుల దగ్గరి మీరన్న నల్లధనం నిజంగా బయట పడ్తుందంటారా? అలా బయటపడ్తున్న వార్తలేవీ రావడం లేదుకదా! పెద్దనోట్లను రద్దు చెయ్యబోతున్నారన్న వార్త నెలరోజులకు ముందే దేశంలోని చాలామంది బడాబాబులకు తెలిసిపోయిందని, వాళ్ళు ముందే జాగ్రత్త పడి వాళ్ళ దగ్గరున్న నల్లధనాన్ని తెల్లధనంగా మార్చుకున్నారని చాలామంది చెప్పుకుంటోంటే విన్నాను...''
పైకి అమాయకంగా, యేమీ తెలియనట్టు కనిపించాడే గానీ ఇతనికి చాలా విషయాలు తెలిసినట్టుందే... అనుకున్నాను.
''అలాంటి వార్తలు నేనూ విన్నాను. కానీ అవి నిజమో కాదో నేను చెప్పలేను...'' అన్నాను.
''కోటీశ్వరులకు తప్ప సామాన్యులకెవరికీ ఈ చర్య వల్ల ఎలాంటి ఇబ్బందులు కల్గవని ప్రధానమంత్రి గారు పదేపదే చెప్తున్నది నిజమేనంటారా?'' అడిగాడతడు.
''సామాన్యులకు, పేదవాళ్ళకు... దినసరి కూలీలకు కూడా ఇబ్బందులుండొచ్చునని రోజూ బ్యాంకుల ముందున్న క్యూలను చూస్తే తెలిసిపోతూనే ఉంది. మన దేశంలో నూటికి 90
పాళ్ళు ఆర్ధిక వ్యవహారాలన్నీ నగదు రూపంలోనే జరుగుతాయి. అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో లాగా చెక్కుల రూపంలోనో, క్రెడిట్‌ లేక డెబిట్‌ కార్డుల రూపంలోనో, ఆన్‌లైన్‌ చెల్లింపుల రూపంలోనో జరగవు. దేనికైనా నగదే కావాలి కదా... పాతనోట్లను కొత్త నోట్లుగా మార్చుకోవటానికి సామాన్య ప్రజలు వాళ్ళ బ్యాంకుల ముందు పెద్దపెద్ద క్యూల ముందు నిల్చోవలసి వస్తున్నది... బ్యాంకుల్లో ఈ చెల్లింపులు చాలా ఆలస్యంగా జరుగుతున్నాయి. తగినన్ని కొత్త నోట్ల ముద్రణ కూడా జరగకపోవడం వల్ల కొద్దిసేపట్లో క్యాష్‌ అయిపోయిందని బ్యాంకు అధికారులు చెబుతున్నారు. ఏటియంలలో కూడా తగినంత క్యాష్‌ ఉండటం లేదు...''
మేమిద్దరం ఇలా మాట్లాడుకుంటుండగానే ఒక గ్రామంలోని బస్‌స్టాప్‌ దగ్గర బస్సు అగింది. ఐదారుగురు ప్రయాణీకులు- వారిలో ముగ్గురు పురుషులు... ఇద్దరు స్త్రీలు - బస్సెక్కారు. కండక్టర్‌ వాళ్ళ దగ్గర డబ్బులు తీసుకొని టికెట్టు ఇవ్వడం మొదలెట్టాడు. బస్సెక్కిన ఇద్దరు స్త్రీలలో ఒకామె కొత్తగా ముద్రించబడిన రెండువేల రూపాయల నోటును కండక్టర్‌ చేతికిచ్చి ''నకిరేకల్లుకు టికెట్‌ ఇవ్వు'' అంది.
ఆ రెండు వేల రూపాయల నోటును తిరిగి ఆమె చేతికే ఇస్తూ ''చిల్లర లేదు. చిల్లరిచ్చి టికెట్‌ తీస్కో'' అన్నాడు కోపంగా కండక్టర్‌.
''నా దగ్గర ఈ రెండువేల నోటు తప్ప వేరే ఒక్క పైసాకూడా లేదు'' అందామె తిరిగి ఆ నోటును కండక్టర్‌ చేతికివ్వబోతూ.
''అయితే బస్సు దిగు'' అరచినట్టుగా అన్నాడు కండక్టర్‌.
''బస్సెందుకు దిగుత... నేనేమన్న నీకు చెల్లని నోటిచ్చిన్నా? కొత్తనోటు... గిప్పుడే మా ఆయన మార్కెట్ల పెసల్లమ్మితే గీ నోటిచ్చిండ్రు... మా పిల్లాడ్ని నకిరేకల్లులో ఓ ప్రైవేట్‌ స్కూళ్ళో చేర్పించినం... హాస్టల్ల ఉంచి చదివిస్తున్నం... వాడికివ్వాళ్ళ లేచినప్పట్నించి వాంతులు, విరేచనాలు పెడ్తున్నాయని హాస్టలోళ్ళు మా ఆయనకు ఫోన్‌ చేసి చెప్పిండ్రు. వాన్ని చూసేటందుకు పోతాన్న... మా ఆయన నాకీ ఎర్రనోటే చేతులపెట్టి ''జల్దీపో... అగో... బస్సుకూడా వస్తున్న''దని గీ బస్సును చూపెట్టిండు. నేను ఆదరాబాదరా గీ బస్సు పోతే మళ్ళో బస్సు ఎప్పుడొస్తుందో అని ఉరుక్కుంటొచ్చిన...'' అందామె.
