ప్రశ్నిస్తున్న మూడోగొంతు

విశ్లేషణ

జోశ్యుల దీక్ష89855 70753

పుట్టట మనేది మన చేతుల్లో లేనిది. కులం, వర్గం, ప్రాంతం, జెండర్‌ ఇవేవీ మనం కోరుకొన్నట్టుగా జరగవు. అయితే స్త్రీలుగా, దళితులుగా, మైనారిటీలుగా, వెనుకబడిన వారిగా ఆయావర్గాల వారు అనుభవించే కష్టాలు, నష్టాలు, ఆరళ్ళు, ఆవేదనలు సాహిత్యంలో అనేక ప్రక్రియల్లో వెలువడ్డాయి. ముఖ్యంగా 80, 90 దశకాల్లో స్త్రీవాద, దళితవాద, మైనారిటీవాద సాహిత్యం కవిత్వం, కథ, నవల, పాట, వంటి విభిన్న ప్రక్రియల్లో వెలువడింది.
కాని ఈ మధ్యనే ధర్డ్‌జండర్‌ లేదా ట్రాన్స్‌జండర్స్‌గా పిలవబడే హిజ్రాల భౌతిక మానసిక ఇబ్బందుల్నీ, వేదనల్నీ కూడ కవిత్వీకరించడం చూస్తున్నాం. అనుకోకుండా ఇటీవలే నేను ఈ సమస్యకి సంబంధించిన రెండు పుస్తకాల్ని వెంట వెంటనే చదవటం జరిగింది. అవి 1) తోట సుభాషిణి, కంచర్ల శ్రీనివాస్‌లు రాసిన నిుష్ట్రవ ుష్ట్రఱతీస Vశీఱషవు (తృతీయస్వరం) అనే కవితా సంపుటి, 2) అస్మిత, కోవూరి చారిటబుల్‌ ట్రస్ట్‌, ఐద్వా సంయుక్తంగా వెలువరించిన 'అస్మిత' అనే కథాసంపుటె.
ఈ రెండూ చదివాక ఒక స్త్రీగా నాకున్న సమస్యల కంటే చిన్నప్పటి నుండీ ఈ ట్రాన్స్‌జండర్స్‌ ఎదుర్కొనే సమస్యలే ఎక్కువనిపించింది. నా సమస్యని నేను ఎవరితోటైనా చెప్పుకోగలను. కాని ఆ అభాగ్యులు కన్న తల్లిదండ్రులతో కూడా చెప్పుకోలేరు. చెప్పుకొన్నా ఆ తల్లిదండ్రులు అర్ధం చేసుకోరు. ఈ సమాజం, మిత్రులు, బంధువులు ఎవ్వరూ కూడా అర్ధంచేసుకోకపోగా కొజ్జా, పాయింట్‌ఫైవ్‌ అంటూ అవహేళన చేస్తారు.
అందుకే వారిని అవహేళన చెయ్యకండి. కనీస మానవత్వంతో వారిని అర్ధం చేసుకోండి అంటూ కవులూ, కథకులు సహానుభూతితో తమ స్వరాల్ని వినిపించారు. వారి బాధల్ని పరకాయ ప్రవేశం చేసి తమ బాధలుగా వెళ్ళబుచ్చారు.
2016లో వెలువడిన ''తృతీయ స్వరం'' కవితాసంపుటిలో తోట సుభాషిణి-16, కంచెర్ల శ్రీనివాస్‌-16, మొత్తం 30 కవితలు ఇరువురూ కలిపి రాసారు. మగ శరీరంలో ఇడుమలేక, ఆడతనాన్ని పొందలేక ఆ ట్రాన్స్‌జండర్స్‌ పడే హృదయ వేదనల్ని
''ఆడగా పుట్టలేదు తల్లిగా మారడానికి
మగగా మిగలలేము తండ్రులమై తరించడానికి
ఎటూకాని వాళ్ళమైపోయాము''
అంటూ అనేక కోణాల్లో ఈ కవులిరువురూ వ్యక్తీకరించటం జరిగింది.
