సాహిత్య ప్రస్థానం, ఆగస్టు 2022

ఈ సంచికలో ...

ఈ సంచికలో ...
కథలు
చేనేత : మీనాక్షి శ్రీనివాస్‌
కడగండ్ల వాన : ధాత్రి
మట్టి మనుషులు : ఇనాయతుల్లా
మళ్లీ చిగురించారు! : దొండపాటి కృష్ణ

కవితలు
మహా సముద్రం : ఈదర శ్రీనివాసరెడ్డి
ఒక వీరుడి స్ఫూర్తిపథం : శాంతిమిత్ర
నేస్తం : డా.డివిజి శంకరరావు
బొంకుల దిబ్బ : రత్నాల బాలకృష్ణ
చినుకుల చిరుస్పర్శ : మంజుల సూర్య
మేఘవర్ణాలు : గరికపాటి మణీందర్‌
నానీలు : బి.గోవర్ధనరావు

చే'నేత

మీనాక్షి శ్రీనివాస్‌
91107 23232

రెండు రోజులుగా బాగా ముసురు. సీతమ్మ పరిస్థితి కూడా అలాగే ఉంది. ఒకటే నీరసం. కాళ్ళూ, చేతులూ లాగేస్తున్నాయి. కళ్ళు పోట్లు. మసకలు పడుతున్న కళ్ళను పమిటతో ఒత్తుకుంటూ, దారాలు పోస్తోంది. రోజూ 'టక టక' అంటూ స్పీడ్‌గా వినపడే మగ్గం మొరాయిస్తూ మొరాయిస్తూ నెమ్మదిగా, నీరసంగా వినవస్తోంది.
''ఏవమ్మో! ఎంతవరకూ వచ్చిందీ! చూస్తే చడీ, చప్పుడూ లేదు.'' తలవంచి ఆ పాకలో అడుగుపెట్టాడు రాఘవులు.
''అయ్యా! సేతున్నా! అయిపోవస్తంది'' బిత్తర చూపులు చూస్తూ అంది సీతమ్మ.
మగ్గం కేసి చూసిన రాఘవ నిశ్చేష్టుడయ్యాడు.

స్వాతంత్య్రోద్యమ సమరాంగణంలో సాహిత్య వికాసం

సత్యాజీ
ఏ కాలంలోని మనుషులైనా తమ ఆశలను, ఆకాంక్షలను, ఆవేదనలు, ఆందోళనలనూ తమ సాంస్క ృతిక రూపంలో వెల్లడిస్తారు. ఆటగానో, పాటగానో ప్రతిబింబిస్తారు. అందుకనే ఏ ఉద్యమంలోనైనా ఆ ఉద్యమం తాలుకూ ఆకాంక్ష ప్రజలందరి హృదయాలనూ తాకాలి అంటే - సాహిత్య, సాంస్క ృతిక రూపాల్లోకి దానిని తర్జుమా చేయాలి. గుండెగుండెనూ నినాదమై తాకటానికి, జనం ప్రభంజనమై కదలటానికి పాటలుగా, పద్యాలుగా, నాటకాలుగా, వివిధ కళారూపాలుగా, కథలుగా, నవలలుగా సాహిత్యం ఉరకలెత్తాలి. అలాంటి బృహత్తరమైన కృషి తెలుగు నాట నడచిన స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో సాగింది. అలా సాగుతూనే సంఘ సంస్కరణ, స్వరాజ్య ఆకాంక్ష ఊపిరిగా మన సాహిత్య రూపాలు కూడా క్రమ వికాసం చెందాయి.

మట్టి మనుషులు

ఇనాయతుల్లా
98493 67922
ఆగకుండా కాలింగ్‌ బెల్‌ మోగుతూనే వుంది.
అసహనంగా కదిలాను. పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య ఆత్మకథ పుస్తకంలో నుంచి తలపైకెత్తి కిటికీ వైపు చూశాను. ఎవ్వరూ కనిపించలేదు. 102వ పేజీ మిస్‌ కాకుండా పుస్తకాన్ని టేబుల్‌ మీద బోర్లా పెట్టేసి బలవంతంగా లేచి వెళ్ళాను. తలుపు తీశాను.
అంతే...! అవాక్కయి నిలబడిపోయాను.

అప్రమత్తత, బాధ్యత కలగలిసిన దు:ఖం

సాంబమూర్తి లండ
96427 32008

చొక్కాపు ఎప్పుడూ నిద్రపోడు. ఆ మాటకొస్తే ఉత్తరాంధ్ర మట్టి మీద మొలిచిన ఏ అక్షరాల చెట్టూ నిద్రపోవడానికి లేదు. ఇక్కడ బతుకులు అంత త్వరితగతిన విధ్వంసమవుతుంటాయి. ప్రజలను మభ్య పెట్టి మెడలు నరికే కరవాలాలకు లెక్కే లేదు. ఇది దు:ఖగని. ఏ పిడికెడు మట్టిని తవ్వినా ఏదో శోకఖనిజం బయట పడుతుంది. నిరంతర మెలకువ చొక్కాపు శిల్పం. సామాజిక బాధ్యత లక్ష్మునాయుడి శైలి. వర్తమాన సకల అస్తవ్యస్త వ్యవస్థలూ జీవితాలూ అతడి కవితా వస్తువులు. ఉపాధ్యాయుడిగా సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక వ్యవస్థల పట్ల అవగాహన మాత్రమే కాకుండా వాటి లోగుట్టు తెలిసినవాడు కాబట్టి కవిత్వమై అతడు కలవరించేదీ అవే వస్తువులు. అవే దృశ్యాలు. అవే ప్రతిబింబాలు.

