కొత్తబొమ్మ

కథ

- గనారా - 99492 28298

  మడిబట్టతో గోడకు తగిలించిన దేవుడి పటాలు దగ్గరకు వెళ్ళి, కళ్ళు మూసి నిష్ఠతో నమస్కారం చేసాడు వీరబధ్రం. తన వృత్తిలో ఇదొక భాగమే. పక్కనున్న తండ్రి ఫొటోకు నమస్కరించి విభూది నుదిటిన రాసి, కుంకుమబొట్టు పెట్టుకుని ప్రక్క గదిలోకి వెళ్ళాడు. నిదానంగా బట్టలు మారుస్తుంటే భార్య వచ్చి టిఫిన్‌ బల్లపై పెట్టింది.

''చల్లారిపోతుంది.''

హెచ్చరించి వెళ్ళింది.

పది నిమిషాలు అయ్యేసరికి మరో హెచ్చరికతో ఆలోచన నుండి బయటపడ్డాడు.

వీధి అరుగు మీదకు వచ్చి ఇంటి ముందున్న పాకలోకి పరిశీలనగా చూసాడు.

మరో పని చేతకాక, చెయ్యలేక ఇద్దరు నడివయసు దాటినవారు మట్టిబొమ్మల మధ్య కూర్చొని సన్నని పొడవైన చెక్క బ్లేడుతో సరైన ఆకృతిని తెస్తున్నారు.

''ఎంతకాలం ఇలా నడుస్తుంది?''

అనుకుంటూ పాకలోకి ప్రవేశించాడు. చాలా స్టాకు

ఉంది. ఆయా పండుగల సందర్భంలో కొన్ని అమ్మకం జరిగినా కొన్ని మిగిలిపోతుంటాయి. వాటిని చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల సంతలలో అమ్ముతుంటారు. పట్టణాలలో, గ్రామాలలో క్లాసు దేవుళ్ళే కాకుండా ఏజెన్సీలలో దేవతల విగ్రహాలను తయారుచేసి అమ్ముతుంటారు. వాటిని అట్టపెట్టెలో పెట్టి రంపంపొట్టు, చిత్తుకాగితాల మధ్య పెట్టి పంపుతుంటారు. వారం పదిరోజులు అక్కడే సంతల్లో ఉండి విక్రయిస్తుంటారు.

ఈ తతంగం అంతా తండ్రి నుంచి వారసత్వ సంపదగా వచ్చింది వీరబధ్రానికి. విశ్వాసాలు, వృత్తి ధర్మాలు మారలేదు. ఆశలు, ఆశయాలు ఉన్నప్పటికి అనుకూలంగా మార్చుకోవలసిందేనని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకొన్నాడు.

తండ్రి మట్టితో బొమ్మలు చేసి, కాలంతో పాటు మారకుండా అక్కడే ఉండిపోయాడు! ఆ తరం ఇచ్చిన కొన్ని విలువలు ఇంగువకు కట్టిన గుడ్డలాగ అతనితో పాటే

ఉండిపోయాయి.

రైతు మట్టివాసనకు పులకించినట్లు తన తండ్రి కూడా మట్టినే నమ్మి జీవించాడు.

ఇద్దరు పనివాళ్ళు అతనివైపు చూస్తున్నారు. ఆ చూపు అతని మనసుకు తగిలింది.

రెండు వారాలు కూలీ బకాయి పడ్డాడు. అవి వాళ్ళకి చాలా అవసరం. కుటుంబాలు నడవాలి కదా! మెల్లగా పాకలోకి వెళ్ళి అక్కడ తనతండ్రి పటానికి నమస్కరించి కూర్చున్నాడు.

''సంతకు వెళ్ళినవాళ్ళు ఇంకా రాలేదా?''

''లేదుబాబు అప్పారావు రాత్రే వచ్చాడట. కాసేపట్లో వస్తాడేమో!'' అన్నాడు ఓ పనివాడు.

పండుగ సీజనే అయినా పెద్దగా బేరాలు జరగడం లేదు. ప్లాస్టా ప్యారిస్‌తో చేసి రకరకాల కెమికల్స్‌తో రంగులద్ది ఆకర్షణీయంగా తయారుచేస్తున్నారు. వాటి ముందు తన మట్టిబొమ్మలు ఏపాటివి!

''అనేక వృత్తి ధర్మాలు, విలువలు మారుతున్నాయి. నేను నీకు ఒక కళను ప్రసాదించాను. అభివృద్ధి చేసుకోవలసిందే!''

తండ్రి చివరి మాటలు వీరభద్రానికి గుర్తే! దారిద్య్రంలో రోజులు గడువకపోయిన దేవుళ్ళు, దేవతలు పట్ల ప్రజల్లో

ఉన్న విశ్వాసం తన కుటుంబాన్ని నల్లేరుమీద బండిలా తీసుకుపోయింది.