ఇక ఇటీవలే జూన్‌ 25న వివిధ కోణాల్లో ట్రాన్స్‌జెండర్ల సమస్యల్ని విశ్లేషిస్తూ 'అస్మిత' అనే కథా సంపుటిని దేశవ్యాప్తంగా, ముంబై, చెన్నై, హైదరాబాద్‌, ఖమ్మం, విజయవాడ, కాకినాడ, అనకాపల్లి, విశాఖపట్నం, విజయనగరం, వంటి పట్టణాల్లో ఐద్వా ఆధ్వర్యంలో ఒకే రోజు ఆవిష్కరించటం జరిగింది. అస్మిత, కోవూరి చారిటబుల్‌ ట్రస్ట్‌, ఐద్వాలు సంయుక్తంగా ఈ ట్రాన్స్‌ జండర్లపై కథలపోటీని నిర్వహించాయి. వాటిలో నుండి 19 కథలను ఎంపికచేసి 'అస్మిత' పేరుతో ఆవిష్కరించారు.
యధాలాపంగా మొదలుపెట్టిన ఈ పుస్తకం నన్నింక కదలనివ్వలేదు. ఎన్ని వేదనలు, ఎన్ని బాధలు, ఒక్కొక్క కధా ఒక్కొక్క వ్యధ. ఒక్కొక్క కోణం. అయితే సమస్య మూలం ఒక్కటే.
ట్రాన్స్‌జండర్ల ప్రథాన సమస్య వారిదేహం, వారి మనస్సు, ఒకదానితో మరొకటి మమేకం కాకపోవటమే. ఇంకా వారి సమస్య వారితల్లిదండ్రులు, బంధువులు, చుట్టుప్రక్కలవాళ్ళు, మిగతా సమాజం. వారు దేహం, మనసు నుండి సమాజం వరకు పోరాడుతూనే ఉండాలి. అది గెలుపులేని పోరాటం. ఎక్కువ సార్లు ఓటమి మాత్రమే దక్కేపోరాటం.
ఒక దేశంకాని, ఒకతెగకాని, ఒక జాతికాని, అభివృద్ధి చెందాలంటే విద్య, వైద్యం అతిముఖ్యమైనవి. హిజ్రాలకి విద్య అందటం చాలాతక్కువ సందర్భాల్లోనే జరుగుతుంది. వారి సమస్యలకు పరిష్కారం వాళ్ళే ఆలోచించుకొని సమాజంలో పోరాడే శక్తి వారికి రావాలంటే విద్య అవసరం. అదే వారికి దక్కటం లేదు.
ఈ కథలలో ఇంచుమించుగా అన్ని కథలలోను ఏదొక సందర్భంలో హిజ్రాలు భిక్షాటన చెయ్యటం కనిపిస్తుంది, ఏవో ఒకటి రెండు కథలలో తప్ప.
ఇందులో మొదటి కథ ''కసారా నుండి రైలు''. ఇందులో మొదటి సన్నివేశంలో పెళ్లి జరిగిన ఇంటికి కొంత మంది హిజ్రాలు వచ్చి వధూవరులని ఆశీర్వదిస్తాం డబ్బు యివ్వమని అడుగుతారు. ఒక సమూహంగా వచ్చి ఎంతో కొంత కాదు వారు అడిగింది ఇవ్వమని బెట్టు చేస్తారు. అక్కడ వున్న వారందరూ ఎందుకివ్వాలి? మేము బాకీ కాదు మీకు, అడిగింది యివ్వడం కుదరదు. పోలీసులకు ఫోన్‌ చేయండి. న్యూసెన్స్‌ చేస్తున్నారు అని అందరు తలొక మాట అంటారు. ఈ మాటలు చదువుతున్నప్పుడు నాకు కొత్తగా ఏమి అనిపించలేదు. ఎందుకంటే మనం అందరం వారి పట్ల స్పందించేది ఈ విధంగానే కదా! శ్రీహరి అనే వ్యక్తి మాత్రం వారడిగినంత ఇచ్చి పైన ఇంకా ఇస్తాడు. అది అక్కడి కథలోని పాత్రలతోపాటు, నన్ను కూడ కొంచెం నిరాశకు గురిచేసింది. ఏంటి ఇంత డబ్బు వీళ్ళకి ఇచ్చేసాడు? అనుకున్నాను. జాలి పడాలంటే కూటికి గతి లేనివారు, చెత్త బుట్టల్లోని ఆహారాన్ని ఏరుకుతినేవారు వున్నారు ఈ దేశంలో. అలాంటి వారికి యివ్వాలి కాని దృఢంగా కాయ కష్టం చేసుకునే సమర్ధులైన వీళ్ళకి యిచ్చాడేంటి. ఈ కథ నన్ను సమాధాన పరచలేదు అని ఆ సందర్భంలో అనిపించింది. కానీ, కథ పూర్తయ్యాక శ్రీహరి వేసినంత స్ఫూర్తిదాయకమైన ముందడుగు నేను వేయగలనా? అని నన్ను నేను ప్రశ్నించుకున్నాను.