మళ్లీ చిగురించారు !

దొండపాటి కృష్ణ
90523 26864

సాయంకాలమైంది.
సూర్యకిరణాలను కబళిస్తున్నట్లుగా కమ్మేశాయి మేఘాలు. దేవశిల్పి చేతుల్లో సరికొత్తగా రూపుదిద్దుకున్న ఆ మేఘాలు చిన్న కొండల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
''సార్‌! వర్షం వచ్చేలాగుంది'' రాజు చెప్పడంతో కర్టెన్‌ తీసి ఆకాశం వంక చూశాడు వసంత్‌.

అనుభవ గాధ వీరయ్య కథ

విఎంకె లక్ష్మణరావు
94417 49192

వీరయ్య .. నామవాచకం కాదు.
వీరయ్య .. ఓ కథా నాయకుడు కాదు.
వీరయ్య .. ఓ బహువచనం.
వీరయ్య .. ఒకానొక కాలపు జీవితానికి ప్రతిరూపం.
వీరయ్య .. దుర్భర, దారిద్య్ర, కాటక పరిస్థితులను తాళలేక బతుకుదారి వెతుక్కున్న బాటసారులకి ఓ నిలువెత్తు రూపం.

అరచేతిలో పువ్వు బువ్వ ఆరగిద్దామా?

పిల్లా తిరుపతిరావు
70951 84846

ఉత్తరాంధ్ర నేలతల్లి నుంచి ఉద్భవించిన కవులలో సహజసిద్ధమైన, సుందరమైన దేశీయ కవిత్వాన్ని పండిస్తున్న సృనశీలిగా 'చింతా అప్పలనాయుడు' గారికి విశిష్ట స్థానం ఉంది. ఈయన కవి మాత్రమే కాదు, మంచి కథకుడు కూడా. ఇతని సాహిత్యం ఎటువంటి ఆర్భాటాలకు, భేషజాలకు పోదు. అత్యంత సాదాసీదాగా సరళమైన భాషలో సొగసు ఉట్టిపడేలా వాక్య నిర్మాణం ఉంటుంది.

మన్ను భాషలో మొలకెత్తిన కవిత్వం

శ్రీరామ్‌
99634 82597

శైలజ గారి లాంటి వైద్యులు కవిత్వం రాయడం కొత్తేమీ కాదు. గతంలో చాలామంది ఆ పని చేశారు. ఆ మాట కొస్తే వైద్యమే కాదు, ఏ వృత్తిలోనివారైనా కవిత్వం రాసినపుడు అందులో ఆ వృత్తి ప్రతిఫలిస్తున్నదా లేదా అని ఒక వ్యర్ధ పరిశీలన చేయాలనిపిస్తుంది. ఏం? ఎందుకని అంటే? ఆయా వృత్తి తాలూకూ కొత్తదనమేదన్నా ఆ కవిత్వానికి వెలుగు తెస్తున్నదా అన్న ఆతృత వలన.

మనసును తడిమే కవిత్వం

పాతూరి అన్నపూర్ణ
94902 30939

కొందరి కవిత్వం గలగలా ప్రవహించే జలపాతంలా ఉంటుంది.కొందరి కవిత్వం సముద్రపు అలల్లా ఉద్వేగభరితంగా ఉప్పొంగుతుంది . కానీ కొండరాళ్ళ నుంచి నిశ్చలంగా ప్రవహిస్తూ, దారిని ఒరుసుకొని ఒంపుసొంపులు తిరుగుతూ, చిన్న పాయే కదా అని అనుకునేలోపు ఎంతో గంభీరంగా అనిపిస్తూ, ఎక్కడా ఎత్తుపల్లాలు లేకుండా నిర్విరామంగా ప్రవహించే కవిత్వాన్ని రేఖ సొంతం చేసుకుంది.

అభ్యుదయ కవితారత్నం అడిగోపుల

కొండ్రెడ్డి వేంకటేశ్వర రెడ్డి
అడిగోపుల వెంకటరత్నం అనుక్షణం, అలుపెరగని జలపాతంలా, అభ్యుదయ భావాలతో, చైతన్య దీప్తితో శాస్త్రీయ దృక్పథంతో రాస్తున్న కవి. అట్టడుగు వర్గాల అభ్యున్నతే ధ్యేయంగా, శ్రామికవర్గ చైతన్యాన్ని రేకెత్తించే విధంగా, వీరి కవిత్వం ఉంటుంది. పర్యావరణ పరిరక్షణే ప్రాణంగా, సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక, కాలుష్యం మీద కన్నెర్రజేస్తూ, మహిళాభ్యున్నతిని కాంక్షిస్తూ వీరి కవిత్వం సాగిపోతుంటూంది. పల్లెతల్లి ఉల్లాన్ని కుళ్లబొడుస్తూ, పట్టణాల్లో వెట్టిచాకిరీ చేసుకోమని ప్రోత్సహిస్తున్న, పాలకుల పాపిష్టి స్వార్థాన్ని తూర్పారబట్టే, సాహసోపేతమైన సాహిత్యాన్ని వీరు రాస్తుంటారు.