చాలా ఇళ్ళల్లో అలంకరించుకోవడానికి రాధాకృష్ణులు, పూజాగదుల్లో రామ పట్టాభిషేకం, తండ్రి చేసిన విగ్రహాలు గొప్ప పేరు తెచ్చుకొన్నాయి. చాలామంది పనివాళ్ళు వాటినే విరివిగా సంతల్లో అమ్మి బ్రతికేవారు.

కాని,

తనకాలం వచ్చేసరికి అనూహ్యమైన మార్పులు వచ్చాయి.

ఈ కళను నిలబెట్టడం కష్టమే. బ్రతుకు నడువదు.

వీరబధ్రానికి చాలాకాలం నుంచి ప్రత్యామ్నాయమైన

ఉపాధి కోసం ఆలోచిస్తున్నాడు. ఈ పని వదిలేస్తే మరో మార్గం లేదు. తల్లి, భార్య, కొడుకు వాళ్ళ భవిష్యత్తు ఏమిటి?

పనివాళ్ళకు కూలి ఇవ్వలేని పరిస్థితి. వాళ్ళను వదులుకుంటే చెదిరిపోతారు.

కళైనా, కావ్యమైనా, మార్కెటింగ్‌ చేసే రోజులు వచ్చేసాయనుకున్నాడు.

జేబులో రెండు వందలు తీసి ఇద్దరు పనివాళ్ళకు ఇచ్చాడు. పరిస్థితి తెలిసిన మీదట ఏమి అనుకుండానే తీసుకున్నారు.

దూరం నుంచి సైకిల్‌పై వస్తున్న పూల లచ్చన్నను చూసాడు. చిన్ననాటి స్నేహితుడు. అక్కడనుంచే చేయి ఊపి, సరాసరి వచ్చి వీరభద్రం దగ్గర బల్లపై కూర్చున్నాడు.

''ఏరా ఇంత పొద్దున్నే బయలుదేరావు.'' వీరభద్రం ప్రశ్నించాడు.

''రాక రాక పెద్ద బేరం తగిలింది. గృహప్రవేశం. అలంకరణ అంతా మనకే! సర్పవరం పోయి అన్నిరకాల సమకూర్చుకోవాలి. మూడు రోజులు ఉందిలే!'' అన్నాడు లచ్చన్న.

''ఆహా! బాగా మిగులుతుందన్నమాట!''

''గీసి, గీసి బేరం చేస్తున్నారు. మనం కాకపోతే మరొకడు. ఎంత తెచ్చినా సరిపోవటం లేదురా! పిల్లాడిని కాన్వెంటులో వేయవద్దన్నా! వినలేదు. పైగా రోజు ఇంటింటికి వచ్కే స్కీములు. బతుకు నరకం అనుకో! రోజూ మా ఆవిడతో తగాదానేరా!... వాడి పారేసే పువ్వులకు గిరాకి ఏముంటుంది?''

'నా పరిస్థితి అలాగే ఉందిరా బావా! అప్పటికప్పుడు కావాలని ఆర్డరు చేస్తారు. మళ్ళీ కనపడరు. అదిగో రామపట్టాభిషేకం బజానా ఇచ్చిపోయారు. నెల దాటింది. దేవాలయం ఉన్నంతవరకూ ఆదాయమే. మనం దగ్గర మాత్రం బేరాలు. గౌరవించరు... వ్యాపారంలో మనం ఏదో 'మిస్‌' అవుతున్నామురా!''

''సంసారం ఎలా ఈదుకురావాలో అర్థం అవ్వటం లేదు. అంతా నలుగుడు అయింది''. అన్నాడు లచ్చన్న.

''ఏంటిరా స్నేహితులిద్దరు దీర్ఘంగా చర్చిస్తున్నారు.'' అంటూ మాస్టారు వెంకట్రావు వచ్చారు. ఆయన్ని చూసి లేచి నమస్కరించారు. ఆరోతరగతి నుండి పదివరకూ ఆయనే మాస్టారు.

''రండి మాస్టారు'' అంటూ ఆహ్వానించి, అరుగుమీద కుర్చీలు వేయించాడు వీరభద్రం.

''వ్యాపారాలు ఎలా సాగుతున్నాయి?''

''స్కూలు నుంచి బయటకుపోయి కిళ్ళీకొట్టు పెట్టుకోండిరా అని తిట్టేవారు. ఆ పనిచేసినా స్థిరమైన జీవితం దొరికేది. గౌరవంగా బ్రతకలేకపోతున్నాను మాష్టారు''.