ఈ కథలో హిజ్రాలపై సమాజంలో ప్రతి ఒక్కరికీ వుండే ఏహ్య భావన గురించిన, కారణాలు, అపోహలు సమాజ సంకుచిత మనస్తత్వం అన్నీ పదునైన మాటల్లో చెప్పారు. పాఠకుల్ని ఆలోచింప జేసారు, ప్రశ్నించారు. కథలో శ్రీహరి కసారా నుండి ముంబై వెళ్ళే ప్రయాణానికి రైల్లో వెళతాడు. దారిలో రైల్లో అతని ప్రక్కన ఒక వ్యక్తి వచ్చి కూర్చుంటుంది. చూసీ చూడగానే కూర్చున్న చోటు నుండి లేవబోతాడు. అప్పుడు, ''జస్ట్‌ సిట్‌ డౌన్‌ ఎందుకు సార్‌, లేచిపోతున్నావ్‌? ఈ రోజుల్లో అంటరానివాళ్ళెవరూ లేరు. నాకేమి అంటురోగాలూ లేవు. మిమ్మల్ని అడుక్కోవటానికీ రాలేదు'' అంటుంది.
ఈ మాటలు చదవగానే పాఠకునికి శ్రీహరి స్థానంలో వున్న వ్యక్తి తప్పుగా ప్రవర్తించాడు అని అనిపిస్తుంది. శ్రీహరిలో మనల్ని మనం చూసుకుంటాం. ఆమె ఒక హిజ్రా. బాగా చదువుకున్న ఆమె. ఆ సందర్భంలో వారిరువురికి జరిగే సంభాషణ కూడా పాఠకుని మనసులోని సందేహాలను చాలా వరకు పోగొడుతుంది. కటువుగా మాట్లాడిన ఆమె, అందుకుగాను శ్రీహరికి సారీ చెబుతుంది, అవమాన భారం మోయలేక ఇలా మాట్లాడా అంటుంది.
ఆ వెంటనే శ్రీహరి చేత రచయిత కొన్ని ప్రశ్నలు సంధింపజేస్తాడు అవి మామూలుగా మనకి హిజ్రాలపట్ల వుండేవే.
''అవమానకరంగా చూస్తున్నామంటున్నారు, మీ ప్రవర్తన ఎలా ఉంటోంది? బలవంతంగా మీద పడి అడుక్కోవడం, జబర్దస్తీగా అడుక్కున్న డబ్బుతో జీవించడం, పడుపు వృత్తి చేయటం... ఇదంతా అవమానకరంగా అనిపించదా? ఇవన్నీ మీకు గౌరవాన్నిస్తాయను కుంటున్నారా?''
ఈ మాటలు, ఆలోచనలు, అపోహలు మన అందరి లోపల ఉంటాయి హిజ్రాల పట్ల. దీనికి ఆ హిజ్రా చెప్పే సమాధానంతో ఆ తర్వాతి వారి సంభాషణ చదవగానే మనం వారి పట్ల ఎంత తప్పుగా, కాదు ఘోరంగా ప్రవర్తిస్తున్నామో అర్ధం అవుతుంది. ఈమె పేరు ప్రీతిక. చదువుకున్న హిజ్రా. కాని ఎక్కడా ఉద్యోగం దొరకలేదు. ఎవరూ యివ్వలేదు. వారి బ్రతుకు వారు బ్రతకటానికి, వారి పొట్ట నింపుకోవడానికి కనీసం ఒక దారి చూపలేదు ఈ సమాజం. కన్నవారు, తోడబుట్టినవారు ఇంట్లోంచి తరిమేశారు.