''బాగానే వచ్చినవుగని నీకు టికెట్‌ ఇచ్చేటందుకు నా దగ్గర చిల్లర లేదు. మర్యాదగ చెప్తున్న... ఈ బస్సు దిగి వేరే బస్సుల రాపో...'' అన్నాడు కండక్టర్‌.
''వేరే బస్సులో కూడా నీలెక్క చిల్లర లేదంటడు. గప్పుడు నేనేం చెయ్యాలె...'' అందామె.
''యేం చెయ్యాల్నో నన్నడిగితే నేనేం చెయ్యాలే... గంగల గలువు. మర్యాదగా బస్సు దిగుతవా? లేక మెడలు పట్టి గెంటెయ్యమంటవా?'' అన్నాడు కండక్టర్‌ పరమ చిరాగ్గా.
''మెడలు బట్టి గెంటేస్తవా? యేది గెంటెయ్యి చూస్త... నా వంటి మీద చెయ్యేస్తివో... జైలుకు బోతవు బిడ్డా...!'' అందామె కోపోద్రిక్తురాలైపోయి.
ఆమె ఆ మాట అనడంతో అందరం ఆమె కేసి చూశాం... ఆమెకు ముప్పయ్యేళ్ళుంటాయనిపించింది. ఆమె వేసుకున్న డ్రెస్‌ చూస్తే ఓ దిగువ మధ్యతరగతికి చెందిన మర్యాదస్తుల కుటుంబానికి చెందిన స్త్రీలాగే కనిపించింది. కాస్త అందంగా కూడా కనిపించిందామె.
''జైల్ల పెట్టిస్తవా? ఎన్ని గుండెలే నీకు... జైల్ల నీకెవడన్న ఉన్నడాయేంది? వానితోటి జెప్పి జైల్లబెట్టిస్త ననుకుంటున్నవా? నిన్నే ఇప్పుడు పోలీసు స్టేషన్‌కు తీసుకపోయి లాకప్‌ల పెట్టిస్త... యేమనుకుంటున్నవో... ఎర్రగా, బుర్రగా ఉన్నానని నేనేం చేసినా అడిగెటోడుండడని అనుకుంటున్నవా? డ్రైవర్‌సాబ్‌! బండిని ఇక్కడికి దగ్గర్లో ఉన్న యేదన్న పోలీసు స్టేషన్‌కు తీసుకెళ్ళు'' అంటూ కండక్టర్‌ డ్రైవర్‌కు చెప్పాడు.
పోలీసు స్టేషన్‌ అన్నమాట వినగానే బస్సులోని ప్రయాణీకులందరూ హాహాకారాలు చేశారు.
''గింత మాత్రానికి పోలీసుస్టేషన్‌ దాకా ఎందుకు? మాకు సూర్యాపేటలో అర్జెంట్‌ పనులున్నయి... ఆయన చిల్లర లేదంటున్నడు కదా... ఇంతమందికి ఇబ్బందెందుకు కల్గిస్తవు తల్లీ! బస్సు దిగి వేరే బస్సు చూస్కో తల్లీ'' అన్నాడో ప్రయాణీకుడు లేచి నిల్చొని.
''వేరే బస్సోడు కూడా గిట్లనే చిల్లర లేదంటడు సారూ! అప్పుడు నేనెక్కడ బోవాలె? గీ గవర్నమెంటోడు పాడుగాను... వానిమీద మన్నుబొయ్య.... పాతనోట్లను రద్దు చేసి చిన్నచిన్న నోట్లియ్యక గీ రెండువేల నోట్లే ఇచ్చె... ఎవర్ని అడిగినా చిల్లర లేదు అనబట్టిరి... మా పిల్లగాడికి వాంతులు... వీరేచనాలాయె... అర్జెంట్‌గ పోవాల్నని గీ బస్సెక్కితిని... గీయనేమో 'చిల్లరలేదు... దిగిపో' అంటుండె... దిగకపోతే గీ మొనగాడు మెడలు బట్టి గెంటేస్తడట... కండక్టర్‌గిరి చేస్తున్ననని ఎంత పొగరు! ప్రయాణీకుల తోటి మర్యాదగ మాట్లాడటం వీళ్ళెప్పుడు నేర్చుకుంటరు?...'' అందామె.
''నేర్చుకుంటంగని నువ్వైతే మొదలు బస్సు దిగు...'' అన్నాడు కండక్టర్‌.