''జీవితంలో ఇంకా పాఠాలు నేర్చుకోలేదన్నమాట! పెద్దవాళ్ళు మీకొక మార్గం చూపించారు. కాలాన్నిబట్టి నడుచుకుపోవాలి. మీరు అక్కడే ఆగిపోకూడదు''.

''సీజనల్‌ వ్యాపారం మాష్టారు. పైగా కాంపిటేషన్‌ ఎక్కువ. మార్కెట్‌లోకి చాలా బొమ్మలు వస్తున్నాయి. ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. ఈ పాతకాలం బొమ్మలు ఎవరికి కావాలి.''

''నువ్వు పద్ధతులు మార్చుకో''

''అదే మాష్టారు ఆలోచిస్తున్నాను. చాలా మౌల్డ్స్‌ కావాలి. ఖర్చుతో కూడినది... అమ్మగారు ఎలా ఉన్నారు.''

''బాగానే ఉందిరా. మా అబ్బాయి బెంగుళూరులో సెటిల్‌ అయ్యాడు. మీ పిల్లలు ఏమి చదువుతున్నారు.''

భార్యను పిలిచి పరిచయం చేసాడు.

''పెద్దవాడు ఇంటర్‌లోకి వచ్చాడు. పిల్ల చిన్నది. ఆరోతరగతి చదువుతుంది.''

వీరభద్రం భార్య లోపలికి వెళ్ళి మంచినీళ్ళు , కాఫీలు ఇచ్చింది.

''క్లాసులో అందరికన్నా తెలివైనవాడివి. చదువు సాగించి ఉంటే బాగుండేది. నీతో చదివినవాళ్ళల్లో ఐ.ఏ.ఎస్‌.లు కూడా అయ్యారు.''

''నాన్న పాతకాలపు మనిషి. అనాధిగా వస్తున్న వృత్తిని తన తరంతోటే అంతరించకూడదని తన ఆలోచన.''

''ఏమైనా మంచి శిల్పివి అయ్యావు. అదే సంతోషం.''

''వ్యాపారం నడవడం లేదు మాష్టారు. చాలా ఇబ్బందిగా ఉంది.''

''వచ్చే నెల 31న నేను రిటైర్డ్‌ కాబోతున్నాను. నువ్వు తప్పకుండా రావాలి. పాత విద్యార్థులు మంత్రి గారు వస్తారు.''

''చాలా సంతోషం మాష్టారు''

''మన కాలేజీకి స్థలం ఇచ్చిన దాత మంత్రి గారి తండ్రే కదా. ఆయన విగ్రహం పెట్టాలి. దానిని నువ్వే చేయాలి.''

''తప్పనిసరిగా మాష్టారు.''

''మాష్టారు డబ్బులు ఇవ్వబోయారు.''

''ఉంచండి. అవసరమైతే నేను అడుగుతాను, ఇలా అన్నా మీ రుణం తీర్చుకుంటాను.''

''లచ్చన్నా! ముందురోజు కనబడు. ఎన్నిదండలు కావాలో, ఎన్ని గుత్తులు కావాలో ఆర్డరు చేస్తాను''.

మాష్టారు మంత్రి తండ్రి నిలువెత్తు ఫొటో ఇచ్చి వెళ్ళారు.

వీరబధ్రం ఈ అవకాశం వ్యాపారంలోకి ఎలా

ఉపయోగించుకోవాలో దారులు వెతుకుతున్నాడు. ఎడతెగని ఆలోచన.

ఒకతరం వైపల్యం. మరోతరం మోయకూడదు. ఇది సూత్రం. అమాయకులు అనుభవం అనే పాఠశాలలో అక్షరం దగ్గర ఆగిపోకూడదు. ఇది ఓ సందర్భంలో  మాష్టారే చెప్పారు.

విగ్రహానికి సంబంధించిన ముడిసరుకు సమకూర్చుకున్నాడు. పేపరుపై నిలువెత్తు చిత్రాన్ని గీసాడు. భాగా అధ్యయనం చేసాడు. ఎక్కడ మడతలు, ఎక్కడ నొక్కులు ఉన్నాయో చూసుకున్నాడు. వీరభద్రం చేతిలో పడిన ఏ విగ్రహమైనా నడిచి వచ్చినట్లు ఉండాల్సిందే. తండ్రికి మించిన తనయుడు.