శ్రీహరికి ఆమె కథ అంతా విన్నాక విభ్రాంతి, విషాదం ఎవరిమీదో తెలియని కోపం కలిగాయి. ప్రీతిక ముఖంలో విజ్ఞానం తెచ్చిన తేజస్సు, అందం అతనికి పూర్వపు జగుప్స భావన తొలగిపోయేలా చేసింది. ప్రీతిక మీదే కాదు హిజ్రాల మీద కూడ. శ్రీహరి అక్కడితో ఆగిపోకుండా ఒక గార్మెంట్‌ ఇండస్ట్రీ పెట్టి తన ఇండస్ట్రీలో ట్రాన్స్‌జెండర్స్‌కి ఉపాధి కల్పిస్తాడు. ప్రీతికని అడ్మినిస్ట్రేషన్‌ చూసుకోమని చెప్తాడు. ఈ కథలో నాకు నచ్చింది శ్రీహరి కేవలం తన ఏహ్య భావనని పోగొట్టుకొని మిగిలిపోకుండా వారికి తన వంతు బాధ్యతగా సహకారాన్ని అందించడం. శ్రీహరి గెలిచి తనని నమ్మినవారిని గెలిపించాడు. ఈ కథ చదివిన ప్రతి ఒక్కరికీ హిజ్రాల పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలో ఒక మానవీయమైన ఆలోచన వారికి ఏదైన సహకారం అందించాలనే స్పృహ తప్పక కలుగుతాయి.
ఈ 'అస్మిత' కథా సంకలనంలో ఉన్న ప్రతీ కథలో హిజ్రాలు పడే మానసిక వేదన మనకి అర్థ్ధం అవుతుంది. అందరిలా ఒక అబ్బాయిగానో, అమ్మాయిగానో అప్పటిదాకా వున్న వాళ్ళు ఒక్కసారిగా వారు, వారు కాదు అని తెలుసుకున్న క్షణం, వారి హృదయం ఎంత వేగంగా కొట్టుకుని క్రిందికి జారిపోయి వుంటుందో కదా! ఎవరితో పంచుకుంటే ధైర్యంగా వుంటుందో తెలీదు. తల్లి దండ్రి కూడా చావగొట్టి బయటికి గెంటేస్తారని నూటికి 99 మంది, వారి సంఘర్షణని, నరకాన్ని దాచుకోవడానికే ప్రయత్నిస్తారు. వారి వల్ల మిగతా సంతానానికి పెళ్ళిళ్ళుకావని ఇంట్లోంచి గెంటేసిన వారి కథలు, పరువుపోతుందని వదిలించుకున్న కథలు అనేకం. అటువంటివన్ని ఈ కథానిక సంకలనంలో మనకు తారసపడ్తాయి. అంతేకాదు హిజ్రాలకు సంబంధించి సమాజంలో రావాల్సిన మార్పులు, వారి సమస్యల పరిష్కారానికి కొన్ని నూతన సూచనలు, ఆలోచనలు కూడా చెప్పడం జరిగింది.
హిజ్రాగా పుట్టాలని ఎవరూ కోరుకోరు. వారు కానీ, వారి తల్లితండ్రులు కాని ఏ తప్పు చేయలేదు. కానీ, కొన్ని హార్మోన్ల అసమతుల్యత వలన వారిలో ఈ విధంగా మార్పు చోటు చేసుకుంటుంది. పేదవారిని, అంగవైకల్యం వున్నవారిని, ఈ సమాజం ఏదోక సమయంలో అర్థ్ధం చేసుకుని, అక్కున చేర్చుకుంది. ఎందుకంటే అలా పుట్టడం వారి తప్పు కాదు, వారి చేతుల్లో లేదని గ్రహించింది.