''బస్సులో ఉన్న ఎవరిదగ్గరైనా రెండువేల రూపాయల చిల్లరుంటే, పాపం, ఆమెకివ్వండి. నా దగ్గర కూడా రెండువేల నోట్లే తప్ప చిల్లరలేదు''  అన్నాను నేను లేచి నిల్చొని.
అందరూ మా దగ్గర లేదంటే మా దగ్గర లేదన్నారు.
''ఇక చేసేదేమీ లేదు. ఆమె దిగిపోవాల్సిందే...'' అన్నాడు ఇంతకు ముందు మాకు సూర్యాపేటలో అర్జెంట్‌ పనుందని చెప్పిన ప్రయాణీకుడు.
''నన్ను చంపినా దిగిపోను... నేను దిగిపోతే అక్కడ నా కొడుకు చచ్చిపోతడు'' అందామె కళ్ళనీళ్ళు పెట్టుకుంటూ.
''కండక్టర్‌ గారూ! ఒక పని చెయ్యండి. బస్సును పోలీసు స్టేషన్‌కు బదులు యేదన్నా బ్యాంకుకు తీసికెళ్ళండి. బ్యాంకువాళ్ళను బతిమాలో, బామాలో చిల్లర తీసుకుందాం'' అన్నాడు నా పక్కన కూర్చున్న ప్రయాణీకుడు.
''మీరు భలే చెప్పిండ్రు సార్‌... ఇంకా నయం... ప్రధానమంత్రి మోదీగారి దగ్గరికే తీసికెళ్ళమనలేదు... బస్సు యే బ్యాంకు దగ్గరకు వెళ్ళదు... యే బ్యాంకుకు వెళ్ళినా జనం క్యాష్‌ కోసం కొట్టుకు చస్తున్నరు. మనకెవడిస్తడు... మర్యాదగా ఆమెనే దిగిపొమ్మనండి...'' అన్నాడు కండక్టర్‌.
బస్సులో కూర్చున్న మెజారిటీ ప్రయాణీకులు ఆమెను దిగిపొమ్మనే చెప్పారు.
''మనది ప్రజాస్వామ్యం కదా... మెజారిటీ నిన్ను దిగిపొమ్మనే అంటున్నరు... నువ్వు దిగిపోక తప్పదమ్మా!'' అన్నాడు సూర్యాపేటకెళ్ళాలన్న ప్రయాణీకుడు.
''ఎందుకు దిగిపోవాలె... నేనేమన్న చెల్లని నోటిచ్చిన్నా...? దొంగనోటిచ్చిన్నా...?''
''అది నిజమేనమ్మా... నీ 70 రూపాయల టికెట్‌కు రెండువేల నోటిస్తే ఆయన మాత్రం చిల్లర ఎక్కడ్నించి తెచ్చిస్తడు చెప్పు... ఇదివరకున్న నోట్లను రద్దుచేసి ఒక్కసారే గీ రెండువేల రూపాయల నోట్లనెందుకు నీలాంటివారికిస్తున్నరో గా మోదిగార్నే అడగాలి...'' అన్నాడు సూర్యాపేట ప్యాసింజరు.
''గిప్పుడామెను డిల్లీకి పొమ్మంటరా యేంది?'' అన్నాడు ఆయన పక్కనే కూర్చున్న మరో ప్యాసింజర్‌.
ప్రయాణీకులందరూ గొల్లున నవ్వారు.
''మీకు నవ్వులాటగానే ఉంటుంది... నా సమస్యకు పరిష్కారమేమిటో చెప్పుండ్రి... పిల్లికి చెలగాటం, ఎలుకకు ప్రాణసంకటంలా ఉంది నా పరిస్థితి'' అందామె.
''పరిష్కారమేం లేదు... బస్సు దిగిపోవటమే... ఇక్కడో బస్సు స్టాపుంది. ఆపుతాను. దిగవమ్మ తల్లీ!'' అన్నాడు బస్సును ఆపేసిన డ్రైవర్‌.
''ఈ నోటిచ్చినోనింట్ల పీనుగెల్ల... వాన్ని బొందబెట్ట... అవసరానికి పనికిరాని గీ నోట్లను పెట్రోలుబోసి తగులబెట్ట... నా కొడుక్కేమన్న అయితే గీ బస్సును, గీ కండక్టర్‌ను, గీ డ్రైవర్‌ను తగులబెడ్త...'' అని రకరకాల శాపనార్థాలు పెడ్తూ ఆమె బస్సు దిగి రోడ్డు పక్కనున్న మట్టిని చేతిలోకి తీసుకొని అప్పుడే స్టార్టయి కదులుతున్న బస్సు మీదకు విసిరికొట్టింది.
నోట్ల రద్దు వల్ల సామాన్యులకు ఎలాంటి ఇబ్బందులుండవు అన్న మన ప్రధాని మాట ఎంతవరకు నిజం అన్నట్టుగా నాకేసి చూశాడు నా పక్కన కూర్చున్న ప్రయాణీకుడు.