ముందుగా ఒక అస్థిపంజరాన్ని తయారుచేసాడు. దాని అన్నిభాగాలకు తడిపిన పేపరుతో చుట్టి పైన గోనెముక్కలు చుట్టి ప్రత్యేకంగా కుమ్మిన బంకమన్ను పూసి ఒక డమ్మి తయారుచేసాడు. ఇద్దరు సీనియర్ల సహాయం తీసుకుని చెక్క బ్లేడుతో, తన బొటనవేళ్ళతో చకచకా రూపం తీసుకొచ్చాడు.  పంచె, చొక్కా, మడతలు, భుజంపై ఉత్తరీయం, అంతంతమాత్రంగా తల వెంట్రుకలు, ముఖంలో ముడతలు, కాంతివంతమైన కళ్ళు, ముక్కు, పెదాలపై చిరునవ్వు తీర్చిదిద్ది అపురూపంగా మలచగలిగాడు.

మాష్టారుకి కబురుచేసి ఎక్కడైనా లోపాలు ఉన్నాయోమోనని చర్చించాడు.

''పరఫెక్ట్‌. నా నమ్మకం నిలబెట్టావు.'

ఆ ప్రశంసని వినయంగా స్వీకరించాడు.

మంత్రిగారు ప్రైవేటు కాలేజీలో తనకు ప్రిన్సిపాల్‌ పోస్టు రావడం ఖాయమని మాష్టారు మనసులో అనుకొంటూ నవ్వుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు.

తండ్రి తన కాలంలో సంపాదించిందేమి లేదు.

'మానవమూర్తులను దేవుళ్ళు చేయకూడదు. వ్యక్తి ఆరాధన చెడు చేస్తుంది.' అంటూ ఉండేవాడు.

''పెద్దలకు కొన్ని నిర్ధిష్టమైన అభిప్రాయాలు ఉండవచ్చు. అవి మనపై రుద్దితే ఎలా''

తల్లి కూడా 'నీతి నియమాలు అంటే రోజులు గడుస్తాయా! ఆదర్శాలు కూడు పెడతాయా!' అంటుంది.

చేతిలో కళ ఉండి కూడా తండ్రి అవహేళనకు గురైనాడు. శిల్పకళలో అతని ప్రజ్ఞాపాఠవాలు కొరగాకుండా పోయాయి.

వీరభద్రం ఈ అనుభవాల నుండి జీవితంలో వాస్తవికతని గ్రహించాడు. వ్యాపారం కొన్ని సూత్రాల మీద నడుస్తుంది. దాని ఆర్థిక విధానాలు దానికి ఉంటాయని గ్రహించాడు.

రెండు రోజులు ముందుగానే విగ్రహాన్ని కాలేజీకి తరలించి ప్రత్యేక స్థలంలో ఉంచి తెరలు కట్టారు. విద్యార్థులు, స్టాఫు, మాష్టారు చేతిలో రూపుదిద్దుకున్న పూర్వపు విద్యార్థులు చేరుకున్నారు.

కార్యక్రమం చాలా సందడిగా జరిగింది. అనేకమంది ఉపన్యాసాల తరువాత మంత్రి తనతండ్రి విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించాడు.

ఒక్కసారి తండ్రి విగ్రహాన్ని చూసి భావోద్రేకానికి లోనై కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి. అది గమనించాడు వీరభద్రం.

''విగ్రహాన్ని ఎవరు తయారుచేశారు?''

''నా శిష్యుడు వీరభద్రం''

''ఈ ఊరు వాడేనా? ఇక్కడే ఉన్నాడా!''

వీరభద్రాన్ని మాష్టారు పరిచయం చేసారు. వేదిక మీదకి శిల్పిని పిలిచి మంత్రి ఆలింగనం చేసుకుని శాలువా కప్పి అభినందించాడు. తండ్రి త్యాగాలు తన రాజకీయాలకు

ఉపయోగపడతాయని గ్రహించి గ్రామగ్రామాలలో విగ్రహాలు పెట్టాలనే ఆలోచన తట్టింది.

''నన్ను తప్పనిసరిగా ఒకసారి వచ్చి కలు''

్జ్జ్జ

లచ్చన్న సైకిలుపై తిరగడం మానేసాడు. దేవాలయం అరుగుపై పూలకొట్టు పెట్టాడు. సినిమా హీరోల అభిమాన సంఘాలతో స్నేహం చేసాడు. వారికి గజమాలలు సప్లయ్‌ చేసేవాడు.  అందరూ హీరో సంఘాలకు అతనే సప్లయ్‌దారుడు. క్రమంగా అయ్యప్పమాల వేసాడు. వందల్లో పెరుగుతున్న భక్తులకు దండలు వేసే సాంప్రదాయం అలవాటు చేసాడు. మరోప్రక్క దుర్గ భక్తులు. వాళ్ళ వాళ్ళ ఇళ్ళల్లో అలంకరణ. కాలక్రమంలో ఒక డెకరేటర్‌గా మారిపోయాడు.

వీరభద్రానికి లచ్చన్నకు చేతినిండా పని, లక్షల్లో బ్యాంకు బ్యాలెన్స్‌.