ఇంకా చెప్పాలంటే హత్యలు, అత్యాచారాలు చేసిన ఖైదీలను, శిక్షపూర్తి అయిన తర్వాత కూడా సమాజం చేరదీస్తుంది. అంత ఎందుకు నిర్భయ కేసులో మైనర్‌ విడుదలయ్యి ఈ సమాజం లోనే కదా తిరిగి కలిసాడు. మైనర్‌, మేజర్‌ సహకారం లేకుండా నేరం చెయ్యరని రాజ్యాంగంలో ఉంది కాబట్టి.
కాబట్టి మానవత్వపు దృక్పధంతో ప్రభుత్వాలు, (సమాజం) వారిని గుర్తించి అవకాశాలు (విద్య, ఉపాధి) కల్పించాయి. అలాంటి కోవకి చెందినవారే ఈ హిజ్రాలు కూడా అని నేటి సమాజం ఇప్పటికైనా గుర్తించాలి. యువతరం ఆలోచనలైనా మారాలి. హిజ్రాలకి కూడా విద్య, ఉపాధి,
ఉద్యోగం అవకాశాలు కల్పించాలి. ప్రభుత్వం అండగా నిలబడాలి. సమాజం చేయూత నివ్వాలి. వారు కూడా సాటి మనుషులే. వారికి ఆకలి, దప్పులు వుంటాయి. కన్నవారు, తోడబుట్టినవారు, బంధువులు, స్నేహితులు ఇంకా యీ సమాజం అందరూ వెలి వేస్తే వారెల బ్రతుకుతారు?
వాస్తవ సంఘటనను ఈ కథలోని పాత్రతో ప్రస్తావించి అక్కడి వారికి మనకి కూడ హిజ్రాల మానవత్వపు కోణాన్ని పరిచయం చేసారు.
''రంగుటద్దం'' కథలో హిజ్రా అమ్మాయిగా మారి తన బయోపిక్‌లో తానే నటించి తనబోటి వాళ్ళ కష్టాలను అందరికీ తెలియజేస్తుంది. అందరినీ చైతన్యపరిస్తేనే ఈ సమస్యకి పరిష్కారం అంటుంది.
అంతేకాదు ఇందులో కొన్ని భిన్నమైన కథలు కూడ వున్నాయి. ''ప్రేమ బృందావనం'' కథలో చిన్న నాటి స్నేహితుడు, రూంమేట్‌ హిజ్రా అని తెలిసినా ముందు కొంచెం ఆలోచించినా తర్వాత అర్థ్ధం చేసుకొని, ఆదరించి, అండగా నిలుస్తాడు. ఆ హిజ్రా ఒక ఫౌండేషన్‌ అధినేత అయ్యి ''పద్మశ్రీ'' అందుకుంటుంది.
''మీతో మేము'' కథలో హిజ్రా మొట్టమొదటి ఎయిర్‌హోస్టస్‌ గా విజయం సాధిస్తుంది. దానికి ఆమె చేసిన పోరాటం తెలుసుకోవాల్సిందే.
''కొత్త చిగుర్లు'' కథ యువతకి మంచి సమాజం నిర్మించే దిశగా వారి బాధ్యతని గుర్తుచేసింది. ఆ కథ ద్వారా యువత సామాజికంగా అందరికి హిజ్రాల గురించి, వారి సమస్యల, సంఘర్షణ గురించి అవగాహన కల్పించి వారి సమస్యల పరిష్కారానికి మార్గాలు సూచించారు.
ఇంక రెండవ కథలో ''తోటమాలి చమత్కారం'' పేరున్న చిన్న వైద్యుడు హిజ్రాకి తన ఆసుపత్రిలో తోటమాలి ఉద్యోగం యిచ్చి హిజ్రాల సమూహం నుండి అతనిని కాపాడుతాడు. ఒకసారి ఆ హిజ్రా సమూహం అతనిపై అత్యాచారం చేస్తారు. అతనికి వైద్యం చేసి ధైర్యం చెప్పి ఆ హిజ్రాల సమూహాన్ని కలిసి అందులో మార్పుని కోరుకునే వారికి కూడా కొత్త
ఉపాధి అవకాశాలు చూపించి గౌరవంగా బ్రతికే అవకాశం కల్పించడంతో కథ ముగుస్తుంది. వారి మీద జాలి పడితేనో, వారిని అసహ్యించుకోవడం మానుకోవటం వల్లనో వారికి ఒరిగేది ఏమీలేదు. ఒక అడుగు ముందుకు వేసి మన పరిధిలో మనం చేయగలిగినంత చెయ్యడానికి ప్రయత్నించాలని ఈ కథల ద్వారా సమాజానికి చెప్పింది ''అస్మిత''.
మూడవ కథ ''మానవత్వం'' ఒక యదార్ధ సంఘటన ఆధారంగా చేసుకుని చెప్పిన కథ. హిజ్రాలలో మానవత్వపు గుణాలు ఎలా వున్నాయో అందరికీ తెలియజేసిన కథ. తమకేమీకాని, తమని అసహ్యించుకునే సమాజం కోసం, అక్కడ జరిగే హింసాకాండ ఆపడం కోసం వారు నగంగా నిలబడతామని బెదిరించి అక్కడి చిన్న, పెద్ద ప్రాణాల్ని కాపాడతారు. 2014 అక్టోబర్‌ 28వ తేదీన ఈస్ట్‌ ఢిల్లీలోని (త్రిలోక్‌పూరి)లో జరిగిన సంఘటనను యదార్ధంగా చూపించింది. యువత మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటే ఏదైనా చేయగలదు అని తేల్చి చెప్పిన కథ. సమాజం పట్ల యువతరానికీ బాధ్యత వుందని చెప్పిన కథ.
''ఏది పాపం ఏది పుణ్యం'' కథలో నాన్నమ్మే మనవుడు హిజ్రా అని తెలిసి వదిలించు కుంటుంది. కొడుకుకి పుట్టిన ఒకే ఒక్క సంతానాన్ని బయటకి నెట్టేస్తుంది. తర్వాత కాలచక్రం మహిమతో అతని పంచనే బ్రతుకుతుంది.
''వైఖరిలో మార్పు'' కథలో ఒక ఉన్నత పదవిలో వున్న హిజ్రా దేశానికి ఏ విధంగా సేవ చేయగలదో సాటి హిజ్రా సమస్యలపై పరిష్కారాలు వెతికి పోరాడగలదో చెప్పారు.
''విజేత'' కథలో హిజ్రా మిస్‌ ఇండియా అవ్వటం అందరినీ ఆశ్చర్యానికి గురి చేస్తుంది. వారు తలుచుకుంటే ఏదైనా సాధించగలరని చెప్తుంది.
''కలుపుకుందాం'' కథలో కుటుంబ యజమాని మరణిస్తే నైతికంగా అండగా ఒక హిజ్రా నిలబడుతుంది.
''కోకిల'' కథలో ఒక హిజ్రాని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుని ఒక అనాధ పిల్లని దత్తత తీసుకున్న కథ. ఒక చిన్న ఆనందమైన కుటుంబం.
''ఛమేలీ'' కథ బాగా కదిలిస్తుంది. ప్రేమించి హిజ్రా అని తెలిసి పెళ్లి చేసుకున్న మనిషి ఆ హిజ్రాని ఆర్ధికంగా
ఉపయోగించుకొన్న తీరు ఆమెను అణిచివేయాలని చూసినా ఆమె లొంగక ఆత్మాభిమానంగా విడిపోయి బ్రతకడం ఎలాగో చెబుతుంది.
''సమత్వం'' కథలో కూడా క్రీడా రంగంలో వారు గురౌతున్న వివక్షను ప్రశ్నింపజేసారు.
ఈ విధంగా ''అస్మిత'' పుస్తకంలో వున్న కథలన్నీ తాము మనుషులమని దానిని గుర్తించమని వారు అనుక్షణం చేస్తున్న యుద్ధాన్ని మన కళ్ళకు కట్టినట్టు చెప్పడం జరిగింది. కొన్ని పరిష్కార మార్గాలతోపాటు, మన నైతిక బాధ్యతను కూడా తెలియజేస్తాయి. అంతేకాదు ఈ సంపుటి చదివాక ట్రాన్స్‌జండర్ల పట్ల ఉన్న తేలికభావం, అవహేళన దృక్పధం మన మనస్సుల్లోంచి చెరిగిపోతాయి. ఈ రచయితలు ఆశించేది కూడా అదే.